Η Ελλάδα συμμετέχει στη διεθνή δοκιμασία PISA από το 2000. Κάθε τρία χρόνια ανακοινώνονται τα αποτελέσματα, εκφράζεται ανησυχία για τη χαμηλή θέση της χώρας και, λίγες ημέρες αργότερα, η συζήτηση τελειώνει.
Το ερώτημα λοιπόν είναι γιατί συμμετέχουμε στο PISA αφού δεν υιοθετούμε τελικά σχεδόν τίποτα από τα συμπεράσματα της.
Η PISA δεν εξετάζει αν οι μαθητές απομνημόνευσαν τη σχολική ύλη. Εξετάζει αν μπορούν να χρησιμοποιήσουν τις γνώσεις τους για να κατανοήσουν ένα κείμενο, να ερμηνεύσουν δεδομένα και να λύσουν προβλήματα. Δεν ρωτά «τι θυμάσαι;», αλλά «τι μπορείς να κάνεις με αυτό που έμαθες;».
Εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση του ελληνικού σχολείου. Συμμετέχουμε σε μια έρευνα που αξιολογεί την εφαρμογή της γνώσης, αλλά διατηρούμε παραφορτωμένα προγράμματα σπουδών, υπάρχει πίεση για κάλυψη μεγάλης ύλης και εξετάσεις προσανατολισμένες κυρίως στην αναπαραγωγή πληροφοριών και την επίλυση ασκήσεων εντελώς ξεκομμένων από την πραγματικότητα.
Βεβαίως, η επίσημη εκπαιδευτική γλώσσα άλλαξε. Τα νέα προγράμματα σπουδών μιλούν για δεξιότητες, κριτική σκέψη, επίλυση προβλημάτων και προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα. Όμως άλλο είναι η αλλαγή της πολιτικής ρητορικής και άλλο η αλλαγή του σχολείου.
Ειδικά τα τελευταία χρόνια έχει εμφανιστεί ένα είδος αλλεργίας σε οποιοδήποτε γνωστικό αντικείμενο προσεγγίζει τον σύγχρονο κόσμο (εξοβελισμός της σύγχρονης ιστορίας, των κοινωνικών επιστημών, της πολιτικής οικονομίας και μετατροπή κάποιων από αυτά σε εθελοντικές προαιρετικές δράσεις). Συνάδουν αυτές οι αλλαγές με τα συμπεράσματα του PISA;
Η PISA αναδεικνύει επίσης την ισχυρή επίδραση του κοινωνικοοικονομικού υπόβαθρου στις επιδόσεις. Επομένως, η απάντηση δεν μπορεί να είναι απλώς περισσότερες εξετάσεις, μετρήσεις και αξιολογήσεις. Χρειάζονται λιγότερη και ουσιαστικότερη ύλη, έγκαιρη στήριξη των μαθητών, μικρότερα τμήματα, σταθερό προσωπικό και χρόνος συνεργασίας για τους εκπαιδευτικούς.
Χρειάζονται άλλα γνωστικά αντικείμενα, άλλο περιεχόμενο στα ήδη υπάρχοντα, άλλη αρχική εκπαίδευση και άλλη επιμόρφωση των εκπαιδευτικών. Χρειάζεται άλλος τρόπος πρόσβασης στην ανώτατη εκπαίδευση. Για όλα αυτά τι έχουμε αποκομίσει και τι έχουμε εφαρμόσει τα 26 χρόνια που η χώρα μας μετέχει στο διαγωνισμό PISA;
Έτσι, η PISA αποτελεί πλέον μια περιοδική τελετουργία μέτρησης που δίνει για μερικές μέρες «πρώτη ύλη» για δημοσιογραφικό σχολιασμό των αποτελεσμάτων της. Σε λίγες μέρες θα ξεχαστεί…
