Ο εκπαιδευτικός δεν επηρεάζει τους μαθητές μόνο μέσα από αυτά που διδάσκει. Τους επηρεάζει και μέσα από τον τρόπο με τον οποίο αναλαμβάνει την ευθύνη, μοιράζεται την αναγνώριση, προστατεύει τον χρόνο τους, δημιουργεί ευκαιρίες και ενδιαφέρεται πραγματικά για την ευημερία τους.
Οι θετικές σχέσεις εκπαιδευτικού-μαθητή συνδέονται με μεγαλύτερη ασφάλεια, συμμετοχή, αυτοπεποίθηση και καλύτερη μαθησιακή εμπειρία. Όταν ο μαθητής αισθάνεται ότι ο εκπαιδευτικός τον στηρίζει, μπορεί ευκολότερα να εξερευνήσει, να συμμετάσχει και να μάθει.
Οι αρχές που ακολουθούν δεν περιγράφουν έναν «τέλειο» εκπαιδευτικό. Περιγράφουν ένα επαγγελματικό πρότυπο: έναν εκπαιδευτικό που συνδυάζει γνώση, συνέπεια, ανθρωπιά και ηγετική στάση.
Αναλαμβάνοντας την ευθύνη
Όταν κάτι δεν πάει καλά στην τάξη, ο εκπαιδευτικός με θετικό αντίκτυπο δεν σπεύδει να κατηγορήσει τους μαθητές. Αναρωτιέται πρώτα:
- Ήταν σαφείς οι οδηγίες;
- Είχαν όλοι την απαραίτητη προετοιμασία;
- Χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση;
- Υπήρχε κάποιος μαθητής που έμεινε πίσω;
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο εκπαιδευτικός αγνοεί την ευθύνη του μαθητή. Σημαίνει ότι δεν χρησιμοποιεί την επίρριψη ευθυνών ως εύκολη λύση.
Ένας εκπαιδευτικός μπορεί να πει:
«Το μάθημα δεν λειτούργησε όπως το είχα σχεδιάσει. Ας δούμε μαζί τι χρειάζεται να αλλάξουμε.»
Με αυτή τη στάση διδάσκει στους μαθητές ότι το λάθος δεν είναι καταστροφή. Είναι πληροφορία. Είναι αφετηρία για βελτίωση.
Η παροχή αναγνώρισης στους μαθητές
Ο εκπαιδευτικός με με έμπρακτη ηγεσία δεν χρειάζεται να βρίσκεται πάντα στο επίκεντρο. Όταν ένας μαθητής έχει μια καλή ιδέα, όταν μια ομάδα συνεργάζεται αποτελεσματικά ή όταν κάποιος ξεπερνά μια δυσκολία, το αναγνωρίζει καθαρά.
Δεν λέει μόνο: «Μπράβο, καλή δουλειά.»
Μπορεί να πει: «Η εξήγησή σου βοήθησε και τους συμμαθητές σου να δουν το πρόβλημα διαφορετικά.»
Η συγκεκριμένη ανατροφοδότηση δείχνει στον μαθητή τι ακριβώς έκανε καλά. Έτσι, η επιτυχία του δεν παρουσιάζεται ως τύχη, αλλά ως αποτέλεσμα προσπάθειας, σκέψης και συνεργασίας.
Η αναγνώριση ενισχύει την αυτοπεποίθηση, χωρίς να καλλιεργεί ανταγωνισμό. Ο μαθητής μαθαίνει να χαίρεται για την πρόοδό του, αλλά και να εκτιμά τη συμβολή των άλλων.
Δημιουργία ευκαιριών
Ένας αποτελεσματικός εκπαιδευτικός δεν κρατά όλες τις ευκαιρίες για τους ίδιους μαθητές. Δεν απευθύνεται μόνο σε εκείνους που σηκώνουν πρώτοι το χέρι ούτε επιλέγει πάντοτε τους πιο προετοιμασμένους.
Ανοίγει πόρτες:
- δίνει ρόλους σε διαφορετικούς μαθητές,
- προτείνει συμμετοχή σε διαγωνισμούς και δράσεις,
- ενθαρρύνει τη δημόσια παρουσίαση εργασιών,
- γνωρίζει τους μαθητές με ανθρώπους και ιδέες έξω από την τάξη,
- επιτρέπει σε κάθε παιδί να δοκιμάσει κάτι νέο.
Η ευκαιρία, όμως, δεν πρέπει να σημαίνει απλώς περισσότερη εργασία. Αν ένας μαθητής συμμετέχει σε περισσότερες δράσεις, αλλά καταλήγει εξουθενωμένος, δεν έχουμε διευρύνει τις δυνατότητές του· έχουμε διευρύνει μόνο το φορτίο του.
Η σωστή ερώτηση είναι: «Πώς μπορώ να αυξήσω την πρόσβαση του μαθητή, χωρίς να αυξήσω άσκοπα την πίεση πάνω του;»
Ενδιαφέρον για τον άνθρωπο, όχι μόνο για την επίδοση
Ο μαθητής δεν είναι ένας βαθμός, ένας αριθμός μητρώου ή μια εργασία που πρέπει να παραδοθεί. Έρχεται στην τάξη με μια ολόκληρη ζωή.
Ο εκπαιδευτικός που ενδιαφέρεται πραγματικά ρωτά:
- Πώς αισθάνεσαι σήμερα;
- Υπάρχει κάτι που σε δυσκολεύει;
- Χρειάζεσαι βοήθεια για να οργανώσεις τον χρόνο σου;
- Έχεις καταλάβει τι πρέπει να κάνεις ή απλώς προσπαθείς να προλάβεις;
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο εκπαιδευτικός μετατρέπεται σε ψυχολόγο ή ότι αναλαμβάνει ρόλους για τους οποίους δεν είναι καταρτισμένος. Σημαίνει ότι παρατηρεί, ακούει και παραπέμπει τον μαθητή στην κατάλληλη στήριξη όταν χρειάζεται.
Η υποστήριξη του εκπαιδευτικού έχει ιδιαίτερη σημασία για την ευημερία των μαθητών. Η σχέση εμπιστοσύνης δημιουργεί μια ασφαλή βάση, από την οποία τα παιδιά μπορούν να συμμετέχουν πιο ενεργά και να αντιμετωπίζουν τις μαθησιακές προκλήσεις με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση.
Προστατεύοντας τον χρόνο και την προσοχή
Ο χρόνος του μαθητή δεν είναι ανεξάντλητος. Ούτε η προσοχή του.
Ο εκπαιδευτικός με έμπρακτη ηγεσία που επιδιωξει θετικό αντίκτυπο αποφεύγει τις περιττές διακοπές, τις ασαφείς οδηγίες, τις ατελείωτες ανακοινώσεις και τις δραστηριότητες που δεν υπηρετούν συγκεκριμένο σκοπό. Προετοιμάζει το μάθημα έτσι ώστε οι μαθητές να γνωρίζουν:
- τι θα μάθουν,
- γιατί έχει σημασία,
- τι πρέπει να κάνουν,
- πότε θα θεωρηθεί ότι ολοκλήρωσαν την προσπάθειά τους.
Η προστασία του χρόνου δεν είναι μόνο ζήτημα οργάνωσης. Είναι μήνυμα σεβασμού.
Όταν ο εκπαιδευτικός λέει «ο χρόνος σας είναι σημαντικός», και το αποδεικνύει με τη συμπεριφορά του, διδάσκει στους μαθητές να σέβονται και τον δικό τους χρόνο. Παράλληλα, η προστασία του χρόνου του εκπαιδευτικού από άσκοπες απαιτήσεις είναι απαραίτητη για να μπορεί να προετοιμάζει και να διδάσκει με ποιότητα.
Η εκπαιδευτική ηγεσία δεν αρχίζει από την έδρα. Αρχίζει από μια μικρή καθημερινή πράξη: από τον τρόπο που χαιρετούμε έναν μαθητή, ακούμε μια απορία, διορθώνουμε ένα λάθος ή δίνουμε μια δεύτερη ευκαιρία.
