Νέος συναγερμός έχει σημάνει στις διεθνείς αγορές, καθώς η απότομη άνοδος της τιμής του πετρελαίου επαναφέρει με δύναμη τον φόβο ενός νέου πληθωριστικού κύματος, προκαλώντας ταυτόχρονα μαζικές πωλήσεις κρατικών ομολόγων και σημαντική αύξηση του κόστους δανεισμού στις μεγάλες οικονομίες.
Η τιμή του Brent εκτινάχθηκε την Πέμπτη κατά περισσότερο από 6% και έκλεισε στα 107,63 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI έφτασε στα 102,48 δολάρια, με τις δύο τιμές να καταγράφουν τα υψηλότερα επίπεδά τους από τον Μάιο. Η νέα αναταραχή συνδέεται με την κλιμάκωση των επιθέσεων σε πλοία και ενεργειακές υποδομές στη Μέση Ανατολή, αλλά και με την κατάληψη του λιμανιού Μόχα στην Υεμένη από τους υποστηριζόμενους από το Ιράν Χούτι, εξέλιξη που ενίσχυσε τους φόβους για νέες διαταραχές στις θαλάσσιες οδούς μεταφοράς πετρελαίου.
Η αγορά πετρελαίου βρίσκεται πλέον σε ένα πολύ διαφορετικό περιβάλλον σε σχέση με τις αρχές Αυγούστου, καθώς το Brent έχει ανακάμψει περισσότερο από 30% από τα χαμηλά εκείνης της περιόδου, ενώ οι επενδυτές φαίνεται να προεξοφλούν ότι η γεωπολιτική ένταση και τα προβλήματα στην προσφορά δεν θα αποτελέσουν ένα σύντομο επεισόδιο.
Από το πετρέλαιο στον πληθωρισμό
Η μεγάλη ανησυχία των αγορών δεν περιορίζεται στο πόσο θα κοστίζει ένα βαρέλι αργού, αλλά στο τι σημαίνει μια παρατεταμένη περίοδος υψηλών ενεργειακών τιμών για ολόκληρη την οικονομία.
Ακριβότερο πετρέλαιο σημαίνει ακριβότερες μεταφορές, μεγαλύτερο ενεργειακό κόστος για τις επιχειρήσεις και τελικά νέα πίεση στις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών. Εάν η κατάσταση διαρκέσει, οι κεντρικές τράπεζες μπορεί να αναγκαστούν να κρατήσουν τα επιτόκια σε υψηλά επίπεδα για περισσότερο χρόνο ή ακόμη και να προχωρήσουν σε νέες αυξήσεις.
Αυτό ακριβώς έκανε την Πέμπτη η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, αυξάνοντας τα βασικά της επιτόκια κατά 25 μονάδες βάσης, με το επιτόκιο πολιτικής να φτάνει στο 2,50%. Η ΕΚΤ προβλέπει πλέον πληθωρισμό 3% για το 2026, 2,5% για το 2027 και 2,1% για το 2028, ενώ η Κριστίν Λαγκάρντ προειδοποίησε ότι οι πληθωριστικές πιέσεις αποδεικνύονται πιο επίμονες από ό,τι είχε αρχικά εκτιμηθεί.
Η εξέλιξη δημιουργεί έναν ιδιαίτερα δύσκολο συνδυασμό για τις οικονομίες: υψηλότερες τιμές ενέργειας, επίμονος πληθωρισμός, ακριβότερο χρήμα και κίνδυνος επιβράδυνσης της ανάπτυξης.
Sell-off στα ομόλογα – Στο 5,378% το βρετανικό 10ετές
Οι μεγαλύτερες αναταράξεις καταγράφηκαν στην αγορά ομολόγων, όπου η άνοδος του πετρελαίου και ο φόβος νέων αυξήσεων επιτοκίων οδήγησαν τους επενδυτές σε μαζικές πωλήσεις.
Στη Βρετανία η απόδοση του 10ετούς κρατικού ομολόγου εκτινάχθηκε στο 5,378%, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούλιο του 2007, ενώ οι αποδόσεις των 20ετών και 30ετών τίτλων ανέβηκαν στα υψηλότερα επίπεδα από το 1998.
Η αύξηση των αποδόσεων σημαίνει στην πράξη ότι το βρετανικό κράτος θα πρέπει να δανείζεται ακριβότερα, περιορίζοντας τα δημοσιονομικά περιθώρια της κυβέρνησης λίγο πριν από τον προϋπολογισμό του Οκτωβρίου.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται όμως στο Δημόσιο, καθώς οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων επηρεάζουν σταδιακά και τα επιτόκια με τα οποία δανείζονται επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Στις ΗΠΑ το 10ετές πλησιάζει το 5%
Έντονη ήταν η πίεση και στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου η απόδοση του 10ετούς αμερικανικού ομολόγου ανέβηκε περίπου στο 4,95%-4,96%, πλησιάζοντας πλέον το ψυχολογικό όριο του 5%, ενώ οι αγορές αυξάνουν τις πιθανότητες νέας ανόδου των επιτοκίων από τη Federal Reserve.
Ακόμη και η προσπάθεια του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών να παρέμβει μέσω επαναγορών μακροπρόθεσμων κρατικών τίτλων δεν κατάφερε να ανακόψει την άνοδο των αποδόσεων, καθώς η αγορά εξακολουθεί να ανησυχεί τόσο για τον πληθωρισμό όσο και για το ύψος των δημοσιονομικών ελλειμμάτων και του δημόσιου δανεισμού.
Οι πιέσεις πέρασαν και στη Wall Street, όπου ο S&P 500, ο Dow Jones και ο Nasdaq έκλεισαν χαμηλότερα την Πέμπτη, με τον S&P 500 να καταγράφει τέταρτη συνεχόμενη πτωτική συνεδρίαση.
Η αλυσίδα που φοβούνται οι αγορές
Το δυσμενές σενάριο που βρίσκεται πλέον μπροστά στους επενδυτές μπορεί να περιγραφεί με μια απλή αλυσίδα: Πόλεμος και γεωπολιτική ένταση → περιορισμός της ενεργειακής προσφοράς → άνοδος πετρελαίου → υψηλότερος πληθωρισμός → υψηλότερα επιτόκια → ακριβότερα δάνεια → χαμηλότερη κατανάλωση και επενδύσεις.
Ακριβώς γι' αυτό το πετρέλαιο στα 107 δολάρια δεν αποτελεί απλώς μια είδηση της ενεργειακής αγοράς, αλλά έναν παράγοντα που μπορεί να επηρεάσει από τα στεγαστικά δάνεια και τις τιμές της βενζίνης μέχρι τα δημόσια οικονομικά και την ανάπτυξη.
Το επόμενο διάστημα θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό από τη διάρκεια της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και από το κατά πόσο θα υπάρξουν νέες διαταραχές στη μεταφορά και παραγωγή πετρελαίου.
Προς το παρόν, όμως, οι αγορές στέλνουν ένα σαφές μήνυμα: ο πληθωριστικός κίνδυνος επέστρεψε και το σενάριο γρήγορης επιστροφής σε φθηνότερο χρήμα απομακρύνεται ξανά.
