Νέα στοιχεία δείχνουν ότι η μέση συγκέντρωση τεστοστερόνης έχει μειωθεί κατά περίπου 50% από τη δεκαετία του 1970 έως σήμερα. Η διαπίστωση αυτή παρουσιάστηκε στο ετήσιο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ανθρώπινης Αναπαραγωγής και Εμβρυολογίας (ESHRE) στο Λονδίνο και ενισχύει τη συζήτηση γύρω από τη σταδιακή υποχώρηση της ανδρικής γονιμότητας.
Σύμφωνα με τα δεδομένα της έρευνας, τα συνολικά επίπεδα τεστοστερόνης μειώθηκαν κατά 54% μεταξύ 1972 και 2019, γεγονός που μεταφράζεται σε πτώση μεγαλύτερη από 1% κάθε χρόνο.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη αυτή παίζουν η αύξηση της παχυσαρκίας και του διαβήτη, ενώ εξετάζουν παράλληλα και άλλους πιθανούς παράγοντες, όπως η έκθεση σε χημικές ουσίες που επηρεάζουν το ενδοκρινικό σύστημα, αλλά και οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Ανησυχία για την ανδρική αναπαραγωγική υγεία
Ο καθηγητής Χαγκάι Λεβίν από το Εβραϊκό Πανεπιστήμιο–Hadassah του Ισραήλ υπογράμμισε ότι η πτώση αυτή δεν αποτελεί τυχαίο εύρημα, αλλά μια σταθερή τάση που απαιτεί μεγαλύτερη προσοχή.
Όπως ανέφερε, η μείωση της τεστοστερόνης αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εικόνας που αφορά την ανδρική αναπαραγωγική υγεία. Η ίδια ερευνητική ομάδα έχει δημοσιεύσει στο παρελθόν μελέτες που έδειξαν σημαντική μείωση του αριθμού των σπερματοζωαρίων σε παγκόσμιο επίπεδο.
Ωστόσο, το ζήτημα εξακολουθεί να προκαλεί επιστημονικές συζητήσεις, καθώς δεν συμφωνούν όλοι οι ερευνητές για την έκταση του φαινομένου και τις αιτίες που βρίσκονται πίσω από αυτό.
Ο καθηγητής Τσάνα Τζαγιασένα από το Imperial College του Λονδίνου χαρακτήρισε τα νέα στοιχεία "σημαντική προειδοποίηση", σημειώνοντας ότι οι διαφορετικές μελέτες που εξετάζουν μεγάλες χρονικές περιόδους δείχνουν μια σταθερή επιδείνωση της ανδρικής αναπαραγωγικής υγείας.
Γιατί είναι σημαντική η τεστοστερόνη
Η τεστοστερόνη δεν επηρεάζει μόνο τη σεξουαλική λειτουργία, αλλά έχει πολλαπλούς ρόλους στον ανδρικό οργανισμό.
Συμβάλλει:
στην παραγωγή σπερματοζωαρίων,
στη διατήρηση της μυϊκής μάζας,
στη διατήρηση της οστικής πυκνότητας,
στη σεξουαλική επιθυμία,
στη ρύθμιση της ενέργειας, της διάθεσης και του μεταβολισμού.
Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που συνδέονται με χαμηλότερα επίπεδα τεστοστερόνης είναι η παχυσαρκία. Το αυξημένο σωματικό λίπος μπορεί να επηρεάσει την ορμονική ισορροπία, καθώς ενισχύει τη μετατροπή της τεστοστερόνης σε οιστρογόνα.
Παράλληλα, ο διαβήτης και το μεταβολικό σύνδρομο θεωρούνται επίσης πιθανοί παράγοντες που συμβάλλουν στη μείωση των επιπέδων της ορμόνης.
Η έρευνα σε περισσότερους από 118.000 άνδρες
Η νέα ανάλυση βασίστηκε σε έξι μεγάλες μακροχρόνιες μελέτες, οι οποίες παρακολούθησαν τα επίπεδα τεστοστερόνης σε 118.593 άνδρες από χώρες όπως το Ισραήλ, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Βραζιλία, η Φινλανδία και η Δανία.
Όλες οι μελέτες κατέγραψαν πτωτική τάση, ενώ όταν τα δεδομένα συνδυάστηκαν, η συνολική μείωση υπολογίστηκε στο 54%. Οι ερευνητές παρατήρησαν μάλιστα ότι η πτώση φαίνεται να έγινε εντονότερη μετά το 2000.
Πόσο ευθύνεται η παχυσαρκία;
Οι επιστήμονες προσπάθησαν να λάβουν υπόψη την ηλικία των συμμετεχόντων, ωστόσο δεν ήταν δυνατό να απομονωθεί πλήρως η επίδραση άλλων παραγόντων, όπως η παχυσαρκία.
Ο καθηγητής Λεβίν εκτιμά ότι ένα σημαντικό μέρος της μείωσης πιθανόν να σχετίζεται με την αύξηση του σωματικού βάρους και τις μεταβολικές διαταραχές.
Άλλοι ειδικοί εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί, υποστηρίζοντας ότι η παχυσαρκία και ο διαβήτης ενδέχεται να εξηγούν μεγάλο ποσοστό της αλλαγής, αλλά χρειάζονται περισσότερες έρευνες για να διαπιστωθεί αν υπάρχουν και άλλες αιτίες.
Ο ρόλος του περιβάλλοντος
Οι ερευνητές εξετάζουν επίσης τον πιθανό ρόλο περιβαλλοντικών παραγόντων, όπως οι χημικές ουσίες που βρίσκονται σε καθημερινά προϊόντα και μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία των ορμονών.
Αν και τα επιστημονικά δεδομένα δεν έχουν καταλήξει σε οριστικά συμπεράσματα, ορισμένοι ειδικοί υποστηρίζουν ότι χρειάζεται μεγαλύτερη προσπάθεια για τον περιορισμό της έκθεσης σε πιθανές επιβλαβείς ουσίες.
Προσοχή στα συμπληρώματα τεστοστερόνης
Οι ειδικοί προειδοποιούν επίσης για τη δημοτικότητα των συμπληρωμάτων τεστοστερόνης που προωθούνται μέσω διαδικτύου και κοινωνικών δικτύων.
Όπως εξηγούν, η λήψη τεστοστερόνης χωρίς ιατρική παρακολούθηση δεν αποτελεί πάντα λύση. Σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσει σε καταστολή της φυσιολογικής παραγωγής σπερματοζωαρίων και να επηρεάσει αρνητικά τη γονιμότητα.
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η αναπαραγωγική υγεία αποτελεί σημαντικό δείκτη της συνολικής υγείας και πως η αντιμετώπιση παραγόντων όπως η παχυσαρκία, ο καθιστικός τρόπος ζωής και η έκθεση σε επιβαρυντικούς παράγοντες μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη βελτίωση της κατάστασης.
