Υπάρχουν λέξεις που μοιάζουν να έχουν βγει από κάποιο παλιό βιβλίο μυθολογίας, όμως συνεχίζουν να χρησιμοποιούνται μέχρι σήμερα με μια εντελώς διαφορετική σημασία. Μία από αυτές είναι η «πομόνα», μια λέξη με ιδιαίτερη ιστορία που συνδέει την αρχαιότητα, την τέχνη και την πρακτική καθημερινότητα.
Στη ρωμαϊκή μυθολογία, η Πομόνα (Pomona) ήταν η θεότητα που συνδεόταν με τα καρποφόρα δέντρα, τους κήπους και τους οπωρώνες. Το όνομά της προέρχεται από τη λατινική λέξη pomum, που σχετίζεται με τον καρπό και τα φρούτα.
Η Πομόνα ξεχώριζε από πολλές άλλες θεότητες της ρωμαϊκής παράδοσης, καθώς δεν είχε κάποιο άμεσο ελληνικό αντίστοιχο. Σύμφωνα με τον μύθο, ήταν ιδιαίτερα αφοσιωμένη στους κήπους και τα δέντρα της και απέρριπτε τους επίδοξους μνηστήρες της. Ανάμεσά τους ήταν και ο Βερτούμνος, ο οποίος, σύμφωνα με την παράδοση, μεταμφιέστηκε προκειμένου να την πλησιάσει και τελικά να κερδίσει την αγάπη της.
Τα σύμβολα της Πομόνας
Η θεότητα απεικονίζεται συνήθως με καρπούς, κλαδευτήρι και το κέρας της αφθονίας, σύμβολα που παραπέμπουν στη γονιμότητα της γης και στην αφθονία των καρπών.
Η μορφή της πέρασε από τη μυθολογία στην τέχνη και εμφανίζεται σε πίνακες, γλυπτά και αρχιτεκτονικά διακοσμητικά έργα, ιδιαίτερα κατά τον 19ο αιώνα. Μία χαρακτηριστική απεικόνισή της βρίσκεται στο συντριβάνι έξω από το ξενοδοχείο Plaza στη Νέα Υόρκη.
Και πώς συνδέεται με το νερό;
Εδώ βρίσκεται η πιο απρόσμενη πλευρά της λέξης. Στα σύγχρονα ελληνικά, «πομόνα» ονομάζεται και ένας τύπος στροβιλαντλίας νερού, που χρησιμοποιείται για την άντληση μεγάλων ποσοτήτων νερού από μεγάλο βάθος.
Η συγκεκριμένη αντλία έχει ιδιαίτερη παρουσία σε αγροτικές περιοχές, όπου χρησιμοποιείται για την άντληση νερού και την άρδευση καλλιεργειών.
Έτσι, μια λέξη που παραπέμπει αρχικά στη ρωμαϊκή θεά των καρπών κατέληξε να περιγράφει ένα εργαλείο που βοηθά ακριβώς εκεί όπου η γη χρειάζεται περισσότερο νερό. Από τους οπωρώνες της μυθολογίας στα χωράφια της σύγχρονης Ελλάδας, η «πομόνα» έχει διανύσει μια πραγματικά ασυνήθιστη διαδρομή.
