Πώς πραγματοποιήθηκε η έρευνα και τι έδειξαν τα πειράματα
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Biological Rhythms και είχε ως αντικείμενο την εξέταση της επίδρασης διαφορετικών συνθηκών φωτισμού στη λειτουργία του οργανισμού.
Για τα πειράματα χρησιμοποιήθηκαν αφρικανικοί αρουραίοι των λιβαδιών του Νείλου, ένα είδος που παρουσιάζει ημερήσια δραστηριότητα, όπως και οι άνθρωποι. Η επιλογή τους είχε ιδιαίτερη σημασία, καθώς τα περισσότερα τρωκτικά που χρησιμοποιούνται σε εργαστηριακές έρευνες είναι νυκτόβια.
Στο πρώτο στάδιο της μελέτης συμμετείχαν οκτώ αρσενικά ζώα, τα οποία εκτέθηκαν διαδοχικά σε τέσσερα διαφορετικά προγράμματα φωτισμού. Αυτά περιλάμβαναν σταθερό φως αντίστοιχο της ημέρας, φωτισμό που μιμούνταν την ανατολή και τη δύση του ήλιου, τον συνηθισμένο φωτισμό φθορισμού των γραφείων, καθώς και την ίδια τεχνητή φωτεινή συνθήκη με μία επιπλέον ώρα φυσικού φωτός το μεσημέρι.
Οι μετρήσεις έδειξαν ότι τα ζώα που ζούσαν υπό συνθήκες φωτισμού παρόμοιες με το φυσικό φως της ημέρας διατηρούσαν τους πιο ισχυρούς κιρκάδιους ρυθμούς. Αντίθετα, η ομάδα που εκτέθηκε στον συμβατικό φωτισμό φθορισμού παρουσίασε τη μεγαλύτερη αποδυνάμωση των ημερήσιων βιολογικών κύκλων.
Παράλληλα, η προσθήκη μίας ώρας φωτός αντίστοιχου του φυσικού κατά το μεσημέρι φάνηκε να περιορίζει σε κάποιο βαθμό τη διαταραχή.
Στο δεύτερο πείραμα συμμετείχαν 20 αρσενικά ζώα, τα οποία παρέμειναν για διάστημα έξι εβδομάδων σε δύο διαφορετικά περιβάλλοντα φωτισμού.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι στην ομάδα που εκτέθηκε στον φωτισμό φθορισμού, τέσσερα στα δέκα ζώα εμφάνισαν επίπεδα γλυκόζης στο αίμα που αντιστοιχούσαν στο διαβητικό εύρος. Στην ομάδα που είχε φωτισμό παρόμοιο με το φυσικό φως, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν ένα στα δέκα.
Ανάλογη διαφορά καταγράφηκε και στην κινητικότητα των σπερματοζωαρίων. Συγκεκριμένα, στα ζώα που εκτέθηκαν στον φωτισμό φθορισμού, η ικανότητα κίνησης των σπερματοζωαρίων ήταν μικρότερη από το μισό σε σύγκριση με την άλλη ομάδα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο συνολικός αριθμός των σπερματοζωαρίων δεν παρουσίασε μεταβολή. Η βασική διαφορά εντοπίστηκε στην κινητικότητά τους, δηλαδή στην ικανότητά τους να κινούνται.
Τι μπορεί να σημαίνουν τα ευρήματα για την ανθρώπινη υγεία
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η συγκεκριμένη μελέτη πραγματοποιήθηκε σε ζώα και, επομένως, δεν είναι δυνατόν τα αποτελέσματά της να μεταφερθούν αυτομάτως στον άνθρωπο. Απαιτούνται περισσότερες έρευνες προκειμένου να διαπιστωθεί εάν και σε ποιον βαθμό ο τεχνητός φωτισμός επηρεάζει αντίστοιχες λειτουργίες στον ανθρώπινο οργανισμό.
Τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν ότι ο φωτισμός φθορισμού προκαλεί διαβήτη ή προβλήματα γονιμότητας στους ανθρώπους. Αναδεικνύουν, ωστόσο, έναν περιβαλλοντικό παράγοντα που ενδέχεται να έχει μεγαλύτερη σημασία για την υγεία από όση συνήθως του αποδίδεται.
Ο Antony Bum Kim, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης από το Τμήμα Αρχιτεκτονικής του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ, επισημαίνει ότι η υγεία δεν επηρεάζεται αποκλειστικά από παράγοντες όπως η φαρμακευτική αγωγή, η διατροφή και η σωματική άσκηση.
Οι συνθήκες φωτισμού στο σπίτι, στο σχολείο και στον χώρο εργασίας αποτελούν επίσης μορφές περιβαλλοντικής έκθεσης που αξίζει να εξεταστούν. Η καλύτερη κατανόηση των επιδράσεών τους θα μπορούσε να οδηγήσει στη δημιουργία πιο υγιεινών εσωτερικών χώρων, αλλά και στην ανάπτυξη πρακτικών παρεμβάσεων χωρίς φαρμακευτική αγωγή, με στόχο την υποστήριξη του κιρκάδιου ρυθμού και της μεταβολικής υγείας.
Τα αποτελέσματα της έρευνας ανοίγουν, συνεπώς, ένα νέο πεδίο συζήτησης γύρω από τον σχεδιασμό των χώρων όπου περνά το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας ο σύγχρονος άνθρωπος, αναδεικνύοντας τον φωτισμό ως έναν παράγοντα που ενδέχεται να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη συνολική υγεία.
