Η συνταξιοδοτική νομοθεσία παρέχει τη δυνατότητα αποχώρησης από την εργασία πριν από το γενικό όριο ηλικίας των 62 ετών σε συγκεκριμένες ομάδες εργαζομένων που απασχολούνται σε Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα (ΒΑΕ). Οι ρυθμίσεις αυτές αφορούν τόσο παλαιότερους ασφαλισμένους όσο και πρόσφατα ενταχθείσες κατηγορίες του υγειονομικού τομέα, θέτοντας συγκεκριμένες προϋποθέσεις ενσήμων και ηλικιακών ορίων.
Οι 5 κατηγορίες ασφαλισμένων και τα όρια ηλικίας
Το πλαίσιο συνταξιοδότησης διαμορφώνεται ανάλογα με τον χρόνο συμπλήρωσης των ενσήμων και το φύλο των ασφαλισμένων:
- Ασφαλισμένοι με 10.500 ένσημα: Άνδρες και γυναίκες που συγκεντρώνουν 10.500 ημέρες ασφάλισης συνολικά, εκ των οποίων οι 7.500 στα βαρέα, θεμελιώνουν δικαίωμα συνταξιοδότησης στο 60ό έτος για μειωμένη και στο 62ο έτος για πλήρη σύνταξη.
- Γυναίκες με κατοχύρωση το 2010 ή 2011: Όσες συμπλήρωσαν 3.600 ημέρες στα βαρέα και 4.500 συνολικά τα έτη αυτά, συνταξιοδοτούνται με πλήρη σύνταξη στα 55 (κατοχύρωση 2010) ή στα 56 έτη (κατοχύρωση 2011), με την προϋπόθεση ότι 1.000 ημέρες βαρέων διανύθηκαν τα τελευταία 17 έτη πριν την αίτηση.
- Γυναίκες με κατοχύρωση το 2012: Με τις ίδιες προϋποθέσεις ενσήμων (3.600 βαρέα / 4.500 συνολικά) το 2012, το όριο ηλικίας για πλήρη σύνταξη διαμορφώνεται στο 57ο έτος, τηρώντας τον κανόνα των 1.000 ημερών στη 17ετία.
- Συμπλήρωση ενσήμων από το 2013 και μετά: Άνδρες και γυναίκες που συμπληρώνουν τις 3.600 ημέρες βαρέων και τις 4.500 συνολικά από το 2013 κι έπειτα, συνταξιοδοτούνται στο 62ο έτος με πλήρη σύνταξη.
- Υγειονομικό προσωπικό ΕΣΥ και ΕΚΑΒ: Νοσηλευτές, βοηθοί νοσηλευτών, πληρώματα ασθενοφόρων και διασώστες του ΕΚΑΒ και των δημόσιων δομών υγείας υπάγονται πλέον στα ΒΑΕ. Με 35 έτη ασφάλισης (25 στα βαρέα), δικαιούνται μειωμένη σύνταξη στα 60 και πλήρη στα 62 έτη. Αν διαθέτουν τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης (12 στα βαρέα, εκ των οποίων 3 έτη στη 17ετία), αποχωρούν στο 62ο έτος.
Διαδικασία υπαγωγής, εισφορές και εξαγορά για το προσωπικό του Δημοσίου
Για τους εργαζόμενους του δημόσιου τομέα υγείας που υπάγονται στη συνταξιοδοτική προστασία του Δημοσίου, η ένταξη στα ΒΑΕ πραγματοποιείται με συγκεκριμένες διοικητικές και οικονομικές προϋποθέσεις:
- Αίτηση υπαγωγής: Η υπαγωγή στην κύρια ασφάλιση είναι προαιρετική και απαιτεί την υποβολή αίτησης στην υπηρεσία μισθοδοσίας εντός αποκλειστικής προθεσμίας έξι μηνών από την έναρξη ισχύος της διάταξης. Η αίτηση συνεπάγεται υποχρεωτική υπαγωγή και στην επικουρική ασφάλιση.
- Πρόσθετη ειδική εισφορά: Η επιβάρυνση για την κύρια σύνταξη ανέρχεται σε 3,60% (2,20% εργαζόμενος / 1,40% εργοδότης) και για την επικουρική σε 2,00% (1,25% εργαζόμενος / 0,75% εργοδότης).
- Αναγνώριση και εξαγορά υπηρεσίας: Παρέχεται η δυνατότητα αναγνώρισης του πραγματικού χρόνου που διανύθηκε στις εν λόγω ειδικότητες. Ο ασφαλισμένος καταβάλλει το σύνολο της πρόσθετης εισφοράς (εργαζόμενου και εργοδότη) επί των συντάξιμων αποδοχών του αιτούμενου μήνα. Η εξόφληση γίνεται εφάπαξ ή σε μηνιαίες δόσεις ισάριθμες με τους αναγνωριζόμενους μήνες.
Στην περίπτωση που ασφαλισμένος έχει καταβάλει την πρόσθετη ειδική εισφορά βαρέων, αλλά τελικά συνταξιοδοτηθεί με τις κοινές διατάξεις (π.χ. στο 67ο έτος), οι επιπλέον εισφορές δεν χάνονται. Προβλέπεται προσαύξηση της ανταποδοτικής σύνταξης, η οποία υπολογίζεται με συντελεστή 0,075% για κάθε επιπλέον μονάδα εισφοράς. Για παράδειγμα, η καταβολή εισφοράς 3,6% για 12 έτη προσφέρει προσαύξηση 3,24% στο συνολικό ποσοστό αναπλήρωσης.
