Νίκος Μακρής Ένα νέο σενάριο αναδιάταξης των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη φαίνεται να επεξεργάζεται ο Λευκός Οίκος, με φόντο τις εντάσεις που προκάλεσε η στάση ευρωπαϊκών χωρών στον πόλεμο με το Ιράν. Αν και η πρόταση βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, αποτυπώνει μια σαφή πρόθεση της Ουάσιγκτον να επαναξιολογήσει τις ισορροπίες εντός του ΝΑΤΟ —και ενδεχομένως να τις αναδιαμορφώσει.
Σύμφωνα με πληροφορίες από αμερικανικούς κύκλους, το υπό εξέταση σχέδιο προβλέπει τη μεταφορά στρατευμάτων από χώρες που κρίθηκαν «διστακτικές» ή «μη συνεργάσιμες» προς κράτη που εμφανίστηκαν πιο πρόθυμα να στηρίξουν τις επιχειρήσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Πρόκειται για μια κίνηση με σαφές πολιτικό μήνυμα, που υπερβαίνει τη στρατιωτική διάσταση και λειτουργεί ως μοχλός πίεσης προς τους συμμάχους.
Παρότι απέχει από τις παλαιότερες απειλές του Donald Trump περί αποχώρησης των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ —ένα ενδεχόμενο που απαιτεί έγκριση από το Κογκρέσο— η πρωτοβουλία καταδεικνύει το διευρυνόμενο χάσμα μεταξύ Ουάσιγκτον και ευρωπαϊκών πρωτευουσών μετά την εμπλοκή των ΗΠΑ στη σύγκρουση με το Ιράν.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα αναδεικνύεται ως πιθανός ωφελημένος. Μαζί με χώρες όπως η Πολωνία, η Ρουμανία και η Λιθουανία, εμφανίζεται να συγκαταλέγεται στους υποψήφιους αποδέκτες ενισχυμένης αμερικανικής παρουσίας. Η επιλογή αυτή συνδέεται με την εκτίμηση ότι κράτη της ανατολικής πτέρυγας και της ανατολικής Μεσογείου επέδειξαν μεγαλύτερη επιχειρησιακή ευελιξία ή, τουλάχιστον, δεν παρεμπόδισαν τις αμερικανικές κινήσεις.
Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η γεωγραφική θέση της χώρας. Στο σταυροδρόμι Βαλκανίων, Μαύρης Θάλασσας και ανατολικής Μεσογείου, η Ελλάδα προσφέρει στρατηγικό βάθος σε μια περίοδο αυξημένης αστάθειας. Η Ναυτική Βάση Σούδας, ήδη κομβική για επιχειρήσεις του αμερικανικού ναυτικού και της αεροπορίας, θα μπορούσε να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε περίπτωση περαιτέρω ενίσχυσης.
Σήμερα, οι αμερικανικές δυνάμεις στην Ευρώπη υπολογίζονται σε περίπου 84.000 στρατιώτες, με διαρκείς μεταβολές λόγω ασκήσεων και περιοδικών αναπτύξεων. Οι εγκαταστάσεις αυτές εξυπηρετούν επιχειρήσεις που εκτείνονται πέρα από την ευρωπαϊκή ήπειρο, από τη Μέση Ανατολή έως την Αφρική, ενώ παράλληλα δημιουργούν οικονομικά οφέλη για τις χώρες υποδοχής, μέσω επενδύσεων, θέσεων εργασίας και ενίσχυσης της τοπικής οικονομίας.
Για την Αθήνα, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να μεταφραστεί σε αναβάθμιση του γεωπολιτικού της ρόλου, ενίσχυση των σχέσεων με την Ουάσιγκτον και πρόσθετη οικονομική δραστηριότητα γύρω από στρατιωτικές υποδομές. Ταυτόχρονα, εντάσσεται στη στρατηγική των τελευταίων ετών για στενότερη συνεργασία με τις ΗΠΑ.
Την ίδια ώρα, το σχέδιο φαίνεται να εμπεριέχει και τιμωρητικά χαρακτηριστικά για άλλους συμμάχους. Η Ισπανία, η Γερμανία, η Ιταλία και η Γαλλία φέρονται να προκάλεσαν δυσαρέσκεια στην Ουάσιγκτον λόγω περιορισμών ή επιφυλάξεων στη χρήση βάσεων και εναέριου χώρου κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων. Σε αυτό το πλαίσιο, εξετάζεται ακόμη και το ενδεχόμενο κλεισίματος αμερικανικών εγκαταστάσεων σε ευρωπαϊκό έδαφος, ως σαφές μήνυμα δυσαρέσκειας.
Οι δημόσιες τοποθετήσεις εντείνουν το ήδη τεταμένο κλίμα. Ο Donald Trump έχει επανειλημμένα αμφισβητήσει τη στάση της Συμμαχίας, ενώ αξιωματούχοι της κυβέρνησής του κατηγορούν ευθέως ευρωπαϊκές χώρες για ανεπαρκή στήριξη. Από την άλλη πλευρά, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι δεν υπήρξε έγκαιρη ενημέρωση για τις αμερικανικές κινήσεις, γεγονός που δυσχέρανε τον συντονισμό.
Η αντιπαράθεση αυτή αποτελεί ακόμη έναν κρίκο στην αλυσίδα εντάσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης, που περιλαμβάνει διαφωνίες για αμυντικές δαπάνες, εμπορική πολιτική και τη στάση απέναντι στη Ρωσία.
Για την Ελλάδα, η συγκυρία δημιουργεί ευκαιρίες αλλά και προκλήσεις. Μια ενδεχόμενη ενίσχυση της αμερικανικής παρουσίας μπορεί να ενδυναμώσει τη διεθνή της θέση, ταυτόχρονα όμως αυξάνει την εμπλοκή της σε ένα σύνθετο γεωπολιτικό περιβάλλον. Το ζητούμενο για την Αθήνα είναι αν θα καταφέρει να μετατρέψει αυτή τη δυναμική σε σταθερό στρατηγικό πλεονέκτημα, διατηρώντας παράλληλα τις ισορροπίες της εντός της Ευρώπης.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Γιατί τα παράθυρα στις σχολικές αίθουσες μπαίνουν αριστερά των μαθητών
