Σημαντική διαφορά στον κίνδυνο υπέρτασης
Οι ερευνητές αξιολόγησαν δεδομένα από εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους, παρακολουθώντας τις διατροφικές τους συνήθειες και την εμφάνιση υπέρτασης σε βάθος χρόνου.
Για τα όσπρια, η ανάλυση περιλάμβανε 10 μελέτες με συνολικά 309.853 συμμετέχοντες και 86.098 περιστατικά υπέρτασης. Για τη σόγια, εξετάστηκαν επτά μελέτες που αφορούσαν 278.200 άτομα και 93.934 περιπτώσεις.
Τα αποτελέσματα ήταν αξιοσημείωτα. Τα άτομα που κατανάλωναν τις μεγαλύτερες ποσότητες οσπρίων είχαν 16% χαμηλότερο κίνδυνο να εμφανίσουν υπέρταση σε σύγκριση με εκείνους που κατανάλωναν τις μικρότερες ποσότητες.
Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η διαφορά στην περίπτωση της σόγιας. Η υψηλότερη κατανάλωση συνδέθηκε με 19% χαμηλότερο κίνδυνο υπέρτασης.
Στα όσπρια περιλαμβάνονται τρόφιμα όπως τα φασόλια, οι φακές, τα ρεβίθια, τα μπιζέλια και η σόγια, ενώ στα προϊόντα σόγιας ανήκουν, μεταξύ άλλων, το τόφου, το edamame, το tempeh και άλλα τρόφιμα που παρασκευάζονται από το συγκεκριμένο όσπριο.
Πόση ποσότητα φαίνεται να συνδέεται με μεγαλύτερο όφελος;
Οι επιστήμονες δεν περιορίστηκαν μόνο στη σύγκριση ανάμεσα σε υψηλή και χαμηλή κατανάλωση, αλλά εξέτασαν και τη σχέση ανάμεσα στην ποσότητα και τον κίνδυνο υπέρτασης.
Για τα όσπρια, η μείωση του κινδύνου φάνηκε να συνεχίζεται όσο αυξανόταν η κατανάλωση, μέχρι περίπου τα 170 γραμμάρια την ημέρα. Η ανάλυση έδειξε συνολικά μια σταδιακή σχέση ανάμεσα στην υψηλότερη πρόσληψη και τον χαμηλότερο κίνδυνο.
Η εικόνα ήταν διαφορετική για τη σόγια. Το μεγαλύτερο μέρος της συσχέτισης με μειωμένο κίνδυνο παρατηρήθηκε σε ποσότητες περίπου 60 έως 80 γραμμαρίων ημερησίως, ενώ πάνω από αυτό το επίπεδο δεν φάνηκε να υπάρχει αντίστοιχη πρόσθετη μείωση.
Ωστόσο, οι συγκεκριμένες ποσότητες δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως αυστηρές δόσεις που πρέπει να καταναλώνει κάποιος καθημερινά. Πρόκειται για επίπεδα πρόσληψης που προέκυψαν από την παρατήρηση πληθυσμιακών δεδομένων και όχι από κλινική δοκιμή που να αποδεικνύει ότι μια συγκεκριμένη ποσότητα προλαμβάνει την υπέρταση.
Τι μπορεί να εξηγεί τη συγκεκριμένη σχέση;
Τα όσπρια έχουν ένα διατροφικό προφίλ που μπορεί να εξηγεί, τουλάχιστον εν μέρει, τη σύνδεσή τους με καλύτερη καρδιαγγειακή υγεία.
Αποτελούν πηγή φυτικών πρωτεϊνών και φυτικών ινών, ενώ παράλληλα παρέχουν μέταλλα όπως το κάλιο και το μαγνήσιο. Τα συγκεκριμένα θρεπτικά συστατικά έχουν συσχετιστεί με τη διατήρηση φυσιολογικής αρτηριακής πίεσης.
Οι φυτικές ίνες ενδέχεται επίσης να παίζουν ρόλο μέσω της δράσης τους στο έντερο. Κατά τη διάσπασή τους από τα βακτήρια του εντέρου παράγονται ουσίες που μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία των αγγείων και να συμβάλουν στη χαλάρωσή τους.
Η σόγια έχει επιπλέον ένα χαρακτηριστικό που την ξεχωρίζει: περιέχει ισοφλαβόνες, φυτικές ενώσεις οι οποίες έχουν μελετηθεί για πιθανές επιδράσεις στην αρτηριακή πίεση. Προηγούμενη μετα-ανάλυση κλινικών δοκιμών είχε επίσης βρει μικρές βελτιώσεις στη συστολική και διαστολική πίεση μετά από κατανάλωση σόγιας.
Ρόλο μπορεί να παίζει και το σωματικό βάρος
Η σχέση μπορεί να μην είναι αποκλειστικά άμεση.
Η κατανάλωση οσπρίων και προϊόντων σόγιας εντάσσεται συχνά σε διατροφικά πρότυπα που χαρακτηρίζονται από περισσότερες φυτικές τροφές και καλύτερη ποιότητα διατροφής. Παράλληλα, προηγούμενες έρευνες έχουν συνδέσει την κατανάλωση αυτών των τροφίμων με χαμηλότερο κίνδυνο παχυσαρκίας.
Το αυξημένο σωματικό βάρος αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για υπέρταση. Επομένως, μέρος της σχέσης που παρατηρείται μπορεί να οφείλεται και σε συνολικότερες διαφορές στον τρόπο διατροφής και στον τρόπο ζωής των ανθρώπων που καταναλώνουν περισσότερα όσπρια και σόγια.
Η υπέρταση παραμένει σημαντικό πρόβλημα υγείας
Η σημασία των συγκεκριμένων ευρημάτων γίνεται ακόμη μεγαλύτερη αν αναλογιστεί κανείς πόσο διαδεδομένη είναι η υπέρταση παγκοσμίως.
Η υψηλή αρτηριακή πίεση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακά προβλήματα, μεταξύ άλλων για έμφραγμα και εγκεφαλικό επεισόδιο. Η παγκόσμια επιβάρυνση από την υπέρταση έχει αυξηθεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, τρόφιμα όπως τα όσπρια και η σόγια παρουσιάζουν ενδιαφέρον επειδή είναι σχετικά οικονομικές και εύκολα διαθέσιμες πηγές φυτικής πρωτεΐνης, οι οποίες μπορούν να ενταχθούν σε πολλά διαφορετικά διατροφικά πρότυπα.
Τι σημαίνουν στην πράξη τα ευρήματα;
Η συγκεκριμένη έρευνα δεν σημαίνει ότι κάποιος μπορεί να αντιμετωπίσει ή να θεραπεύσει την υπέρταση απλώς προσθέτοντας φακές ή φασόλια στη διατροφή του.
Οι μελέτες που συμπεριλήφθηκαν ήταν παρατηρητικές, επομένως καταγράφουν συσχετίσεις και δεν μπορούν από μόνες τους να αποδείξουν ότι η κατανάλωση οσπρίων ή σόγιας είναι αυτή που προκαλεί τη μείωση του κινδύνου. Άλλες διατροφικές συνήθειες των συμμετεχόντων μπορεί επίσης να επηρεάζουν τα αποτελέσματα.
Παρόλα αυτά, τα ευρήματα ενισχύουν την εικόνα των οσπρίων και των προϊόντων σόγιας ως τροφίμων που μπορούν να αποτελούν μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής με έμφαση στην καρδιαγγειακή υγεία.
Φακές, ρεβίθια, φασόλια, μπιζέλια, τόφου και άλλα προϊόντα σόγιας μπορούν, επομένως, να βρίσκουν τακτικά θέση στο εβδομαδιαίο μενού, στο πλαίσιο μιας συνολικά ισορροπημένης διατροφής.
Η νέα ανάλυση προσθέτει ακόμη ένα στοιχείο στη μέχρι σήμερα επιστημονική γνώση: η συχνότερη κατανάλωση οσπρίων και σόγιας φαίνεται να συνδέεται με μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης υπέρτασης, χωρίς όμως να υποκαθιστά την ιατρική παρακολούθηση ή οποιαδήποτε θεραπεία έχει συσταθεί για την αρτηριακή πίεση.
