Χρήστος Κάτσικας Η διαδικασία του μηχανογραφικού δελτίου θα έπρεπε να αποτελεί ένα από τα πιο ορθολογικά και αξιόπιστα εργαλεία μετάβασης από τη δευτεροβάθμια στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Αντί γι’ αυτό, σε πολλές περιπτώσεις θυμίζει περισσότερο έναν χάρτη χωρίς προσανατολισμό — ένα σύστημα που δεν καθοδηγεί, αλλά αποπροσανατολίζει.
Η εικόνα αγγίζει τα όρια της επιστημονικής φαντασίας όταν παρατηρεί κανείς ότι φοιτητές εισάγονται σε Τμήματα Μηχανικών χωρίς να έχουν διδαχθεί Φυσική ή σε Τμήματα Οικονομικών Επιστημών χωρίς καμία επαφή με την Οικονομία. Το πρόβλημα δεν είναι μεμονωμένο· είναι συστημικό και αποκαλύπτει βαθύτερες δυσλειτουργίες.
Μηχανικοί χωρίς… Φυσική
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής και Διοίκησης του ΔΙΠΑΕ, το οποίο περιλαμβάνει στο πρόγραμμα σπουδών μαθήματα όπως Θερμοδυναμική και Ρευστομηχανική. Παρ’ όλα αυτά, δέχεται φοιτητές από το 4ο Επιστημονικό Πεδίο — υποψηφίους που έχουν εξεταστεί σε Οικονομία και Πληροφορική, αλλά όχι σε Φυσική.
Το αποτέλεσμα είναι διπλά προβληματικό. Από τη μία, οι φοιτητές καλούνται να ανταποκριθούν σε γνωστικά αντικείμενα για τα οποία δεν έχουν θεμελιώδη προετοιμασία. Από την άλλη, τα ίδια τα πανεπιστήμια επιβαρύνονται με την ανάγκη να καλύψουν βασικά κενά που κανονικά ανήκουν στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Η επιλογή αυτή δεν φαίνεται να υπηρετεί την ακαδημαϊκή ποιότητα, αλλά μάλλον την τεχνητή ενίσχυση της ζήτησης.
Οικονομολόγοι με… Φυσική και Χημεία
Η αντίστροφη εικόνα εμφανίζεται στα Τμήματα Διοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας. Παρότι πρόκειται για σχολές οικονομικής κατεύθυνσης, δέχονται υποψηφίους και από το 2ο Επιστημονικό Πεδίο, δηλαδή μαθητές που έχουν προετοιμαστεί σε Φυσική και Χημεία.
Έτσι, αντί για Μακροοικονομία ή Μάρκετινγκ, οι υποψήφιοι αυτοί έχουν αφιερώσει τον χρόνο τους σε Ηλεκτρομαγνητισμό και χημικές εξισώσεις. Η έλλειψη συνάφειας είναι προφανής και δημιουργεί εύλογα ερωτήματα: πώς αναμένεται να ανταποκριθούν σε ένα πρόγραμμα σπουδών που προϋποθέτει γνώσεις τις οποίες δεν έχουν διδαχθεί ποτέ;
Μαθηματικοί με… λάθος αφετηρία
Το παράδοξο κορυφώνεται στα Τμήματα Μαθηματικών. Η εισαγωγή απαιτεί εξέταση σε Φυσική και Χημεία, ενώ απουσιάζουν μαθήματα όπως η Πληροφορική ή η Οικονομία, τα οποία συνδέονται άμεσα με τις σύγχρονες εφαρμογές των μαθηματικών.
Σήμερα, οι μαθηματικοί δραστηριοποιούνται σε πεδία όπως η ανάλυση δεδομένων, η τεχνητή νοημοσύνη και τα χρηματοοικονομικά. Παρ’ όλα αυτά, το σύστημα πρόσβασης παραμένει προσκολλημένο σε ένα παρωχημένο μοντέλο. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλά Τμήματα Μαθηματικών έχουν ζητήσει την ένταξή τους και στο 4ο Επιστημονικό Πεδίο — αίτημα που παραμένει αναπάντητο.
Όταν τα Επιστημονικά Πεδία χάνουν το νόημά τους
Τα Επιστημονικά Πεδία δημιουργήθηκαν με στόχο να οργανώσουν την πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση με βάση τη συνάφεια των γνώσεων. Στην πράξη, όμως, φαίνεται να λειτουργούν ως εργαλείο διαχείρισης αριθμών.
Σχολές εντάσσονται σε πολλαπλά Πεδία όχι επειδή αυτό ανταποκρίνεται στο γνωστικό τους αντικείμενο, αλλά για να διασφαλίσουν την πλήρωση των θέσεων τους. Οι αποφάσεις αυτές συχνά επηρεάζονται από πολιτικές ισορροπίες, τοπικές πιέσεις και την ανάγκη διατήρησης τμημάτων στην περιφέρεια.
Η διεύρυνση των Πεδίων, αντί να ενισχύει την ευελιξία, οδηγεί σε σύγχυση και υπονομεύει την ίδια τη λογική του συστήματος.
Ένα σύστημα που χρειάζεται επανασχεδιασμό
Το μηχανογραφικό δελτίο, όπως λειτουργεί σήμερα, μοιάζει με έναν χαοτικό χάρτη όπου η λογική περισσεύει. Οι υποψήφιοι δεν επιλέγουν πάντα με βάση τα ενδιαφέροντα και τις δεξιότητές τους, αλλά με βάση τα όρια και τις αντιφάσεις του συστήματος.
Την ίδια στιγμή, τα πανεπιστήμια καλούνται να διαχειριστούν τις συνέπειες, γεφυρώνοντας εκπαιδευτικά κενά που δεν θα έπρεπε να υπάρχουν.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Γιατί η ώρα έχει 60 λεπτά: Η αρχαία απόφαση που «ρυθμίζει» ακόμη τη ζωή μας
Υπ. Παιδείας: Καταβολή αποζημίωσης σε εκπαιδευτικό μετά από 14 χρόνια. Ο λόγος
Σχολεία: Πέντε μέρες χωρίς μαθήματα μετά το Πάσχα - Το πρόγραμμα
