Να ανοίξουν οι δηλώσεις μαθημάτων για όσους υπό διαγραφή φοιτητές κάνουν αίτηση θεραπείας, ώστε να συμμετάσχουν στην εξεταστική περίοδο του χειμερινού εξαμήνου, ζητούν σήμερα τα μέλη ΔΕΠ της Φιλοσοφικής σχολής του ΕΚΠΑ καθώς όπως καταγγέλλουν έχουν γίνει σοβαρά λάθη στους καταλόγους που εκδόθηκαν κάτω από την ασφυκτική πίεση του υπουργείου Παιδείας.
Χαιρετίζω με συγκίνηση την παραπάνω δήλωση, όπως όλοι οι πραγματικά πανεπιστημιακοί δάσκαλοι ελπίζω, αλλά και ακόμα περισσότερο την υποβολή παραίτησης του Κοσμήτορα της Σχολής Καλών Τεχνών του πανεπιστημίου Πελοποννήσου Γιάννη Λεοντάρη ,εκφράζοντας ,με εξαιρετική δημόσια τοποθέτηση ,την έντονη αντίθεσή του στην εφαρμογή του άχρηστου, και προσβλητικού στη νοημοσύνη μας μέτρου της διαγραφής φοιτητών/τριών από τα πανεπιστήμια. Ελπίζω να το συμμεριστούν πολλοί άλλοι συνάδελφοι και οι γραμματείες σχολών να μη το εφαρμόσουν.
Υπάρχουν λέξεις που, όταν ειπωθούν από την εξουσία, αποκαλύπτουν περισσότερα απ’ όσα αυτή προτίθεται να ομολογήσει. Η λέξη «καθαρισμός» , που ψέλλισε ο «υφυπουργός αντι-παιδείας» είναι μία από αυτές. Δεν είναι τεχνικός όρος. Είναι ηθική δήλωση. Είναι πολιτικό στίγμα. Και όταν χρησιμοποιείται για φοιτητές, δεν αφορά διαχειριστική τακτοποίηση αρχείων, αλλά την ίδια την ιδέα του δημόσιου πανεπιστημίου.
Οι μαζικές διαγραφές φοιτητών παρουσιάζονται ως «εκσυγχρονισμός». Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια ωμή αναδιάρθρωση με κοινωνικό φίλτρο. Ένα μέτρο που δεν στηρίζεται σε καμία σοβαρή παιδαγωγική ή επιστημονική τεκμηρίωση, αλλά σε μια λογιστική αντίληψη της εκπαίδευσης: λιγότεροι αριθμοί, λιγότερα «βάρη», περισσότερη «καθαρότητα». Όμως τα πανεπιστήμια δεν είναι αποθήκες. Είναι κοινότητες ανθρώπων.
Πίσω από κάθε «διαγραφή» δεν υπάρχει ένας ανενεργός κωδικός. Υπάρχει μια διαδρομή ζωής. Εργαζόμενοι φοιτητές, άνθρωποι με προβλήματα υγείας, οικογενειακές υποχρεώσεις, οικονομικές δυσκολίες, νέοι που διέκοψαν και επέστρεψαν, που πάλεψαν με τον χρόνο, όχι από αδιαφορία, αλλά από ανάγκη. Το μέτρο δεν τους αξιολογεί. Τους απορρίπτει.
Η κυβέρνηση επιλέγει να αντιμετωπίσει το πανεπιστήμιο όχι ως θεσμό κοινωνικής κινητικότητας και ισότητας, αλλά ως φίλτρο αποκλεισμού. Αντί να αναρωτηθεί γιατί καθυστερούν οι σπουδές —χρηματοδότηση, υποστελέχωση, ενοίκιο στέγασης, εργασία— τιμωρεί το αποτέλεσμα και αγνοεί τα αίτια. Είναι η κλασική συνταγή της πολιτικής ευκολίας: κόβεις, δεν διορθώνεις.
Ιδιαίτερα κυνική είναι η γλώσσα. Όταν η πολιτική ηγεσία μιλά για «καθαρούς καταλόγους», υιοθετεί μια αντίληψη επικίνδυνα ολισθηρή: ότι κάποιοι φοιτητές «λερώνουν» το πανεπιστήμιο. Ότι υπάρχουν οι κανονικοί και οι περιττοί. Οι αποδοτικοί και οι «άχρηστοι». Πρόκειται για μια ταξινόμηση βαθιά αντιδημοκρατική, που θυμίζει περισσότερο διοίκηση εταιρείας παρά δημόσιο θεσμό παιδείας.
Οι τέχνες, οι ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες πλήττονται πρώτες — όχι τυχαία (18366 διαγραφές μόνο στη Φιλοσοφική του ΕΚΠΑ). Είναι τα πεδία όπου η γνώση δεν μετριέται εύκολα σε πιστωτικές μονάδες, αλλά σε κριτική σκέψη, δημιουργία, αμφισβήτηση. Εκεί όπου ο χρόνος δεν είναι σπατάλη αλλά ωρίμανση. Η μαζική διαγραφή εκατοντάδων φοιτητών από τμήματα όπως των Θεατρικών σπουδών δεν είναι «εξυγίανση». Είναι πολιτισμική ακρωτηρίαση.
Το δημόσιο πανεπιστήμιο δεν οφείλει να είναι «καθαρό». Οφείλει να είναι ανοιχτό. Ανοιχτό στις ανισότητες της κοινωνίας, γιατί μόνο έτσι μπορεί να τις αμβλύνει. Ανοιχτό στις διαδρομές που δεν είναι ευθύγραμμες. Ανοιχτό σε εκείνους που δεν είχαν προνόμια, αλλά είχαν επιμονή.
Όταν διαγράφεις ανθρώπους για να βελτιώσεις δείκτες, δεν εκσυγχρονίζεις την παιδεία. Απλώς αποδέχεσαι ότι δεν σε ενδιαφέρει πια. Και τότε δεν «καθαρίζουν» οι κατάλογοι. Λερώνεται η δημοκρατία.
Και κάτι τελευταίο, αλλά καθόλου δευτερεύον. Όταν ένας υφυπουργός Παιδείας μιλά για «καθαρισμό» φοιτητών, το πρόβλημα δεν είναι μόνο η λέξη. Είναι ποιος τη λέει και από ποια θέση. Διότι αν κανείς ανατρέξει ψύχραιμα στο επιστημονικό και ακαδημαϊκό του αποτύπωμα, δύσκολα θα βρει εκείνο το βάθος, την αναγνώριση και τη διαδρομή που θα του επέτρεπαν να κουνά το δάχτυλο σε νέους ανθρώπους και σε ένα δημόσιο πανεπιστήμιο με ιστορία, αγώνες και κοινωνικό ρόλο.
Η αλαζονεία δεν γεννιέται από τη γνώση. Γεννιέται συχνά από την απουσία της. Από βιογραφικά φτωχά, που αναπληρώνονται με ρουσφέτια και τελικά εξουσία. Από ανθρώπους που δεν δοκιμάστηκαν πραγματικά στην ακαδημαϊκή διεθνή κρίση, αλλά βρέθηκαν να κρίνουν ζωές, διαδρομές και όνειρα άλλων. Είναι εύκολο να «διαγράφεις» όταν δεν έχεις ποτέ σταθεί επάξια απέναντι σε φοιτητές, σε αίθουσες, σε διεθνείς εξετάσεις, σε αποτυχίες και δεύτερες ευκαιρίες.
Το δημόσιο πανεπιστήμιο δεν χρειάζεται καθαριστές. Χρειάζεται δασκάλους. Δεν χρειάζεται τιμωρούς. Χρειάζεται ανθρώπους με επιστημονικό κύρος, παιδαγωγική ευθύνη και κοινωνική συνείδηση. Όταν η πολιτική ηγεσία στερείται και των τριών, τότε το πρόβλημα δεν είναι οι «αιώνιοι» φοιτητές. Είναι οι στιγμιαίοι υπουργοί.
Και αυτοί, ευτυχώς, διαγράφονται πάντα πρώτοι από την Ιστορία.
* Ομότ.Καθηγητή ΕΜΠ, π.Πρύτανη, Γ.Γ.Ευρωπαικής Ένωσης Ομότιμων Καθηγητών
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Δίπλωμα οδήγησης: Ποιοι πρέπει να το παραδώσουν άμεσα
Μειώσεις στη στρατιωτική θητεία: Πόσους μήνες θα υπηρετούν οι φαντάροι με τον νέο νόμο
