Χρήστος Κάτσικας Υπάρχουν μέρες στο σχολείο που κυλούν σχεδόν μηχανικά. Και υπάρχουν κι εκείνες οι άλλες — οι τελευταίες της χρονιάς — που μοιάζουν να ξεφεύγουν από κάθε προγραμματισμό. Η άνοιξη έχει ήδη εγκατασταθεί για τα καλά, τα παράθυρα ανοίγουν περισσότερο απ’ όσο χρειάζεται, το φως γίνεται πιο επίμονο και τα βλέμματα των μαθητών ταξιδεύουν μακριά από τον πίνακα. Κάπου εκεί, μέσα σε αυτή τη λεπτή μετατόπιση της καθημερινότητας, αρχίζει και η πιο απαιτητική περίοδος για τους εκπαιδευτικούς.
Δεν είναι μόνο η κούραση μιας ολόκληρης χρονιάς που βαραίνει. Είναι και εκείνη η ιδιαίτερη «χημεία» που δημιουργείται: εφηβεία, άνοιξη και το τέλος που πλησιάζει. Ένα εκρηκτικό μείγμα. Οι μαθητές βρίσκονται σε μια μεταβατική κατάσταση — ανάμεσα στην ανάγκη για ξεκούραση και στην ένταση της ολοκλήρωσης. Θέλουν να κλείσουν εκκρεμότητες, αλλά και να αποχαιρετήσουν με τον δικό τους τρόπο μια χρονιά που, είτε το παραδέχονται είτε όχι, τους διαμόρφωσε.
Στην τάξη, αυτό μεταφράζεται σε ανησυχία. Μικρές εκρήξεις γέλιου χωρίς προφανή λόγο, βλέμματα που ανταλλάσσονται συνωμοτικά, κουβέντες που ξεφεύγουν από το μάθημα. Οι αταξίες πληθαίνουν, όχι πάντα από πρόθεση αμφισβήτησης, αλλά ως μια μορφή εκτόνωσης. Η φασαρία γίνεται σχεδόν μόνιμο υπόβαθρο: ψίθυροι που μετατρέπονται σε συζητήσεις, καρέκλες που τρίζουν, κινητά που εμφανίζονται διακριτικά κάτω από τα θρανία. Ο εκπαιδευτικός καλείται να διαχειριστεί μια τάξη που μοιάζει να «βράζει» από ενέργεια.
Και την ίδια στιγμή, υπάρχει ένα άλλο, εξίσου χαρακτηριστικό φαινόμενο: οι μισοάδειες αίθουσες. Μαθητές που λείπουν για «τελευταίες δουλειές», για εκδρομές, για φροντιστήρια ή απλώς γιατί νιώθουν ότι «η χρονιά τελείωσε». Θρανία κενά που σπάνε τη συνοχή της ομάδας. Η διδασκαλία αποκτά έναν παράξενο ρυθμό: άλλοτε απευθύνεται σε λίγους, άλλοτε διακόπτεται από εισόδους και εξόδους. Και μέσα σε αυτό το ρευστό τοπίο, η προσπάθεια να κρατηθεί μια σταθερότητα μοιάζει με μικρό καθημερινό άθλο.
Και σαν να μην έφτανε αυτό, υπάρχει και η πίεση της ύλης, των διαγωνισμάτων, των τελικών αξιολογήσεων. Η γνωστή αγωνία να «προλάβουμε». Να κλείσουμε κύκλους, να μη μείνουν κενά. Όμως σε αυτές τις μέρες, η μάθηση δεν υπακούει εύκολα σε σχεδιασμούς. Το μυαλό των μαθητών έχει ήδη αρχίσει να μετατοπίζεται — στις διακοπές, στις παρέες, στα καλοκαιρινά σχέδια. Και τότε, ο εκπαιδευτικός βρίσκεται μπροστά σε ένα ερώτημα που δεν απαντάται με οδηγίες: επιμένεις στη διδακτική ρουτίνα ή προσαρμόζεσαι στον ρυθμό της στιγμής;
Πολλοί θα πουν ότι «χαλαρώνουν». Στην πραγματικότητα, κάνουν κάτι πολύ πιο σύνθετο. Μετατοπίζουν τον ρόλο τους. Από αυστηροί καθοδηγητές, γίνονται συνοδοιπόροι. Ανοίγουν χώρο για συζήτηση, για αναστοχασμό, για εκείνες τις μικρές στιγμές που δεν χωρούν σε βιβλία και αναλυτικά προγράμματα. Μια κουβέντα για το πώς πέρασε η χρονιά. Μια αναδρομή σε δυσκολίες που ξεπεράστηκαν. Ένα «μπράβο» που ίσως άργησε, αλλά τώρα βρίσκει τον δρόμο του.
Δεν είναι τυχαίο ότι αυτές οι μέρες φέρνουν στην επιφάνεια και συναισθήματα που όλο τον χρόνο μένουν υπόγεια. Οι μαθητές γίνονται πιο εκδηλωτικοί — άλλοτε με αγκαλιές, άλλοτε με αμήχανα αστεία, άλλοτε ακόμη και με μικρές εντάσεις. Είναι ο δικός τους τρόπος να διαχειριστούν το τέλος. Και οι εκπαιδευτικοί, συχνά αθέατα, καλούνται να σταθούν εκεί: να αποκωδικοποιήσουν, να απορροφήσουν, να δώσουν νόημα.
Γιατί στο τέλος της ημέρας, αυτό που μένει δεν είναι μόνο η ύλη που «βγήκε». Είναι οι σχέσεις που χτίστηκαν. Είναι το βλέμμα του μαθητή που σε ευχαριστεί χωρίς να το πει. Είναι εκείνη η στιγμή που συνειδητοποιείς ότι, μέσα σε όλο αυτό το χάος της τελευταίας περιόδου — τις αταξίες, τη φασαρία, τις άδειες θέσεις — κάτι ουσιαστικό έχει συμβεί.
Και ίσως αυτή να είναι και η πιο μεγάλη πρόκληση για τον εκπαιδευτικό: να αντέξει αυτή την απογείωση χωρίς να προσγειώσει απότομα τα παιδιά. Να τους επιτρέψει να νιώσουν τη μετάβαση, χωρίς να χαθεί το πλαίσιο. Να κρατήσει ζωντανή την τάξη ακόμη κι όταν αυτή αδειάζει. Να βρει νόημα ακόμη κι όταν ο θόρυβος μοιάζει να το καλύπτει.
Γιατί, τελικά, οι τελευταίες μέρες δεν είναι απλώς ένα τέλος. Είναι μια σιωπηλή υπενθύμιση ότι το σχολείο δεν είναι μόνο πρόγραμμα και στόχοι. Είναι άνθρωποι. Και οι άνθρωποι, όταν πλησιάζουν στο τέλος ενός κύκλου, δεν λειτουργούν με κανόνες. Ανθίζουν αλλιώς.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Τέλος τα παλιά διπλώματα: Τι αλλάζει για όλους τους οδηγούς
Διορισμοί εκπαιδευτικών 2026: Το ΦΕΚ με τα νέα πτυχία που «ξεκλειδώνουν» 10.000 μόνιμες θέσεις
