Όταν το περπάτημα γίνεται παράθυρο στην υγεία του εγκεφάλου
Η σχέση ανάμεσα στη βάδιση και τη γνωστική λειτουργία έχει απασχολήσει την επιστημονική κοινότητα και στο παρελθόν. Μελέτες έχουν δείξει ότι άνθρωποι που εμφανίζουν γνωστική έκπτωση ή άνοια μπορεί να παρουσιάζουν αλλαγές στην ταχύτητα, στον ρυθμό ή στη σταθερότητα του βαδίσματός τους.
Η νέα ερευνητική προσέγγιση επιχειρεί, ωστόσο, να εξετάσει κάτι διαφορετικό: αν αυτές οι αλλαγές μπορούν να εντοπιστούν πριν από την εμφάνιση των συμπτωμάτων.
Ερευνητική ομάδα του Texas A&M University, με επικεφαλής την Dr. Jenna Yentes, μελετά εάν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά της βάδισης μπορούν να σχετίζονται με βιολογικούς δείκτες που συνδέονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ και άλλες μορφές άνοιας.
Στην έρευνα συμμετέχουν 50 ενήλικες ηλικίας από 45 έως 85 ετών, χωρίς διάγνωση άνοιας. Οι συμμετέχοντες υποβάλλονται σε γνωστικές δοκιμασίες, συμπληρώνουν ερωτηματολόγια για την κατάσταση της υγείας τους, δίνουν δείγματα αίματος και υποβάλλονται σε μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου.
Παράλληλα, πραγματοποιείται λεπτομερής καταγραφή του τρόπου με τον οποίο περπατούν.
Δεν έχει σημασία μόνο πόσο γρήγορα περπατάμε
Οι ερευνητές δεν εξετάζουν αποκλειστικά την ταχύτητα της βάδισης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι μικρές μεταβολές που εμφανίζονται από το ένα βήμα στο επόμενο.
Το ανθρώπινο βάδισμα δεν είναι απολύτως ίδιο σε κάθε βήμα. Οι μικρές διαφοροποιήσεις θεωρούνται φυσιολογικές και βοηθούν το σώμα να προσαρμόζεται στις διαφορετικές συνθήκες του περιβάλλοντος.
Οι υπερβολικά μικρές ή, αντίθετα, οι ιδιαίτερα μεγάλες διακυμάνσεις μπορεί να παρέχουν χρήσιμες πληροφορίες για το πόσο αποτελεσματικά ανταποκρίνεται ο οργανισμός στις απαιτήσεις της κίνησης.
Με αυτόν τον τρόπο, η βάδιση μετατρέπεται από μια απλή καθημερινή δραστηριότητα σε ένα σύνθετο χαρακτηριστικό που μπορεί να αξιοποιηθεί για την έρευνα της νευρολογικής υγείας.
Τι είναι η "εφεδρεία βάδισης"
Ένας ακόμη παράγοντας που εξετάζεται είναι η λεγόμενη "εφεδρεία βάδισης" (gait reserve).
Πρόκειται ουσιαστικά για τη διαφορά ανάμεσα στην ταχύτητα με την οποία περπατά κάποιος φυσιολογικά και στη μεγαλύτερη ταχύτητα που μπορεί να διατηρήσει χωρίς να αισθάνεται ότι δυσκολεύεται.
Οι επιστήμονες θα καταγράψουν τόσο τη συνηθισμένη ταχύτητα όσο και τη μέγιστη άνετη ταχύτητα των συμμετεχόντων. Στη συνέχεια, τα δεδομένα θα συγκριθούν με τα αποτελέσματα των γνωστικών εξετάσεων, τις απεικονίσεις του εγκεφάλου και τους βιοδείκτες που εντοπίζονται στο αίμα.
Στόχος είναι να διαπιστωθεί εάν συγκεκριμένα μοτίβα στη βάδιση συμβαδίζουν με πρώιμες βιολογικές αλλαγές που σχετίζονται με τη νόσο.
Γιατί οι ερευνητές εξετάζουν ανθρώπους από την ηλικία των 45 ετών
Η επιλογή της συγκεκριμένης ηλικίας έχει ιδιαίτερη σημασία. Οι αλλαγές που σχετίζονται με το Αλτσχάιμερ μπορεί να ξεκινούν πολλά χρόνια πριν εμφανιστούν προβλήματα μνήμης ή άλλες γνωστικές διαταραχές.
Έτσι, ένας άνθρωπος μπορεί να αισθάνεται απόλυτα υγιής και να λειτουργεί κανονικά στην καθημερινότητά του, ενώ στον εγκέφαλό του έχουν ήδη ξεκινήσει διαδικασίες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε συμπτώματα αρκετά αργότερα.
Οι επιστήμονες θέλουν να διαπιστώσουν αν λεπτές αλλαγές στον τρόπο βάδισης μπορούν να εντοπιστούν ήδη από τη μέση ηλικία και αν μπορούν να λειτουργήσουν ως ένα πρώτο σημάδι που θα οδηγήσει σε πιο λεπτομερή έλεγχο.
Θα μπορούσε το περπάτημα να γίνει ένα απλό τεστ στο μέλλον;
Ο στόχος της έρευνας δεν είναι να χρησιμοποιείται το περπάτημα ως μοναδικό μέσο για τη διάγνωση του Αλτσχάιμερ.
Αντίθετα, οι επιστήμονες εξετάζουν αν η αξιολόγηση της βάδισης θα μπορούσε στο μέλλον να λειτουργήσει ως ένα απλό και οικονομικό εργαλείο αρχικού ελέγχου. Με άλλα λόγια, ένα τεστ που θα μπορούσε να εντοπίζει ανθρώπους οι οποίοι ενδεχομένως χρειάζονται περαιτέρω εξετάσεις.
Σήμερα, η διερεύνηση της νόσου μπορεί να περιλαμβάνει γνωστικές αξιολογήσεις, απεικονιστικές εξετάσεις και βιοδείκτες αίματος. Τέτοιες εξετάσεις δεν αποτελούν, όμως, μέρος ενός συνηθισμένου προληπτικού ελέγχου για όλους τους υγιείς ενήλικες.
Αν η έρευνα επιβεβαιώσει τη σχέση ανάμεσα σε συγκεκριμένες αλλαγές στη βάδιση και τους πρώιμους βιολογικούς δείκτες της νόσου, το περπάτημα θα μπορούσε να αποτελέσει ένα εύκολο πρώτο βήμα για την αξιολόγηση της υγείας του εγκεφάλου.
Τι σημαίνουν όλα αυτά στην πράξη
Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι μια αλλαγή στον τρόπο που περπατά κάποιος δεν σημαίνει από μόνη της ότι έχει Αλτσχάιμερ. Η βάδιση επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως η ηλικία, η φυσική κατάσταση, οι μυοσκελετικές παθήσεις και άλλα προβλήματα υγείας.
Η συγκεκριμένη έρευνα βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και χρειάζονται περισσότερα δεδομένα προτού εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα.
Ωστόσο, η ιδέα παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον: μια δραστηριότητα που όλοι εκτελούμε καθημερινά, χωρίς καν να τη σκεφτόμαστε, μπορεί να περιέχει λεπτές πληροφορίες για τη λειτουργία του οργανισμού.
Το ζητούμενο για τους επιστήμονες είναι να διαπιστώσουν εάν αυτές οι πληροφορίες μπορούν να αξιοποιηθούν αρκετά νωρίς, ώστε να εντοπίζονται πιθανές αλλαγές στην υγεία του εγκεφάλου πολύ πριν η μνήμη ή η σκέψη αρχίσουν να δίνουν τα πρώτα εμφανή σημάδια.
