Αν υπάρχει ένας τομέας που αποκαλύπτει με τον πιο καθαρό τρόπο το πολιτικό όραμα του AfD, αυτός δεν είναι η οικονομία ούτε η εξωτερική πολιτική. Είναι τα σχολεία.
Η εκλογική νίκη της «Εναλλακτικής για τη Γερμανία» (AfD) στη Σαξονία-Άνχαλτ με 44% των ψήφων δεν σηματοδοτεί μόνο την ενίσχυση της ακροδεξιάς στη Γερμανία. Φέρνει στο προσκήνιο ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα που υπόσχεται να αλλάξει ριζικά το περιεχόμενο της διδασκαλίας, τη λειτουργία των σχολείων και τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνεται η εθνική ταυτότητα των μαθητών.
Παρότι το κόμμα απέχει τρεις έδρες από την απόλυτη πλειοψηφία και παραμένει αβέβαιο αν θα καταφέρει να σχηματίσει κυβέρνηση, οι προτάσεις του για την εκπαίδευση έχουν ήδη προκαλέσει έντονες αντιδράσεις σε ολόκληρη τη χώρα.
Το σχολείο ως πεδίο «αποϊδεολογικοποίησης»
Ο υποψήφιος πρωθυπουργός του AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ, Ούλριχ Ζίγκμουντ, έχει θέσει την εκπαίδευση στην κορυφή της πολιτικής του ατζέντας. Ο στόχος, όπως δηλώνει, είναι η «αποϊδεολογικοποίηση» των σχολείων.
Στην πράξη αυτό σημαίνει:
- απαγόρευση της σημαίας Pride στις σχολικές μονάδες,
- ενίσχυση της διδασκαλίας των «παραδοσιακών γερμανικών αξιών»,
- αναθεώρηση των αναλυτικών προγραμμάτων,
- περιορισμό της έμφασης στη ναζιστική περίοδο της ιστορίας υπέρ της προπολεμικής γερμανικής ιστορίας.
Το AfD υποστηρίζει ότι η σημερινή εκπαίδευση καλλιεργεί μια «κουλτούρα ενοχής» και ότι οι νέοι πρέπει να διαμορφώνουν περισσότερο αίσθημα εθνικής υπερηφάνειας παρά συλλογικής ιστορικής ευθύνης.
Ξεχωριστές τάξεις για τα παιδιά των προσφύγων
Η πιο αμφιλεγόμενη πρόταση αφορά τους μαθητές με προσφυγικό υπόβαθρο.
Στο προεκλογικό μανιφέστο των 258 σελίδων, το AfD προβλέπει τη δημιουργία διαφορετικών τάξεων για τα παιδιά των προσφύγων, με εκπαιδευτικό πρόγραμμα που θα μεταφέρει το μήνυμα ότι η παραμονή τους στη Γερμανία είναι προσωρινή και ότι ο τελικός στόχος είναι η επιστροφή στη χώρα καταγωγής τους.
Η πρόταση συνδέεται άμεσα με τη συνολική μεταναστευτική στρατηγική του κόμματος, η οποία περιλαμβάνει μαζικές απελάσεις παράτυπων μεταναστών, επέκταση κέντρων κράτησης και την πολιτική της λεγόμενης «επαναμετανάστευσης».
Μπορεί όμως να τα εφαρμόσει;
Εδώ αρχίζει η πολιτική πραγματικότητα.
Παρότι τα γερμανικά κρατίδια έχουν σημαντικές αρμοδιότητες στην εκπαίδευση, η μεταναστευτική πολιτική και σειρά θεμελιωδών δικαιωμάτων ρυθμίζονται σε ομοσπονδιακό επίπεδο. Αυτό σημαίνει ότι αρκετές από τις πιο σκληρές εξαγγελίες του AfD δύσκολα μπορούν να εφαρμοστούν χωρίς αλλαγές στη νομοθεσία του Βερολίνου.
Επιπλέον, όλα σχεδόν τα μεγάλα κόμματα εξακολουθούν να τηρούν το λεγόμενο «τείχος προστασίας», αποκλείοντας συνεργασία με την ακροδεξιά. Έτσι, ακόμη και ως πρώτο κόμμα, το AfD δεν διαθέτει σήμερα την πολιτική άνεση να κυβερνήσει μόνο του.
Από τις σχολικές αίθουσες… μέχρι το Bauhaus
Η εκπαιδευτική ατζέντα του AfD αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου πολιτιστικού σχεδίου.
Το κόμμα ζητά μια «νέα πατριωτική πολιτιστική πολιτική», προτείνοντας να διακοπεί η χρηματοδότηση έργων που χαρακτηρίζει «αντιγερμανικά» και ασκώντας ακόμη και κριτική στο εμβληματικό Bauhaus, το οποίο θεωρεί σύμβολο μιας υπερβολικά «διεθνιστικής» πολιτιστικής αντίληψης.
Η στάση αυτή προκάλεσε την έντονη αντίδραση του υπουργού Πολιτισμού της Γερμανίας, Βόλφραμ Βάιμερ, ο οποίος δήλωσε ότι η ρητορική του AfD απέναντι στο Bauhaus θυμίζει τις επιθέσεις που εξαπέλυαν οι Ναζί πριν από έναν αιώνα.
Το μεγάλο διακύβευμα
Η Σαξονία-Άνχαλτ μπορεί να είναι ένα μόνο από τα 16 γερμανικά κρατίδια, όμως η σημασία της ξεπερνά τα τοπικά της σύνορα.
Για το AfD, η περιοχή αποτελεί το πιθανό πρώτο εργαστήριο άσκησης εξουσίας. Και αν το κόμμα καταφέρει να περάσει έστω μέρος των αλλαγών που προτείνει για τα σχολεία, η εκπαιδευτική πολιτική ενδέχεται να εξελιχθεί στο πιο καθοριστικό πεδίο σύγκρουσης για το μέλλον της γερμανικής δημοκρατίας.
