Έντονες αντιδράσεις προκαλούν στη Λάρισα αποφάσεις που αφορούν τη συγκρότηση σχολικών τμημάτων, με τον πρόεδρο του Συλλόγου Δασκάλων Νομού Λάρισας, Δημήτρη Παπαποστόλου, να κάνει λόγο για «αντιπαιδαγωγικές αποφάσεις» και να φέρνει στη δημοσιότητα δύο χαρακτηριστικές περιπτώσεις δημοτικών σχολείων της πόλης.
Η πιο εντυπωσιακή αφορά το 18ο Δημοτικό Σχολείο Λάρισας, στη συνοικία των Ηπειρώτικων, όπου –σύμφωνα με όσα καταγγέλλονται– ένα παιδί που κατοικεί ουσιαστικά δίπλα στην είσοδο του σχολείου δεν μπορεί να εγγραφεί σε αυτό και καλείται να φοιτήσει σε σχολείο άλλης συνοικίας.
Όπως αναφέρει ο πρόεδρος των δασκάλων, επικαλούμενος σχετική ανάρτηση του αιρετού του ΠΥΣΠΕ Λάρισας Ιωάννη Λέτσιου, η οικογένεια κατοικεί στην οδό Φασούλα 20, ενώ το 18ο Δημοτικό βρίσκεται στην οδό Φασούλα 18.
Παρά την κυριολεκτική γειτνίαση, η εγγραφή του μαθητή δεν γίνεται δεκτή, επειδή το τμήμα αριθμεί ήδη 25 μαθητές και η προσθήκη ενός ακόμη παιδιού θα μπορούσε να οδηγήσει στη δημιουργία δεύτερου τμήματος.
Έτσι, σύμφωνα με την ίδια καταγγελία, ο μαθητής καλείται να φοιτήσει σε σχολείο στη Νεάπολη, δηλαδή σε άλλη συνοικία της πόλης, παρότι το σχολείο της γειτονιάς του βρίσκεται ουσιαστικά δίπλα στην κατοικία του.
Ένα παιδί γίνεται… αριθμός σε έναν πίνακα
Η περίπτωση αναδεικνύει με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο ένα πρόβλημα που επανέρχεται κάθε Σεπτέμβριο: τη σύγκρουση ανάμεσα στη διοικητική διαχείριση των αριθμών και στην παιδαγωγική πραγματικότητα του σχολείου.
Για τη διοίκηση μπορεί να πρόκειται για έναν ακόμη μαθητή πάνω από ένα αριθμητικό όριο.
Για την οικογένεια όμως πρόκειται για ένα παιδί που θα μπορούσε να περνά καθημερινά την πόρτα του σχολείου που βρίσκεται δίπλα στο σπίτι του και αντ’ αυτού καλείται να μετακινείται σε άλλη περιοχή.
Και εδώ γεννιέται ένα εύλογο ερώτημα: τι πρέπει τελικά να υπηρετεί η κατανομή των μαθητών – τις ανάγκες των παιδιών ή την αποφυγή δημιουργίας ενός επιπλέον τμήματος;
Η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία το δημογραφικό οδηγεί σε μείωση του μαθητικού πληθυσμού και θα μπορούσε, αντί να χρησιμοποιείται ως αφορμή για συγχωνεύσεις και περιορισμό τμημάτων, να αποτελέσει ευκαιρία για μικρότερες και περισσότερο ανθρώπινες τάξεις.
Συνένωση για διαφορά ενός μαθητή
Η δεύτερη περίπτωση που αναδεικνύει ο Δημήτρης Παπαποστόλου αφορά το 14ο Δημοτικό Σχολείο Λάρισας.
Σύμφωνα με όσα αναφέρει, η Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης προχωρά σε συνένωση τμήματος για διαφορά μόλις ενός μαθητή, παρότι το συγκεκριμένο τμήμα λειτουργούσε χωρισμένο επί τρία συνεχόμενα χρόνια.
Ο πρόεδρος του Συλλόγου Δασκάλων χαρακτηρίζει την απόφαση «πέρα για πέρα αντιπαιδαγωγική», θέτοντας ουσιαστικά το ζήτημα του κατά πόσο μια μικρή αριθμητική μεταβολή στον μαθητικό πληθυσμό μπορεί να δικαιολογεί μια τόσο σημαντική αλλαγή στη λειτουργία μιας σχολικής τάξης.
Γιατί η συνένωση τμημάτων δεν αλλάζει απλώς έναν αριθμό σε ένα υπηρεσιακό έγγραφο.
Αλλάζει την καθημερινότητα των παιδιών και του εκπαιδευτικού, αυξάνει τον αριθμό μαθητών μέσα στην αίθουσα, μειώνει τον χρόνο που μπορεί να αφιερωθεί στον καθένα ξεχωριστά και δυσκολεύει τη δυνατότητα ουσιαστικής επικοινωνίας, ιδιαίτερα σε τάξεις όπου υπάρχουν μαθητές με διαφορετικούς ρυθμούς μάθησης και διαφορετικές εκπαιδευτικές ανάγκες.
Το ερώτημα των 25 μαθητών
Η περίπτωση του 18ου Δημοτικού επαναφέρει αναπόφευκτα και τη συζήτηση για τα 25άρια τμήματα.
Ένα τμήμα 25 μαθητών μπορεί διοικητικά να θεωρείται πλήρες και λειτουργικό, παιδαγωγικά όμως η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη, καθώς μέσα στην ίδια αίθουσα υπάρχουν 25 διαφορετικά παιδιά, 25 διαφορετικοί ρυθμοί μάθησης, διαφορετικές ανάγκες, δυσκολίες, χαρακτήρες και επίπεδα συγκέντρωσης.
Το να δημιουργηθεί δεύτερο τμήμα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται αυτομάτως ως «κόστος» που πρέπει να αποφευχθεί, αλλά και ως δυνατότητα για καλύτερες συνθήκες διδασκαλίας, περισσότερο χρόνο ανά μαθητή και ουσιαστικότερη παιδαγωγική σχέση.
Άλλωστε, η μείωση του αριθμού μαθητών ανά τάξη είναι ένα από τα αιτήματα που επανέρχονται σταθερά από εκπαιδευτικούς και συλλόγους, ακριβώς επειδή ένα μικρότερο τμήμα δίνει μεγαλύτερα περιθώρια στον δάσκαλο να εντοπίζει δυσκολίες, να παρέχει ανατροφοδότηση και να μη χάνονται τα πιο αδύναμα ή πιο σιωπηλά παιδιά στα πίσω θρανία.
Οι ευθύνες της εκπαιδευτικής διοίκησης
Ο Δημήτρης Παπαποστόλου στρέφει τα βέλη του προς τη Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Λάρισας, ενώ εκτιμά ότι οι αποφάσεις αυτές έχουν και τη σύμφωνη γνώμη της Περιφερειακής Διεύθυνσης Εκπαίδευσης Θεσσαλίας.
Οι καταγγελίες, πάντως, επαναφέρουν ένα ευρύτερο ερώτημα που δεν αφορά μόνο τη Λάρισα.
Όταν η διοικητική λογική οδηγεί ένα παιδί που κατοικεί δίπλα στο σχολείο να μετακινείται σε άλλη συνοικία μόνο και μόνο ώστε να μη χρειαστεί να «σπάσει» ένα 25άρι τμήμα, τότε ίσως το ζήτημα δεν είναι απλώς αν εφαρμόστηκε σωστά ένας αριθμητικός κανόνας.
Το πραγματικό ερώτημα είναι αν ο κανόνας υπηρετεί ακόμη το παιδί και το σχολείο.
Γιατί η δημόσια εκπαίδευση δεν μπορεί να λειτουργεί μόνο με αριθμούς, όρια και λογιστικούς υπολογισμούς.
Πίσω από κάθε «26ο μαθητή» υπάρχει ένα παιδί.
Και πίσω από κάθε τμήμα που συγχωνεύεται υπάρχει μια τάξη που γίνεται λίγο πιο γεμάτη, λίγο πιο δύσκολη και λίγο λιγότερο ανθρώπινη.
