Μια νέα μορφή ψηφιακής απάτης εξαπλώνεται σιωπηλά αλλά επικίνδυνα — και αυτή τη φορά, οι εγκληματίες δεν στέλνουν ύποπτα e-mail. Αντ’ αυτού, σας τηλεφωνούν... με τη φωνή του ίδιου σας του παιδιού.
Η τεχνολογία «deepfake» περνά από τις οθόνες στο τηλέφωνο και χρησιμοποιείται πλέον ως όπλο στα χέρια επιτήδειων που αξιοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη (AI) για να στήνουν πειστικές ψηφιακές παγίδες. Σύμφωνα με τον καθηγητή Οικονομίας και Νέων Τεχνολογιών, Μάριο Παπαευσταθίου, η νέα τάση στο έγκλημα έχει την ικανότητα να “μιμείται” με ακρίβεια φωνές, πρόσωπα και ολόκληρες συμπεριφορές, μετατρέποντας την παραπλάνηση σε ζήτημα… δευτερολέπτων.
Όταν η τεχνολογία γίνεται απειλή
Η απάτη λειτουργεί ως εξής: δέχεστε μια τηλεφωνική κλήση από κάποιον που ακούγεται (ή και φαίνεται, μέσω βιντεοκλήσης) ακριβώς όπως το παιδί, ο αδελφός ή το αγαπημένο σας πρόσωπο. Με δραματικό τόνο, σας ζητά επειγόντως χρήματα — δήθεν για μια έκτακτη ανάγκη. Το ψηφιακό αντίγραφο μοιάζει απόλυτα ρεαλιστικό, και το ένστικτο του πανικού κυριαρχεί. Μέσα σε λίγα λεπτά, ο τραπεζικός σας λογαριασμός μπορεί να έχει αδειάσει.
Ο φόβος ως εργαλείο χειραγώγησης
«Οι απατεώνες βασίζονται στη συναισθηματική αντίδραση, όχι στη λογική», εξηγεί ο κ. Παπαευσταθίου. «Χρησιμοποιούν τη φωνή κάποιου που αγαπάμε για να παρακάμψουν τα φίλτρα ασφαλείας του μυαλού μας. Δεν σκέφτεσαι "ίσως είναι απάτη", σκέφτεσαι "το παιδί μου έχει πρόβλημα"».
Πώς να θωρακιστείτε
Ο καθηγητής συνιστά ψυχραιμία και συγκεκριμένα βήματα πρόληψης:
Αποφεύγετε αυθόρμητες ενέργειες: Οι απατεώνες στήνουν σενάρια επείγοντος για να σας πανικοβάλουν. Ποτέ μην σπεύδετε να μεταφέρετε χρήματα χωρίς επιβεβαίωση.
Επαληθεύστε την ταυτότητα: Αν λάβετε περίεργη κλήση, καλέστε τον συγγενή σας πίσω στο γνωστό του νούμερο. Μην απαντάτε στο ίδιο κανάλι.
Επικοινωνήστε με την τράπεζά σας: Σε κάθε υποψία απάτης, ειδοποιήστε άμεσα τον τραπεζικό σας πάροχο.
Μιλήστε με τους δικούς σας: Δημιουργήστε ένα οικογενειακό «πρωτόκολλο ασφαλείας» για τέτοιες περιπτώσεις.
Όσο εξελίσσεται η τεχνητή νοημοσύνη, τόσο αυξάνονται και οι ψηφιακοί κίνδυνοι
Το μήνυμα των ειδικών είναι σαφές: η ενημέρωση είναι η πρώτη και ισχυρότερη γραμμή άμυνας. Οι επιτήδειοι έχουν πλέον πρόσβαση σε εργαλεία υψηλής τεχνολογίας — αλλά η προσοχή, η εκπαίδευση και η ψυχραιμία παραμένουν ασπίδες απέναντι στις πιο εξελιγμένες μορφές απάτης.
