Πότε και τι «ακούν» τα κινητά τηλέφωνα
Η τεχνητή νοημοσύνη και οι ψηφιακές υπηρεσίες δεν λειτουργούν ανεξάρτητα από τις ενέργειες των χρηστών. Για να ενεργοποιηθούν πολλές από αυτές, απαιτείται προηγουμένως κάποια εντολή, είτε μέσω γραπτού μηνύματος είτε με φωνητική αναζήτηση ή άλλη ενέργεια.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι ψηφιακοί βοηθοί, όπως η Siri, η Alexa και το Google Assistant, οι οποίοι ενεργοποιούνται με συγκεκριμένες φωνητικές εντολές. Φράσεις όπως «Hey Siri» και «Okay Google» λειτουργούν ως λέξεις αφύπνισης (wake words), οι οποίες επιτρέπουν στη συσκευή να αναγνωρίσει ότι ο χρήστης επιθυμεί να ξεκινήσει μια φωνητική αλληλεπίδραση.
Μέσα από αυτές τις υπηρεσίες χρησιμοποιούνται λέξεις-κλειδιά και συγκεκριμένες εκφράσεις που σχετίζονται με τη φωνητική αναζήτηση και μπορούν να αξιοποιηθούν στο πλαίσιο του voice search marketing.
Πρόκειται για έναν τομέα του ψηφιακού μάρκετινγκ που εξελίσσεται συνεχώς, καθώς αυξάνεται ο αριθμός των ανθρώπων που χρησιμοποιούν συσκευές και εφαρμογές με φωνητικές εντολές. Οι επιχειρήσεις προσαρμόζουν τις διαφημιστικές τους στρατηγικές, αξιοποιώντας λέξεις και φράσεις που χρησιμοποιούνται συχνά στις φωνητικές αναζητήσεις, ώστε να προσεγγίζουν αποτελεσματικότερα το κοινό τους.
Στο ίδιο πλαίσιο έχει αναπτυχθεί και το φωνητικό εμπόριο (v-commerce), το οποίο επιτρέπει την πραγματοποίηση αγορών μέσω συσκευών που ενεργοποιούνται με τη φωνή.
Οι κατασκευαστές των συσκευών, από την πλευρά τους, υποστηρίζουν ότι έχουν λάβει μέτρα για την προστασία των χρηστών. Σύμφωνα με τις σχετικές διαβεβαιώσεις, τα φωνητικά δεδομένα που σχετίζονται με την επικοινωνία με τους ψηφιακούς βοηθούς δεν καταγράφονται ούτε μεταδίδονται χωρίς να προηγηθεί η αναγνώριση της αντίστοιχης λέξης ενεργοποίησης.
Με ποιους τρόπους τα κινητά συγκεντρώνουν πληροφορίες
Πολλές από τις διαφημίσεις που εμφανίζονται στα smartphones αποτελούν αποτέλεσμα της παρακολούθησης της διαδικτυακής δραστηριότητας και της συλλογής δεδομένων από μηχανές αναζήτησης, πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης και διαφημιστικά δίκτυα.
Για παράδειγμα, υπηρεσίες της Google μπορούν να συγκεντρώνουν πληροφορίες σχετικά με τις αναζητήσεις, τις προτιμήσεις και, ανάλογα με τις ρυθμίσεις και τα δικαιώματα που έχουν δοθεί, την τοποθεσία των χρηστών.
Η διαδικασία της εξατομικευμένης διαφήμισης βασίζεται σε τρία βασικά στάδια:
Συλλογή προσωπικών δεδομένων
Οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης συγκεντρώνουν μεγάλο όγκο πληροφοριών για τους χρήστες τους. Ένα μέρος αυτών παρέχεται άμεσα από τους ίδιους, μέσα από τα στοιχεία του προφίλ τους, τις αναρτήσεις, τα likes, τα σχόλια, τις κοινοποιήσεις και τις υπόλοιπες αλληλεπιδράσεις τους.
Παράλληλα, συλλέγονται έμμεσα δεδομένα που σχετίζονται με τη συμπεριφορά τους στο διαδίκτυο, όπως οι ιστοσελίδες που επισκέπτονται, οι αναζητήσεις που πραγματοποιούν και οι εφαρμογές που χρησιμοποιούν.
Ανάλυση και δημιουργία προφίλ χρηστών
Αφού συγκεντρωθούν οι πληροφορίες, ειδικοί αλγόριθμοι τις επεξεργάζονται και δημιουργούν ένα λεπτομερές ψηφιακό προφίλ για κάθε χρήστη.
Σε αυτό καταγράφονται στοιχεία που αφορούν τα ενδιαφέροντα, τις προτιμήσεις, τις συνήθειες και τη διαδικτυακή συμπεριφορά του. Μέσα από την ανάλυση αυτών των δεδομένων, τα συστήματα επιχειρούν να προβλέψουν ποια προϊόντα, υπηρεσίες ή θέματα είναι πιθανότερο να του τραβήξουν την προσοχή.
Προβολή στοχευμένων διαφημίσεων
Στη συνέχεια αναλαμβάνουν δράση οι διαφημιστές, οι οποίοι επιλέγουν συγκεκριμένες ομάδες κοινού με βάση κριτήρια όπως η ηλικία, η γεωγραφική περιοχή, τα ενδιαφέροντα και η συμπεριφορά στο διαδίκτυο.
Με αυτόν τον τρόπο δημιουργούνται διαφημιστικές καμπάνιες που απευθύνονται σε ανθρώπους οι οποίοι ανταποκρίνονται σε συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, αυξάνοντας τις πιθανότητες να ενδιαφερθούν για το διαφημιζόμενο προϊόν ή υπηρεσία.
Πώς οι λέξεις-κλειδιά επηρεάζουν τις διαφημίσεις
Σημαντικό ρόλο στην επιλογή των διαφημίσεων παίζουν και οι λέξεις-κλειδιά που χρησιμοποιούνται στο διαδίκτυο.
Οι πλατφόρμες αξιοποιούν αλγορίθμους που αναλύουν το περιεχόμενο με το οποίο αλληλεπιδρούν οι χρήστες. Εξετάζουν, μεταξύ άλλων, τις λέξεις που περιλαμβάνονται στις αναρτήσεις, στα σχόλια και στις κοινοποιήσεις τους, καθώς και το περιεχόμενο των ιστοσελίδων που επισκέπτονται.
Σε συνδυασμό με την ανάλυση του ευρύτερου πλαισίου, τα συστήματα μπορούν να εντοπίσουν ποια θέματα απασχολούν κάθε χρήστη και ποια είναι τα πιθανά ενδιαφέροντά του.
Από την άλλη πλευρά, οι διαφημιστές επιλέγουν συγκεκριμένες λέξεις-κλειδιά και κατηγορίες ενδιαφερόντων, ώστε οι διαφημίσεις τους να εμφανίζονται σε ανθρώπους που είναι πιθανότερο να ανταποκριθούν σε αυτές.
Έτσι, όταν οι πρόσφατες διαδικτυακές αναζητήσεις ή άλλες δραστηριότητες ενός χρήστη σχετίζονται με τις λέξεις και τα ενδιαφέροντα που έχουν επιλέξει οι διαφημιστές, αυξάνονται οι πιθανότητες να εμφανιστούν στην οθόνη του αντίστοιχες διαφημίσεις.
Αυτό μπορεί να εξηγήσει αρκετές από τις περιπτώσεις κατά τις οποίες μια διαφήμιση μοιάζει να εμφανίζεται αμέσως μετά από μια σχετική συζήτηση, χωρίς να σημαίνει απαραίτητα ότι το κινητό κατέγραψε όσα ειπώθηκαν.
Πώς μπορεί να προστατευτεί η ιδιωτικότητα
Η εκτεταμένη συλλογή προσωπικών δεδομένων από τις ψηφιακές πλατφόρμες έχει οδηγήσει στη θέσπιση κανονισμών και περιορισμών σχετικά με τον τρόπο αξιοποίησής τους. Στόχος είναι, μεταξύ άλλων, να μην έχουν οι διαφημιστές ανεξέλεγκτη πρόσβαση σε προσωπικές πληροφορίες, ιδιαίτερα σε δεδομένα που αφορούν ιδιωτικές επικοινωνίες.
Παράλληλα, οι χρήστες διαθέτουν ορισμένες δυνατότητες να περιορίσουν τη συλλογή πληροφοριών και να ελέγξουν τις διαφημίσεις που εμφανίζονται στις συσκευές τους.
Μέσα από τις ρυθμίσεις απορρήτου των μέσων κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να τροποποιήσουν τις επιλογές εξατομικευμένης διαφήμισης, να περιορίσουν τα δεδομένα που κοινοποιούν και να ελέγξουν τα δικαιώματα πρόσβασης των εφαρμογών.
Επιπλέον, υπάρχει η δυνατότητα διαχείρισης των ρυθμίσεων που αφορούν τις φωνητικές υπηρεσίες και τα δεδομένα που συνδέονται με τη χρήση τους.
Αποτελεί παραβίαση της ιδιωτικότητας η στοχευμένη διαφήμιση;
Ένα σημαντικό ζήτημα αφορά τους όρους χρήσης που αποδέχονται οι χρήστες όταν δημιουργούν λογαριασμό σε μια ψηφιακή πλατφόρμα.
Συνήθως, η εγγραφή προϋποθέτει την αποδοχή ενός εκτενούς κειμένου με τους όρους παροχής υπηρεσιών και την πολιτική απορρήτου. Αν και συχνά οι συγκεκριμένοι όροι δεν διαβάζονται προσεκτικά, περιγράφουν τον τρόπο με τον οποίο κάθε πλατφόρμα συλλέγει, επεξεργάζεται και αξιοποιεί τα προσωπικά δεδομένα.
Σε αρκετές περιπτώσεις προβλέπεται ρητά η χρήση πληροφοριών για διαφημιστικούς σκοπούς. Επομένως, όταν ο χρήστης αποδέχεται τους συγκεκριμένους όρους, η αξιοποίηση των δεδομένων του σύμφωνα με αυτούς δεν θεωρείται αυτομάτως νομική παραβίαση της ιδιωτικότητάς του. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι κάθε πρακτική συλλογής ή επεξεργασίας δεδομένων είναι νόμιμη.
Το επίπεδο διαφάνειας διαφέρει από πλατφόρμα σε πλατφόρμα. Ορισμένες παρέχουν εργαλεία μέσω των οποίων οι χρήστες μπορούν να δουν τις διαφημιστικές προτιμήσεις τους, να τροποποιήσουν τις σχετικές ρυθμίσεις και να ενημερωθούν για τους λόγους που εμφανίζεται μια συγκεκριμένη διαφήμιση.
Όσο πιο εύκολα προσβάσιμες και κατανοητές είναι αυτές οι επιλογές, τόσο μεγαλύτερη δυνατότητα έχουν οι χρήστες να αποφασίζουν τι πληροφορίες επιθυμούν να μοιράζονται.
Πέρα από τη νομική διάσταση, ωστόσο, υπάρχει και ένα σημαντικό ηθικό ζήτημα: σε ποιο βαθμό είναι αποδεκτή η αξιοποίηση προσωπικών δεδομένων για την επηρεασμό των επιλογών και της συμπεριφοράς των ανθρώπων;
Οι επικριτές των συγκεκριμένων πρακτικών επισημαίνουν ότι η εκτεταμένη συλλογή πληροφοριών και η προβολή εξαιρετικά στοχευμένων διαφημίσεων μπορεί να γίνει παρεμβατική, περιορίζοντας την ιδιωτικότητα των χρηστών και επηρεάζοντας τις καταναλωτικές τους αποφάσεις.
