Η δουλειά αποτελεί μεγάλο μέρος της καθημερινότητας, όμως για πολλούς εργαζομένους η πίεση δεν τελειώνει όταν κλείνει η πόρτα του γραφείου. Το εργασιακό άγχος, οι αυξημένες απαιτήσεις, τα αυστηρά χρονοδιαγράμματα και η ανασφάλεια φαίνεται να έχουν πλέον σημαντικό αντίκτυπο όχι μόνο στην επαγγελματική ζωή, αλλά και στην προσωπική και κοινωνική καθημερινότητα.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, σχεδόν οι μισοί εργαζόμενοι έρχονται αντιμέτωποι με ψυχοκοινωνικούς κινδύνους που μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά την ψυχική τους υγεία. Σύμφωνα με τη νέα μελέτη του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Συνδικάτων, περίπου το 45% των εργαζομένων στην ΕΕ δηλώνει ότι εκτίθεται σε τέτοιους κινδύνους, ενώ σχεδόν ένας στους τρεις βιώνει εργασιακό στρες, κατάθλιψη ή άγχος που συνδέεται με την εργασία.
Η εικόνα στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, η εργασιακή πίεση εμφανίζεται επίσης ιδιαίτερα έντονη. Τα στοιχεία δείχνουν ότι το 73% των εργαζομένων εργάζεται υπό αυστηρά χρονοδιαγράμματα, ενώ το 87% δηλώνει ότι βρίσκεται συχνά ή μόνιμα σε συνθήκες άγχους. Την ίδια στιγμή, περισσότεροι από τους μισούς, ποσοστό 51%, εκτιμούν ότι η ψυχολογική επιβάρυνση από την εργασία επηρεάζει αρνητικά την προσωπική και κοινωνική τους ζωή.
Η πίεση δεν φαίνεται να περιορίζεται σε μία συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα. Σύμφωνα με έρευνα του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ, το 47% των εργαζομένων ηλικίας 17 έως 34 ετών δηλώνει ότι αισθάνεται πίεση «πάντα» ή «τις περισσότερες φορές». Το ποσοστό φτάνει το 50% στις ηλικίες 35-54 ετών και το 53% στους εργαζομένους άνω των 55 ετών.
Παράλληλα, το μέγεθος της επιχείρησης φαίνεται να συνδέεται και με την ένταση της εργασιακής πίεσης. Στις μικρές επιχειρήσεις το σχετικό ποσοστό φτάνει το 65%, ενώ στις επιχειρήσεις με περισσότερους από 250 εργαζομένους αγγίζει το 84%. Στις μεγάλες επιχειρήσεις, μάλιστα, το 62% των εργαζομένων αναφέρει ότι η εργασία επηρεάζει αρνητικά την προσωπική του ζωή.
Δεν αρκούν μόνο τα προγράμματα ευεξίας
Παρά το γεγονός ότι οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις επενδύουν σημαντικά σε δράσεις για την ευεξία των εργαζομένων, όπως προγράμματα διαχείρισης του στρες, ενσυνειδητότητας και υποστήριξης ψυχικής υγείας, οι σχετικές έρευνες δείχνουν ότι αυτά από μόνα τους δεν αντιμετωπίζουν τις βαθύτερες αιτίες του προβλήματος.
Οι πολλές ώρες εργασίας, η εργασιακή ανασφάλεια, η έλλειψη αναγνώρισης, ο εκφοβισμός και οι δυσκολίες στην οργάνωση της εργασίας αποτελούν ψυχοκοινωνικούς κινδύνους που μπορούν να επιβαρύνουν σημαντικά τους εργαζομένους.
Η νέα μελέτη του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Συνδικάτων επισημαίνει ακριβώς αυτή την ανάγκη για πιο ουσιαστική αντιμετώπιση του ζητήματος. Όπως σημειώνει η Aude Cefaliello, «Δεν είναι η έλλειψη δράσης που δικαιολογεί μια πρωτοβουλία της ΕΕ, αλλά μάλλον ο κατακερματισμένος χαρακτήρας αυτής της δράσης και τα άνισα επίπεδα προστασίας που προκύπτουν από αυτήν».
Η έκθεση αναφέρει: «Οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι στην εργασία αποτελούν ένα σημαντικό και αυξανόμενο πρόβλημα επαγγελματικής υγείας.
«Σχεδόν το 45% των εργαζομένων στην ΕΕ αναφέρουν ότι εκτίθενται σε κινδύνους στην εργασία που θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά την ψυχική τους υγεία και σχεδόν το ένα τρίτο βιώνουν στρες, κατάθλιψη ή άγχος που συνδέεται με την εργασία.»
Η ανάγκη για αλλαγές στον χώρο εργασίας
Η έκθεση υπογραμμίζει ότι η προστασία της ψυχικής υγείας δεν μπορεί να περιορίζεται στην αντιμετώπιση των συνεπειών, αλλά χρειάζεται να ξεκινά από την ίδια την οργάνωση της εργασίας. Όπως επισημαίνεται, οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι θα πρέπει να αντιμετωπίζονται στην πηγή τους, με αλλαγές στον τρόπο σχεδιασμού, οργάνωσης και διαχείρισης της εργασίας.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς οι συνθήκες εργασίας επηρεάζουν ολοένα περισσότερο την ποιότητα ζωής των ανθρώπων και έξω από τον χώρο εργασίας. Η ευρωπαϊκή μελέτη καταλήγει ότι «η ώρα για μια συνεκτική και δεσμευτική προσέγγιση της ΕΕ στην πρόληψη των ψυχοκοινωνικών κινδύνων είναι τώρα».
Στόχος, όπως προκύπτει από τα ευρήματα, δεν είναι απλώς να βοηθηθεί ο εργαζόμενος να «αντέξει» μια πιεστική καθημερινότητα, αλλά να δημιουργηθούν συνθήκες εργασίας που δεν μετατρέπουν την επαγγελματική ζωή σε μόνιμη πηγή εξάντλησης και ψυχικής επιβάρυνσης.
