Από τη δεκαετία του 1970 μέχρι σήμερα – εδώ και μισό και πλέον αιώνα - το πιο σημαντικό εκπαιδευτικό αλλά και κοινωνικό ζήτημα που έχει αναδειχθεί πολιτικά είναι το σύστημα πρόσβασης των μαθητών – δηλαδή οι Πανελλαδικές Εξετάσεις – στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Αλλά τι ακριβώς γίνεται;
Σχεδόν εδώ και μισόν αιώνα οι Πανελλαδικές …καταργούνται. Εξαγγελίες επί εξαγγελιών από Υπουργούς και Πρωθυπουργούς έχουν γίνει το μόνιμο και ακλόνητο μοτίβο. Υπάρχει ένας μόνο λόγος. Κάθε φορά που εξαγγέλλεται η κατάργησή τους, διαμορφώνεται κλίμα έντονης δημοσιότητας – αν και οι περισσότεροι έχουν πλέον καταλάβει ότι όλα αυτά είναι φτηνές θεωρητικολογίες.
Και τι γίνεται κάθε φορά; Ένα παιχνίδι λέξεων και εννοιών, που έχει καταφάει το γλωσσικό μας κώδικα. Οι Πανελλαδικές αλλάζουν όνομα ή μετασχηματίζονται και διενεργούνται άλλοτε μετά το λύκειο και άλλοτε εντός του λυκείου. Άλλοτε αυξάνεται ή μειώνεται ο αριθμός των εξεταζόμενων μαθημάτων και λαμβάνεται ή όχι ο βαθμός του απολυτηρίου του λυκείου για την εισαγωγή στο πανεπιστήμιο.
Οι Πανελλαδικές δεν χρειάζεται πλέον να είναι επίθετο στις εξετάσεις, αφού έχουν γίνει πλέον ουσιαστικό και μάλιστα πρέπει να γράφονται με κεφαλαίο το αρχικό γράμμα τους, γιατί μετά από τόσων δεκαετιών αναφορές έχουν γίνει επώνυμες.
Αυτονόητο λοιπόν το τι ταιριάζει στην περίπτωσή μας. “Οι Πανελλαδικές καταργούνται. Ζήτω οι Πανελλαδικές”.
Αλλά γιατί τέτοιο μίσος και γιατί δεν μπορούμε τόσα χρόνια και με τόσο εχθρικό κλίμα εναντίον τους να τις εξαφανίσουμε; Ποιοι τις υπερασπίζονται και γιατί δεν τους κάνουμε να απολογηθούν;
Σκληρά τα “κατηγορώ”. Ευνόητες οι απαντήσεις – απαντήσεις που γελοιοποιούν τα κατηγορητήρια και όσους τα εκφέρουν. Κατηγορούνται: Γιατί ευθύνονται για όλα τα δεινά της εκπαίδευσης. Γιατί δοκιμάζουν ψυχικά και αγχώνουν τους μαθητές. Γιατί δεν είναι ουσιαστικό αξιολογικό σύστημα και δεν επιλέγουν τους καλύτερους. Γιατί έχουν κάνει το λύκειο προθάλαμο του πανεπιστημίου.
Είναι φοβερό. Στη σύγχρονη Ελλάδα να έχουμε ανακαλύψει τον μοναδικό υπεύθυνο για την κακοδαιμονία του εκπαιδευτικού μας συστήματος και να μην τον έχουμε – κυβερνήσεις, υπουργοί, κοινωνία κλπ – εξαφανίσει.
Τα κατηγορητήρια δεν χρήζουν απαντήσεων. Γιατί, πρώτον δεν ισχύουν και δεύτερον, γιατί δεν υπάρχει αντιπρόταση για τις Πανελλαδικές. Και για να μη θεωρηθεί ότι υπεκφεύγω, απλά πιστεύω ότι τα προβλήματα της εκπαίδευσης και κατ’ επέκταση της αγωγής, της παιδείας, της μόρφωσης δεν πηγάζουν από έναν τεχνικό θεσμικό διακανονισμό. Αλλοίμονο αν συνέβαινε κάτι τέτοιο.
Επί της ουσίας της εισαγωγής. Δύο συστήματα έχουν εφαρμοστεί διεθνώς: α) εισαγωγή με εθνικές εξετάσεις και β) εισαγωγή με βάση κάποια τεχνική των ίδιων των πανεπιστημίων.
Στη χώρα μας επινοήθηκε από την κυβέρνηση της Ν.Δ. προς χάριν των ιδιωτικών κολεγίων και του νεοφιλελευθερισμού και ένα τρίτο σύστημα, η παράκαμψη των πανεπιστημίων με την παράλληλη ισοτίμησή τους με τα ακριβά σε χρήμα και “φτηνά” στην απόκτηση πτυχίου κολέγια.
Προτείνει κανείς φορέας ή θεσμικός παράγοντας την εισαγωγή να την κάνουν τα πανεπιστήμια; Με ποιο τρόπο; Θα εξετάζονται από ποιους και σε τι; κλπ κλπ. Σε μια εκδήλωση, που συμμετείχα ως πρόεδρος της ΟΛΜΕ παλιότερα με θέμα το συζητούμενο, ο τότε πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών, απευθυνόμενος σε εμένα είπε με απόλυτα κατηγορηματικό τρόπο. “Το πανεπιστήμιο δεν μπορεί να εγγυηθεί κανένα αντικειμενικό σύστημα. Δεν μπορώ να το εγγυηθώ ούτε για τα παιδιά μου”!
Για να επανέλθουμε… Τι βλέπουμε σήμερα από την ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας και την κυβέρνηση επί του θέματος; Το απόλυτο ΤΙΠΟΤΑ. Τους αρκεί που τακτοποίησαν τα φίλια ιδεολογικά επιχειρηματικά συμφέροντα με τα κολέγια και με ό,τι άλλο φέρνει η αγορά.
Είναι και άσχετοι. Έκαναν μια Επιτροπή άνω των 100 μελών για να συζητάνε γενικά και αόριστα – ευτυχώς με πληρωμή! Δεν είναι και άσχημα. Θα κάνουν λέει πρόταση συνολικά για την εκπαίδευση του 2040.
Εκπληκτικό! Τόσο μακρόπνοο και …οραματικό και λυτρωτικό πρόγραμμα για την παιδεία δεν το έχει σκεφτεί κανείς στην ιστορία του τόπου μας. Και όλα αυτά με την ετικέτα του Εθνικού Απολυτηρίου. Εδώ και 7 χρόνια ζούμε με …όραμα. Λίγο είναι;
(Φυσικά θα επανέλθουμε μετά τη δημοσιοποίηση του νέου σχετικού σχεδίου με το διαφαινόμενο εκτρωματικό περιεχόμενο)
τ. Πρόεδρος της ΟΛΜΕ 1996 – 2003
