Αντιδράσεις και σειρά ερωτημάτων προκαλεί η προώθηση του θεσμού του «πολλαπλού βιβλίου» στα σχολεία, με το θέμα να φτάνει πλέον στη Βουλή.
Οι βουλευτές που κατέθεσαν την ερώτηση κάνουν λόγο για μια «μεγάλη αλλαγή στη λειτουργία του δημόσιου σχολείου», η οποία, όπως υποστηρίζουν, προχωρά «χωρίς τις απαραίτητες εγγυήσεις ισότητας, διαφάνειας και παιδαγωγικής προετοιμασίας».
Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται η διαδικασία επιλογής των νέων διδακτικών βιβλίων από τις σχολικές μονάδες, μέσω του Μητρώου Διδακτικών Βιβλίων και της ψηφιακής πλατφόρμας, με τους ερωτώντες βουλευτές να υποστηρίζουν ότι οι εκπαιδευτικοί καλούνται να λάβουν «μια κρίσιμη παιδαγωγική απόφαση μέσα σε ασφυκτικά χρονικά περιθώρια».
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν, «το σχολικό βιβλίο δεν είναι εμπορικό προϊόν», αλλά «βασικό εργαλείο της δημόσιας εκπαίδευσης», που συνδέεται άμεσα με την ισότητα των μορφωτικών δικαιωμάτων και την ποιότητα της διδασκαλίας.
Οι βουλευτές θέτουν σειρά ζητημάτων, από τον κίνδυνο δημιουργίας «μαθητών πολλαπλών ταχυτήτων» λόγω διαφορετικών βιβλίων ανά σχολείο, μέχρι τις δυσκολίες που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν εκπαιδευτικοί που διδάσκουν σε περισσότερες σχολικές μονάδες.
Παράλληλα, ζητούν απαντήσεις για τη διαφάνεια της διαδικασίας αξιολόγησης και επιλογής των βιβλίων, καθώς και για τη διαχείριση των δημόσιων και ευρωπαϊκών κονδυλίων που έχουν διατεθεί για τη δημιουργία του νέου εκπαιδευτικού υλικού.
Στην ερώτηση προς την υπουργό Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, υπογραμμίζεται πως «καμία αλλαγή τέτοιας κλίμακας δεν μπορεί να προχωρά χωρίς διαφάνεια, επαρκή προετοιμασία και ουσιαστική συμμετοχή των εκπαιδευτικών», ενώ ζητούνται συγκεκριμένες απαντήσεις για τον τρόπο εφαρμογής του νέου συστήματος.
Δείτε εδώ αναλυτικά την ερώτηση.
Η ερώτηση στη Βουλή
«Πολλαπλό βιβλίο χωρίς εγγυήσεις ισότητας, διαφάνειας και παιδαγωγικής προετοιμασίας»
Το Υπουργείο Παιδείας προχωρά στην εφαρμογή του θεσμού του «πολλαπλού βιβλίου», με την επιλογή διδακτικών βιβλίων - διδακτικών πακέτων από τις σχολικές μονάδες, μέσω του Μητρώου Διδακτικών Βιβλίων και της σχετικής ψηφιακής διαδικασίας. Πρόκειται για μια αλλαγή με σημαντικές παιδαγωγικές, θεσμικές και πρακτικές συνέπειες για τη λειτουργία του δημόσιου σχολείου, την καθημερινή εργασία των εκπαιδευτικών και την ισότιμη πρόσβαση των μαθητών στη γνώση.
Η εφαρμογή του μέτρου προχωρά με ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα και σοβαρά ελλείμματα προετοιμασίας. Οι σχολικές μονάδες καλούνται να επιλέξουν διδακτικό πακέτο μέσα σε εξαιρετικά περιορισμένο χρόνο, στο τέλος της σχολικής χρονιάς, όταν οι εκπαιδευτικοί είναι ήδη επιβαρυμένοι με εξετάσεις, διοικητικές διαδικασίες, απολογισμούς και μετακινήσεις. Μια τόσο κρίσιμη παιδαγωγική απόφαση δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως απλή διοικητική καταχώριση σε ψηφιακή πλατφόρμα.
Παράλληλα, η επιλογή διαφορετικού εγχειριδίου ανά σχολική μονάδα δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για τον ενιαίο χαρακτήρα της εκπαίδευσης, ιδίως σε ένα σύστημα που εξακολουθεί να στηρίζεται σε κοινά Προγράμματα Σπουδών, στην Τράπεζα Θεμάτων και σε ενιαίες εξεταστικές διαδικασίες. Οι μαθητές θα αξιολογούνται με κοινά κριτήρια, ενώ ενδέχεται να έχουν διδαχθεί μέσα από βιβλία διαφορετικής μεθοδολογίας, δομής, βαθμού δυσκολίας και έκτασης ασκήσεων. Ο κίνδυνος να διαμορφωθούν σχολεία και μαθητές πολλαπλών ταχυτήτων είναι υπαρκτός.
Την ίδια στιγμή, η ίδια η έννοια του «πολλαπλού» βιβλίου τίθεται σε αμφισβήτηση όταν, για ορισμένα μαθήματα, δεν υπάρχει πραγματική δυνατότητα επιλογής ή υπάρχει μόνο ένα εγκεκριμένο διδακτικό πακέτο. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο θεσμός εμφανίζεται ως επιλογή χωρίς ουσιαστικό περιεχόμενο και το Υπουργείο οφείλει να δώσει πλήρη εικόνα για την
πραγματική έκταση εφαρμογής του.
Σοβαρά ζητήματα ανακύπτουν και στην καθημερινή λειτουργία των σχολείων. Πολλοί εκπαιδευτικοί, ιδίως αναπληρωτές αλλά και μόνιμοι που συμπληρώνουν ωράριο, υπηρετούν σε περισσότερες από μία σχολικές μονάδες και ενδέχεται να κληθούν να διδάξουν το ίδιο μάθημα με διαφορετικά βιβλία. Αντίστοιχα, μαθητές που αλλάζουν σχολείο μέσα στη χρονιά μπορεί να βρεθούν αντιμέτωποι με διαφορετικό εγχειρίδιο και διαφορετική ακολουθία διδασκαλίας.
Προβληματισμό προκαλεί επίσης η αυξημένη σύνδεση των νέων βιβλίων με ψηφιακό συμπληρωματικό υλικό, μεταξύ άλλων μέσω QR codes και ψηφιακών δραστηριοτήτων. Η αξιοποίηση ψηφιακού υλικού προϋποθέτει επαρκή υλικοτεχνική υποδομή, σταθερή πρόσβαση στο διαδίκτυο, παιδαγωγική καθοδήγηση και μέριμνα για τους μαθητές που δεν διαθέτουν ισότιμη πρόσβαση σε τεχνολογικά μέσα. Διαφορετικά, η ψηφιακή διάσταση του βιβλίου κινδυνεύει να επιτείνει τις ήδη υπάρχουσες κοινωνικές και εκπαιδευτικές ανισότητες.
Επιπλέον, η διαδικασία συγγραφής, αξιολόγησης και ένταξης διδακτικών βιβλίων χρηματοδοτείται με σημαντικού ύψους δημόσιους και ευρωπαϊκούς πόρους. Η Πολιτεία έχει αυξημένη υποχρέωση λογοδοσίας ως προς την αξιολόγηση, τις αναθέσεις, τις αμοιβές, τις επιτροπές, τις ενστάσεις και την τελική επιλογή των εγκεκριμένων πακέτων.
Οι δημόσιες καταγγελίες που έχουν διατυπωθεί από συμμετέχοντες στη διαδικασία, ανεξάρτητα από την τελική τους βασιμότητα, δεν μπορούν να παραμείνουν αναπάντητες.
Το σχολικό βιβλίο δεν είναι εμπορικό προϊόν. Είναι βασικό εργαλείο της δημόσιας εκπαίδευσης, άμεσα συνδεδεμένο με την ισότητα των μορφωτικών δικαιωμάτων, την ποιότητα της διδασκαλίας και τον ενιαίο χαρακτήρα του δημόσιου σχολείου. Καμία αλλαγή τέτοιας κλίμακας δεν μπορεί να προχωρά χωρίς διαφάνεια, επαρκή προετοιμασία και ουσιαστική συμμετοχή των εκπαιδευτικών.
Στο πλαίσιο αυτό, ερωτάται η αρμόδια Υπουργός:
1. Για ποιον λόγο το Υπουργείο προχωρά στην επιλογή διδακτικών πακέτων από τις σχολικές μονάδες με τόσο περιορισμένα χρονικά περιθώρια και χωρίς να έχει προηγηθεί επαρκής παιδαγωγική προετοιμασία και επιμόρφωση των εκπαιδευτικών;
2. Πώς διασφαλίζεται ότι η χρήση διαφορετικών διδακτικών πακέτων ανά σχολική μονάδα δεν θα οδηγήσει σε άνιση προετοιμασία των μαθητών, ιδίως σε μαθήματα που συνδέονται με την Τράπεζα Θεμάτων, τις προαγωγικές και απολυτήριες εξετάσεις ή τις Πανελλαδικές Εξετάσεις;
3. Πόσα μαθήματα, ανά βαθμίδα, τάξη και γνωστικό αντικείμενο, διαθέτουν περισσότερα από ένα εγκεκριμένα διδακτικά πακέτα, πόσα διαθέτουν μόνο ένα και πόσα δεν διαθέτουν ακόμη νέο πακέτο στο πλαίσιο του πολλαπλού βιβλίου;
4. Ποια πρόβλεψη υπάρχει για τους εκπαιδευτικούς που υπηρετούν σε περισσότερες από μία σχολικές μονάδες και ενδέχεται να διδάξουν το ίδιο μάθημα με διαφορετικά διδακτικά πακέτα, καθώς και για τους μαθητές που αλλάζουν σχολείο κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς;
5. Πώς απαντά το Υπουργείο στα ζητήματα διαφάνειας, λογοδοσίας και σύγκρουσης συμφερόντων που έχουν τεθεί δημόσια σχετικά με τη διαδικασία αξιολόγησης, τις ενστάσεις, τις εκκρεμείς προσφυγές, τις αμοιβές, την απορρόφηση των δημόσιων και ευρωπαϊκών πόρων και την πιθανή εμπορευματοποίηση της διαδικασίας επιλογής σχολικού βιβλίου;
Οι ερωτώντες Βουλευτές
Τζούφη Μερόπη Ζεϊμπέκ Χουσεΐν
Ηλιόπουλος Αθανάσιος Τζανακόπουλος Δημήτριος
Φωτίου Θεανώ Χαρίτσης ΑλέξιοςΗ ερώτηση στη Βουλή
