Η αρχή του μύθου
Η σύνδεση ανάμεσα στην τεστοστερόνη και τον καρκίνο του προστάτη βασίστηκε σε μελέτες της δεκαετίας του 1940. Τότε παρατηρήθηκε ότι η μείωση των επιπέδων τεστοστερόνης μπορούσε να επιβραδύνει ή να συρρικνώσει προχωρημένους όγκους, ενώ η χορήγησή της φαινόταν να επιταχύνει την εξέλιξη της νόσου. Έτσι καθιερώθηκε η ανδρογονική στέρηση ως βασική θεραπευτική προσέγγιση για τον προχωρημένο καρκίνο του προστάτη, πρακτική που εφαρμόζεται ακόμη και σήμερα.
Αυτά τα ευρήματα, όμως, δημιούργησαν έναν γενικευμένο φόβο γύρω από τη θεραπεία υποκατάστασης τεστοστερόνης. Πολλοί άνδρες με χαμηλά επίπεδα ορμόνης στερήθηκαν μια πιθανώς ωφέλιμη θεραπεία, λόγω της ανησυχίας ότι θα αυξήσουν τον κίνδυνο καρκίνου.
Η ανατροπή των δεδομένων
Από τη δεκαετία του 1990 και μετά, νέες κλινικές παρατηρήσεις άρχισαν να αμφισβητούν το παλιό δόγμα. Ο ουρολόγος του Χάρβαρντ Abraham Morgentaler ήταν από τους πρώτους που διαπίστωσαν ότι άνδρες με πολύ χαμηλή τεστοστερόνη εμφάνιζαν καρκίνο του προστάτη, συχνά μάλιστα σε πιο επιθετική μορφή. Παράλληλα, όσοι λάμβαναν θεραπεία τεστοστερόνης δεν παρουσίαζαν αυξημένα ποσοστά εμφάνισης της νόσου.
Από αυτές τις παρατηρήσεις προέκυψε το λεγόμενο "μοντέλο κορεσμού". Σύμφωνα με αυτό, ο προστάτης επηρεάζεται από την τεστοστερόνη μόνο όταν τα επίπεδά της είναι εξαιρετικά χαμηλά. Μόλις οι υποδοχείς της ορμόνης κορεστούν, η επιπλέον τεστοστερόνη δεν φαίνεται να ενισχύει περαιτέρω την ανάπτυξη ούτε φυσιολογικού ούτε καρκινικού ιστού.
Τι δείχνει η σύγχρονη έρευνα
Σήμερα, μεγάλες και αξιόπιστες μελέτες συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι η θεραπεία υποκατάστασης τεστοστερόνης σε άνδρες με διαπιστωμένη έλλειψη δεν αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου του προστάτη. Μάλιστα, ορισμένα μακροχρόνια δεδομένα υποδεικνύουν ότι, όταν η θεραπεία γίνεται σωστά και με τακτική ιατρική παρακολούθηση, τα ποσοστά μπορεί να είναι ακόμη και χαμηλότερα.
Τι ισχύει για άνδρες με ιστορικό καρκίνου
Η εικόνα γίνεται πιο σύνθετη όταν υπάρχει ήδη διάγνωση καρκίνου του προστάτη. Σε ενεργό νόσο, ιδιαίτερα στα αρχικά στάδια, η μείωση της τεστοστερόνης παραμένει αποτελεσματική θεραπευτική επιλογή. Ωστόσο, σε επιλεγμένες περιπτώσεις και πάντα υπό αυστηρή ιατρική επίβλεψη, η επαναχορήγηση τεστοστερόνης μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας δεν φαίνεται να αυξάνει τον κίνδυνο υποτροπής.
Νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και καινοτόμες στρατηγικές, όπως η λεγόμενη bipolar androgen therapy. Σε αυτήν, τα επίπεδα τεστοστερόνης εναλλάσσονται από πολύ χαμηλά σε πολύ υψηλά, με στόχο να αποδιοργανωθούν καρκινικά κύτταρα που έχουν προσαρμοστεί στην έλλειψη της ορμόνης.
Τι σημαίνουν όλα αυτά στην πράξη
Η νέα γνώση δεν σημαίνει ότι η τεστοστερόνη είναι ακίνδυνη για όλους ή ότι μπορεί να λαμβάνεται χωρίς έλεγχο. Οι ειδικοί τονίζουν ότι κάθε θεραπεία πρέπει να ξεκινά μόνο μετά από πλήρη ιατρικό έλεγχο και να συνοδεύεται από συστηματική παρακολούθηση του προστάτη.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Καφές και ξίδι: Τι κάνουν σε πολλά σπίτια για τις άσχημες μυρωδιές
Πανελλαδικές 2026: Tο πρόγραμμα εξετάσεων και η ημερομηνίες
Αλλάζουν όλα στους μισθούς λόγω ΑΜΚΑ: Ποιες ηλικίες θα δουν αυξήσεις
