Λεωνίδας Βουρλιώτης Κάποτε, η εισαγωγή σε μια στρατιωτική σχολή ήταν για πολλούς νέους κάτι περισσότερο από επαγγελματική επιλογή. Ήταν κοινωνικό κύρος, σταθερότητα, μια σαφής διαδρομή ζωής. Σήμερα, αυτή η εικόνα ξεθωριάζει — όχι απότομα, αλλά επίμονα. Και αυτό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό.
Τα στοιχεία που καταγράφονται τα τελευταία χρόνια, και ιδίως όσα αναδεικνύονται μέσα από την κοινοβουλευτική παρέμβαση του βουλευτή του ΠΑΣΟΚ Μιχάλη Κατρίνη, δεν περιγράφουν απλώς μια συγκυριακή κάμψη. Περιγράφουν μια αλλαγή στάσης μιας ολόκληρης γενιάς απέναντι στο στρατιωτικό επάγγελμα.
Στην ερώτηση τονίζεται ότι οι συνθήκες εργασίας και διαβίωσης, η μη αναγνώριση της προσφοράς των στελεχών σε μισθολογικό επίπεδο και η αναστάτωση που προκάλεσε το πρόσφατο νομοθετικό πλαίσιο έχουν πλήξει το ηθικό, ιδιαίτερα των υπαξιωματικών, οδηγώντας σε κύμα φυγής και απογοητεύοντας τους νέους. Υπογραμμίζεται ότι το έμψυχο δυναμικό είναι ο πραγματικός πολλαπλασιαστής ισχύος των Ενόπλων Δυνάμεων. Με την παρέμβασή του βουλευτή ζητούνται συγκεκριμένες απαντήσεις για τους λόγους των παραιτήσεων και για τα μέτρα που προτίθεται να λάβει το Υπουργείο, ώστε να ανακοπεί η φυγή στελεχών και να αποκατασταθεί η ελκυστικότητα της στρατιωτικής σταδιοδρομίας.
Οι πανελλήνιες δεν «οδηγούν» πια στο χακί
Οι βάσεις εισαγωγής στις Στρατιωτικές Σχολές, τα τελευταία χρόνια, λειτούργησαν σαν καμπανάκι. Σε σχολές με μακρά ιστορία και υψηλό συμβολισμό —όπως η Σχολή Ευελπίδων, η Σχολή Ικάρων και η Σχολή Ναυτικών Δοκίμων— καταγράφηκαν πτώσεις εκατοντάδων ή και χιλιάδων μορίων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι βάσεις κινήθηκαν ακόμη και μεταξύ 9.000 και 11.000 μορίων, επίπεδα αδιανόητα πριν από λίγα χρόνια.
Το πιο ανησυχητικό, όμως, δεν είναι μόνο οι χαμηλές βάσεις. Είναι οι 473 κενές θέσεις που έμειναν ακάλυπτες. Θέσεις που υπήρχαν, χρηματοδοτούνταν, αλλά δεν βρέθηκαν αρκετοί νέοι να τις διεκδικήσουν. Για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, οι Στρατιωτικές Σχολές δεν γεμίζουν.
Για χιλιάδες υποψήφιους των Πανελλαδικών, οι στρατιωτικές σχολές δεν αποτελούν πλέον πρώτη επιλογή. Συχνά μπαίνουν στο μηχανογραφικό «χαμηλά», ως εναλλακτική. Και αυτό λέει πολλά. Η νεολαία δεν απορρίπτει απλώς μια σχολή· απορρίπτει έναν τρόπο ζωής που θεωρεί ασφυκτικό, ανελαστικό και αβέβαιο ως προς την προσωπική προοπτική.
Μπαίνουν… και φεύγουν
Ακόμη πιο σκληρό είναι το επόμενο στάδιο. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που εισάγονται σε στρατιωτικές σχολές και, μέσα σε μήνες ή λίγα χρόνια, επιλέγουν να φύγουν. Ακόμη και λίγο πριν την ορκωμοσία. Ακόμη και με κόστος δεκάδων χιλιάδων ευρώ που καλούνται να επιστρέψουν στο Δημόσιο.
Οι λόγοι επαναλαμβάνονται σχεδόν με την ίδια σειρά:
αυστηρό και ανελαστικό πλαίσιο φοίτησης,
καψώνια και τοξικές συμπεριφορές που επιβιώνουν, ιδίως σε σχολές υπαξιωματικών,
έλλειψη σαφούς επαγγελματικής προοπτικής και εξέλιξης,
σύγκριση με άλλα σώματα (Αστυνομία, Πυροσβεστική) που εμφανίζονται πιο «ανθρώπινα» και προβλέψιμα,
δυσπιστία απέναντι στις εξαγγελίες περί αναβάθμισης ΑΣΕΙ και ΑΣΣΥ.
Η αύξηση της οικονομικής αποζημίωσης των σπουδαστών από τα 150 στα 600 ευρώ μηνιαίως δεν ανέτρεψε την εικόνα. Γιατί, όπως φαίνεται, η επιλογή ζωής δεν αντισταθμίζεται μόνο με χρήματα.
Όταν φεύγουν και οι έμπειροι
Η κρίση δεν περιορίζεται στους νέους. Το 2025 καταγράφηκε ιστορικό ρεκόρ παραιτήσεων στο Πολεμικό Ναυτικό με 276 αποχωρήσεις, ενώ το 2024 είχαν προηγηθεί άλλες 291, έναντι 179 το 2023. Αξιωματικοί και υπαξιωματικοί με εμπειρία, τεχνογνωσία και κρίσιμες ειδικότητες επιλέγουν να αποχωρήσουν.
Η εικόνα των τεσσάρων παραιτήσεων από το πλήρωμα της νέας φρεγάτας «Κίμων», λίγο μετά τον κατάπλου της στον Ναύσταθμο Σαλαμίνας, λειτούργησε ως σοκ. Όχι γιατί είναι πολλές αριθμητικά, αλλά γιατί δείχνουν ότι ακόμη και τα πιο σύγχρονα μέσα δεν αρκούν, όταν το ανθρώπινο υπόβαθρο καταρρέει.
Ένα επάγγελμα που χάνει το αφήγημά του
Οι στρατιωτικοί μιλούν πλέον ανοιχτά για «κρίση αξιοπρέπειας». Για έλλειψη αναγνώρισης, για αιφνιδιασμούς από νομοθετικές αλλαγές, για αίσθηση απαξίωσης — ιδίως στους υπαξιωματικούς και τους αποφοίτους των ΑΣΣΥ. Όπως επισημαίνει και η ΠΟΕΣ, «λίγοι ενδιαφέρονται, λιγότεροι εισάγονται, λιγότεροι αποφοιτούν και από αυτούς παραιτούνται».
Και κάπου εδώ γεννιέται το πιο δύσκολο ερώτημα: Τι αφήγημα προσφέρει σήμερα η στρατιωτική καριέρα σε έναν 18χρονο;
Σε μια εποχή που οι νέοι αναζητούν αυτονομία, κινητικότητα, διεθνείς προοπτικές και ισορροπία ζωής, το στράτευμα εξακολουθεί να μιλά με όρους παλιούς: υποχρέωση, πειθαρχία, θυσία — χωρίς πάντα να προσφέρει αντίστοιχα σεβασμό και προοπτική.
Καμία άμυνα δεν στέκεται χωρίς ανθρώπους. Καμία φρεγάτα, κανένα εξοπλιστικό πρόγραμμα, καμία τεχνολογία δεν υποκαθιστά το έμψυχο δυναμικό. Αν οι στρατιωτικές σχολές συνεχίσουν να αδειάζουν και οι νέοι να αποχωρούν πριν καν ριζώσουν, τότε το πρόβλημα δεν θα είναι αριθμητικό. Θα είναι υπαρξιακό για τις Ένοπλες Δυνάμεις.
Ίσως ήρθε η ώρα η Πολιτεία να ακούσει όχι μόνο τα στατιστικά, αλλά και τη σιωπή των νέων που δεν δηλώνουν πια αυτές τις σχολές. Γιατί η σιωπή αυτή δεν είναι αδιαφορία. Είναι μήνυμα. Και όσο μένει αναπάντητο, τόσο θα βαθαίνει το κενό — στις σχολές, στις μονάδες, και τελικά στην ίδια την έννοια της προσφοράς.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
