Μεγάλες διαφορές εξακολουθούν να υπάρχουν στα όρια συνταξιοδότησης, καθώς για τους σημερινούς 55άρηδες η ηλικία εξόδου δεν είναι ίδια για όλους, αλλά εξαρτάται από τον ασφαλιστικό φορέα, το πότε ξεκίνησε η ασφάλιση, τον συνολικό αριθμό ημερών ή ετών ασφάλισης, την ύπαρξη βαρέων και ανθυγιεινών ενσήμων και, κυρίως, από το αν έχουν κατοχυρωθεί δικαιώματα με παλαιότερες διατάξεις.
Έτσι, ενώ για τη μεγάλη πλειονότητα των ασφαλισμένων το βασικό μονοπάτι οδηγεί είτε στα 62 με 40 χρόνια ασφάλισης είτε στα 67 με τουλάχιστον 15 χρόνια, υπάρχουν ακόμη ειδικές κατηγορίες που μπορούν να αποχωρήσουν αρκετά νωρίτερα, ακόμη και από τα 55, δημιουργώντας διαφορά έως και 12 ετών σε σχέση με το γενικό όριο.
Τα βασικά όρια με μια ματιά
| Κατηγορία ασφαλισμένων | Βασική προϋπόθεση | Ηλικία εξόδου |
|---|---|---|
| Γυναίκες ΙΚΑ με βαρέα | 4.500 ημέρες, εκ των οποίων 3.600 βαρέα, συμπληρωμένες το 2010 | 55 |
| Γυναίκες ΙΚΑ με βαρέα | Ίδιες προϋποθέσεις, συμπληρωμένες το 2011 | 56 |
| Γυναίκες ΙΚΑ με βαρέα | Ίδιες προϋποθέσεις, συμπληρωμένες το 2012 | 57 |
| Μόνιμοι ΟΤΑ σε βαρέα | 12ετία στα βαρέα έως 31/12/2012 | 58 |
| Μόνιμοι ΟΤΑ σε βαρέα | 12ετία από 1/1/2013 και μετά | 60 |
| ΙΚΑ με 10.500 ημέρες και 7.500 βαρέα | Μειωμένη σύνταξη | 60 |
| ΙΚΑ με 10.500 ημέρες και 7.500 βαρέα | Πλήρης σύνταξη | 62 |
| Ασφαλισμένοι με 40ετία | 40 έτη ασφάλισης | 62 |
| ΙΚΑ με 4.500 ημέρες και 3.600 βαρέα | Πλήρης σύνταξη | 62 |
| Μισθωτοί ιδιωτικού τομέα | Τουλάχιστον 15 έτη και απαιτούμενες ημέρες τελευταίας 5ετίας | 62 μειωμένη |
| ΟΑΕΕ – ΕΤΑΑ – ΟΓΑ | 40 έτη ασφάλισης | 62 |
| Γενικό όριο | Τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης | 67 |
Τα παραπάνω αφορούν τις κατηγορίες και τις προϋποθέσεις που περιγράφονται στο συγκεκριμένο δημοσίευμα και δεν υποκαθιστούν εξατομικευμένο έλεγχο ασφαλιστικού δικαιώματος.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι ασφαλισμένοι που έχουν γεννηθεί το 1970 και το 1971, καθώς αρκετοί από αυτούς βρίσκονται πλέον κοντά σε κρίσιμα ηλικιακά και ασφαλιστικά όρια και καλούνται να ελέγξουν αν ανήκουν σε κάποια από τις κατηγορίες που διατηρούν ευνοϊκότερες προϋποθέσεις.
Γυναίκες με βαρέα: έξοδος ακόμη και στα 55
Η ευνοϊκότερη περίπτωση αφορά συγκεκριμένες γυναίκες ασφαλισμένες στο πρώην ΙΚΑ, οι οποίες είχαν συμπληρώσει το 2010 συνολικά 4.500 ημέρες ασφάλισης, από τις οποίες οι 3.600 σε βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα.
Για αυτές προβλέπεται δυνατότητα πλήρους συνταξιοδότησης από τα 55, ενώ για όσες συμπλήρωσαν τις ίδιες προϋποθέσεις το 2011 το ηλικιακό όριο μεταφέρεται στα 56 και για όσες τις συμπλήρωσαν το 2012 στα 57.
Αντίθετα, όταν οι απαιτούμενες προϋποθέσεις συμπληρώθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2013 και μετά, το όριο ηλικίας ανεβαίνει στα 62.
Κρίσιμη προϋπόθεση είναι να υπάρχουν τουλάχιστον 1.000 ημέρες ασφάλισης στα βαρέα μέσα στα τελευταία 17 χρόνια πριν από την αίτηση συνταξιοδότησης.
Δημόσιο και ΟΤΑ: ειδικές διαδρομές
Διαφορετικό καθεστώς ισχύει για ορισμένους μόνιμους υπαλλήλους των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης που εργάζονται σε βαρέα επαγγέλματα, καθώς όσοι είχαν συμπληρώσει τουλάχιστον 12 χρόνια ασφάλισης στα βαρέα έως τις 31 Δεκεμβρίου 2012 μπορούν να αποχωρήσουν στα 58.
Εάν η απαιτούμενη 12ετία συμπληρώθηκε από το 2013 και μετά, το ηλικιακό όριο μεταφέρεται στα 60.
Στο Δημόσιο υπάρχει ακόμη δυνατότητα μειωμένης σύνταξης στα 62 για ασφαλισμένους με τουλάχιστον 25 χρόνια, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις ο απαιτούμενος χρόνος μπορεί να συμπληρωθεί και με πλασματικά έτη.
Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελούν επίσης τρίτεκνες και πολύτεκνες μητέρες δημοσίων υπαλλήλων που είχαν συμπληρώσει 20ετία το 2010, ακόμη και μέσω αναγνώρισης πλασματικού χρόνου από τα παιδιά, καθώς για συγκεκριμένες παλαιές περιπτώσεις το δικαίωμα μπορεί να ασκηθεί χωρίς ηλικιακό όριο.
ΙΚΑ: 10.500 ημέρες και 7.500 βαρέα
Για ασφαλισμένους του πρώην ΙΚΑ σημαντική είναι και η περίπτωση των 10.500 ημερών ασφάλισης, εκ των οποίων οι 7.500 πρέπει να έχουν πραγματοποιηθεί σε βαρέα.
Σε αυτή την κατηγορία προβλέπεται δυνατότητα μειωμένης σύνταξης στα 60 ή πλήρους στα 62.
Για όσους έχουν 4.500 συνολικά ένσημα και 3.600 βαρέα, το γενικό όριο για πλήρη σύνταξη διαμορφώνεται στα 62.
Η 40ετία το βασικό «διαβατήριο» για τα 62
Για τη μεγάλη πλειονότητα των ασφαλισμένων, πάντως, το σημαντικότερο όριο παραμένει η συμπλήρωση 40 ετών ασφάλισης στην ηλικία των 62 ετών.
Όπου επιτρέπεται, στον συνολικό χρόνο μπορούν να προστεθούν πλασματικά έτη, όπως στρατιωτική θητεία, χρόνος σπουδών ή χρόνος που συνδέεται με τέκνα, ώστε να συμπληρωθεί νωρίτερα η απαιτούμενη 40ετία.
Όσοι δεν καταφέρουν να φτάσουν τα 40 χρόνια στα 62 οδηγούνται, με βάση τα γενικά όρια, στα 67, αρκεί να έχουν τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης.
Για τους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα υπάρχει επίσης δυνατότητα μειωμένης σύνταξης στα 62 με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης και τις απαιτούμενες ημέρες εργασίας στην τελευταία πενταετία, με τη μείωση όμως να είναι μόνιμη.
ΟΑΕΕ, ΕΤΑΑ και αγρότες
Πιο περιορισμένες είναι οι εναλλακτικές για ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους, καθώς για ασφαλισμένους του πρώην ΟΑΕΕ και του πρώην ΕΤΑΑ το βασικό πλαίσιο παραμένει τα 62 με 40 χρόνια ασφάλισης ή τα 67 με τουλάχιστον 15 χρόνια.
Αντίστοιχο καθεστώς ισχύει και για τους αγρότες του πρώην ΟΓΑ, οι οποίοι μπορούν να αποχωρήσουν στα 62 εφόσον συμπληρώνουν 40 χρόνια ασφάλισης, διαφορετικά οδηγούνται στο γενικό όριο των 67.
Από τα 55 έως τα 67: μια απόσταση 12 ετών
Η εικόνα της συνταξιοδότησης, επομένως, δεν είναι ενιαία, καθώς δύο ασφαλισμένοι ίδιας ηλικίας μπορεί να απέχουν ακόμη και πολλά χρόνια ως προς την ημερομηνία εξόδου, επειδή ο ένας διαθέτει παλαιό κατοχυρωμένο δικαίωμα, βαρέα ένσημα ή 40ετία, ενώ ο άλλος υπάγεται στα γενικά όρια.
Η απόσταση ανάμεσα στη σύνταξη στα 55 και στα 67 είναι 12 ολόκληρα χρόνια και, σε αρκετές περιπτώσεις, τη διαφορά αυτή δεν την καθορίζει μόνο η ηλικία, αλλά όσα είχαν ήδη κατοχυρωθεί πολλά χρόνια νωρίτερα.
