Βασισμένο στη σύνθεση του Daniel Alomía Robles το 1913* και σε στίχους του Paul Simon, το El cóndor pasa κυκλοφόρησε το 1970 μέσα από το άλμπουμ των Simon & Garfunkel, Bridge Over Troubled Water. Με ήχους από την περιοχή των Άνδεων και αντλώντας από τα βιώματα των Περουβιανών ανθρακωρύχων, τους αγώνες τους ενάντια στην εκμετάλλευση, αλλά και την ελπίδα που απορρέει από τη σύνδεσή τους με τη φύση, το τραγούδι εξελίσσεται σε μια εμφατική υπεράσπιση της προσωπικής ελευθερίας. Εάν δε λάβει κανείς υπόψη τις πολιτικές αλλαγές, τις κοινωνικές διεκδικήσεις και τις διαμαρτυρίες της εποχής, η πτήση του κόνδορα, που όταν ανοίξει τα φτερά του φτάνει μέχρι και τα 3 μέτρα, δεν αποκτά απλώς υποβλητική, αλλά και συμβολική διάσταση.
56 χρόνια μετά, το τραγούδι αυτό όχι μόνο δεν είναι ξεπερασμένο, αλλά ανατριχιαστικά επίκαιρο, αφού πάνω από τα κεφάλια μας ίπταται ο Λευκοκέφαλος Θαλασσαετός, εθνικό σύμβολο των ΗΠΑ. Με μία επιχείρηση βγαλμένη θαρρείς από τη δεκαετία του ’70, όταν το Σχέδιο Κόνδορας επισφράγιζε τον αμερικανικό παρεμβατισμό στη Λατινική Αμερική, η Βενεζουέλα, αυτή τη φορά, έπεσε το προηγούμενο Σάββατο στα δίχτυα των γερακιών της αμερικανικής διοίκησης. Όποια άποψη κι αν έχουμε για τον πρώην πλέον Πρόεδρο της χώρας, Μαδούρο, η έφοδος της Αμερικής στο Καράκας και η απαγωγή του ίδιου και της γυναίκας του προκειμένου να τους απαγγελθούν κατηγορίες για ναρκοτρομοκρατία στη Νέα Υόρκη δεν νομιμοποιείται με κανένα τρόπο. Αντιθέτως, συνιστά παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας της Βενεζουέλας και αντιβαίνει όχι μόνο το διεθνές δίκαιο, αλλά και το ομοσπονδιακό, λόγοι που αρκούν για να αναρωτηθούμε εάν ο νόμος του ισχυρού θα επηρεάζει και θα ορίζει την ίδια την ελευθερία μας από εδώ και πέρα.
Διόλου παράξενο δεν είναι λοιπόν που σε έκθεση του στο PBS, ο καθηγητής σε Αμερικανικό Γυμνάσιο, David Cutler, ενθαρρύνει τους συναδέλφους του να διδάξουν για την απαγωγή του Μαδούρο, «όχι αύριο, αλλά σήμερα κιόλας», αναλύοντας το δικό του σχέδιο μαθήματος. Εξηγώντας πως η κατάχρηση της εξουσίας αφορά οποιοδήποτε γνωστικό αντικείμενο αγγίζει θέματα ισχύς και νόμου, εστιάζει περισσότερα στις ερωτήσεις παρά στις απαντήσεις που κάθε μαθητής – μαθήτρια ως διαμορφούμενοι ενημερωμένοι πολίτες οφείλουν να κάνουν. Ιδιαίτερα στην εποχή της γρήγορης, άλλα όχι απαραίτητα έγκυρης ενημέρωσης (βλέπε social media, deep fakes, τεχνητη νοημοσύνη), μια τέτοια πρωτοβουλία δεν αποτελεί απλώς επιθυμία, αλλά υποχρέωση ενός εκπαιδευτικού που έχει ενστερνιστεί την πολιτειότητα, τη δημοκρατική συνείδηση και αφύπνιση ως στόχους του παιδαγωγικού του έργου.
Και εάν κάποιοι πιστεύουν ότι οι εξελίξεις στη χώρα της Λατινικής Αμερικής δεν αφορούν εμάς, σε μια Ευρωπαϊκή χώρα, έχουμε χρέος να τους υπενθυμίσουμε ότι ιδεολογικές, πολιτικές και οικονομικές πρακτικές, όπως ο ιμπεριαλισμός, ο μιλιταρισμός ή ο κερδοσκοπικός καπιταλισμός δεν αφήνουν περιθώρια για αμέτοχους παρατηρητές. Η ουδετερότητα απέναντι σε τέτοιες εξελίξεις εξάλλου από μόνη της συνιστά θέση που δεν τιμά ούτε τις δημοκρατικές αρχές ούτε τις ανθρωπιστικές αξίες που το σχολείο να μεταδίδει στους νέους ανθρώπους. Η ουσία αυτών των αρχών και αξιών δεν έγκειται σε ένα μανιχαϊσμό που διαχωρίζει το «καλό» από το «κακό», αλλά στο πλαίσιο σεβασμού και υπευθυνότητας που οριοθετεί και οφείλει να διέπει τη συμπεριφορά του ενός προς τον άλλο. Οι από κοινού συμφωνημένοι κανόνες που χαρακτηρίζουν τη ζωή σε μια μικρή κοινότητα για παράδειγμα δεν υπάρχουν για να λειτουργούν κατά το δοκούν, αλλά για να προστατεύουν τα δικαιώματα του κάθε μέλους της.
Σε ένα ολοένα και πιο κατακερματισμένο κόσμο, ο ρόλος του σχολείου δεν μπορεί να παραμένει ίδιος. Πέρα από τη μετάδοση γνώσης και εκμάθηση δεξιοτήτων, οφείλει να εξοικειώνει τα νεαρά άτομα με βασικές αλήθειες. Οφείλει να τα αποτρέψει από την αποδοχή της αδιαφορίας, της ουδετερότητας, της άρνησης ως στάσης ζωής. Επειδή όπως λέει ο γνωστός τραγουδιστής «είμαστε όλοι καταδικασμένοι αν η ασχήμια μας γίνει συνήθεια» και επειδή ο πραγματικός κόσμος δεν είναι αυτός του ισχυρού, αλλά της ενσυναίσθησης, της συμμετοχής, της αλληλεγγύης, έχουμε χρέος να μάθουμε στα νεαρά άτομα πως να πετάνε, ακόμα και με σπασμένα φτερά και να διεκδικούν την ελευθερία τους κόντρα στα βαρίδια αυτού του σκληρού κόσμου. Προσωπικά, «θα προτιμούσα να ήμουν σπουργίτι, παρά σαλιγκάρι.»
*Εκπαιδευτικός
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Καφές και ξίδι: Τι κάνουν σε πολλά σπίτια για τις άσχημες μυρωδιές
Πανελλαδικές 2026: Tο πρόγραμμα εξετάσεων και η ημερομηνίες
Αλλάζουν όλα στους μισθούς λόγω ΑΜΚΑ: Ποιες ηλικίες θα δουν αυξήσεις
