Alfavita Newsroom Ανατροπή στη θεωρία της βρεφικής μνήμης
Η επικρατούσα θεωρία υποστήριζε ότι η αδυναμία δημιουργίας αναμνήσεων στα βρέφη οφείλεται στον μη πλήρως ανεπτυγμένο ιππόκαμπο, μια εγκεφαλική περιοχή που συνδέεται με τη μνήμη και τη μάθηση. Ωστόσο, νέα δεδομένα έρχονται να αμφισβητήσουν αυτή την άποψη.
Ερευνητές που δημοσίευσαν τα ευρήματά τους στο επιστημονικό περιοδικό Science χρησιμοποίησαν λειτουργική μαγνητική τομογραφία για να μελετήσουν τη δραστηριότητα του ιπποκάμπου σε βρέφη. Κατά τη διάρκεια του πειράματος, τα μωρά παρακολουθούσαν εικόνες προσώπων, αντικειμένων και τοπίων, ενώ οι επιστήμονες κατέγραφαν την εγκεφαλική τους δραστηριότητα. Διαπιστώθηκε ότι όσο πιο έντονη ήταν η ενεργοποίηση του ιπποκάμπου κατά την πρώτη θέαση μιας εικόνας, τόσο μεγαλύτερη ήταν η προσοχή που της έδιναν όταν την ξανάβλεπαν. Αυτό αποτελεί ένδειξη ότι την είχαν καταγράψει στη μνήμη τους.
Η βρεφική αμνησία και η επεισοδιακή μνήμη
Το φαινόμενο της βρεφικής αμνησίας –δηλαδή η αδυναμία των ενηλίκων να θυμηθούν γεγονότα από τα πρώτα χρόνια της ζωής τους– έχει απασχολήσει τους επιστήμονες εδώ και δεκαετίες. Παρόλο που η βρεφική ηλικία είναι μια περίοδος έντονης μάθησης και ανάπτυξης, οι πρώτες μας αναμνήσεις συνήθως χάνονται.
Η μελέτη αυτή επικεντρώθηκε στην επεισοδιακή μνήμη, δηλαδή στην ικανότητα ανάκλησης συγκεκριμένων γεγονότων, τοποθεσιών και καταστάσεων. Παρότι τα βρέφη δεν μπορούν να εκφράσουν λεκτικά τι θυμούνται, η εγκεφαλική τους δραστηριότητα δείχνει ότι διαθέτουν αυτή τη μορφή μνήμης από πολύ μικρή ηλικία.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όλα τα μωρά μπορούσαν να θυμηθούν ορισμένες εικόνες, αλλά η ικανότητα μνήμης τους βελτιωνόταν αισθητά μετά τον πρώτο χρόνο ζωής. Η πιο έντονη δραστηριότητα καταγράφηκε στο οπίσθιο τμήμα του ιπποκάμπου, το οποίο στους ενήλικες συνδέεται άμεσα με την επεισοδιακή μνήμη.
Τι συμβαίνει με τις πρώτες μας αναμνήσεις;
Αν όντως τα βρέφη μπορούν να σχηματίσουν μνήμες, γιατί δεν μπορούμε να τις ανακαλέσουμε αργότερα; Οι επιστήμονες εξετάζουν δύο πιθανές εξηγήσεις:
Οι αναμνήσεις απλώς χάνονται καθώς δεν αποθηκεύονται στη μακροπρόθεσμη μνήμη.
Οι αναμνήσεις παραμένουν αποθηκευμένες αλλά δεν μπορούμε να τις ανασύρουμε.
Η δεύτερη εκδοχή θεωρείται πιο πιθανή. Μια προηγούμενη μελέτη σε αρουραίους είχε δείξει ότι οι ενήλικοι μπορούν να ανακτήσουν βρεφικές αναμνήσεις όταν διεγερθούν τεχνητά οι αντίστοιχες εγκεφαλικές περιοχές. Αν κάτι παρόμοιο ισχύει και για τους ανθρώπους, τότε οι μνήμες των πρώτων μας χρόνων ίσως δεν έχουν χαθεί, αλλά παραμένουν θαμμένες στο βάθος του μυαλού μας, πέρα από τη συνειδητή μας πρόσβαση.
Η ανακάλυψη αυτή ανοίγει νέους δρόμους στην κατανόηση της μνήμης και της ανάπτυξης του εγκεφάλου, αφήνοντας το ενδεχόμενο ότι οι πρώτες εμπειρίες μας διαμορφώνουν την προσωπικότητά μας με τρόπους που δεν μπορούμε να αναγνωρίσουμε συνειδητά.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Γιατί τα παράθυρα στις σχολικές αίθουσες μπαίνουν αριστερά των μαθητών
