Alfavita Newsroom Παρά την οξυμένη ρητορική που ανταλλάσσουν η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη, η εξέλιξη της σύγκρουσης παραπέμπει σε ένα γνώριμο μοτίβο: οι πολεμικές αναμετρήσεις σπάνια καταλήγουν σε ξεκάθαρες επικρατήσεις. Αντίθετα, τείνουν να εκτονώνονται μέσα από σταδιακές, ατελείς συμφωνίες — μια διαπίστωση που αναδεικνύει και το CNN.
Η αποτύπωση των τελευταίων εξελίξεων φέρνει στο προσκήνιο μια επαναλαμβανόμενη στρατηγική παγίδα για διαδοχικούς Αμερικανούς προέδρους, με πιο πρόσφατο παράδειγμα τον Ντόναλντ Τραμπ: την εκτίμηση ότι μια περιορισμένης έκτασης στρατιωτική επιχείρηση μπορεί να αποδώσει άμεσα και διαρκή πολιτικά αποτελέσματα.
Η ψευδαίσθηση της «γρήγορης νίκης»
Στην παρούσα φάση, ο πρόεδρος των ΗΠΑ φαίνεται να κινείται με βάση φιλόδοξους και απόλυτους στόχους, όπως η εξουδετέρωση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, ο περιορισμός της γεωπολιτικής του επιρροής και η αναδιαμόρφωση των ισορροπιών στη Μέση Ανατολή.
Ωστόσο, όπως επισημαίνεται, τέτοιες επιδιώξεις δύσκολα υλοποιούνται πλήρως. Ακόμη και εκτεταμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις ενδέχεται απλώς να καθυστερήσουν — και όχι να εξαλείψουν — τις πυρηνικές δυνατότητες της Τεχεράνης. Παράλληλα, τα προγράμματα βαλλιστικών πυραύλων έχουν αποδειχθεί ιδιαίτερα ανθεκτικά, καθώς μπορούν να ανασυγκροτηθούν σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα μετά από πλήγματα. Η απόσταση ανάμεσα στους επιδιωκόμενους στόχους και τα ρεαλιστικά αποτελέσματα οδηγεί, σχεδόν αναπόφευκτα, σε μια «γκρίζα» κατάληξη: τη διαπραγμάτευση.
Περιορισμοί και ισορροπίες
Η αδυναμία επίτευξης μιας απόλυτης νίκης δεν αφορά αποκλειστικά τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το Ιράν, παρά τη σκληρή του στάση, δεν είναι σε θέση να επιβάλει πλήρη τερματισμό των εχθροπραξιών ούτε να εξασφαλίσει μακροχρόνιες εγγυήσεις ασφάλειας. Αιτήματα όπως αποζημιώσεις ή καθολική άρση κυρώσεων παραμένουν εξαιρετικά δύσκολα στην πράξη.
Ανάλογες δυσκολίες αντιμετωπίζει και το Ισραήλ. Ο πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου έχει ήδη μετατοπιστεί από τον αρχικό στόχο του πλήρους αφοπλισμού της Χεζμπολάχ στον Λίβανο, κάνοντας πλέον λόγο για μια πιο αόριστη «θεμελιώδη αλλαγή». Στην πραγματικότητα, η σιιτική οργάνωση που στηρίζεται από την Τεχεράνη παραμένει βαθιά εδραιωμένη και δεν μπορεί εύκολα να εξουδετερωθεί μέσω εξωτερικής στρατιωτικής πίεσης.
Η ανθεκτικότητα της ιρανικής επιρροής
Παρά τις πιέσεις και τα πλήγματα, το Ιράν εξακολουθεί να διατηρεί ισχυρά ερείσματα στην περιοχή. Στο εσωτερικό, το καθεστώς κρατά τον έλεγχο, ενώ σε περιφερειακό επίπεδο στηρίζεται σε ένα εκτεταμένο δίκτυο συμμάχων και παραστρατιωτικών οργανώσεων.
Η εμπειρία δείχνει ότι τέτοιου τύπου επιρροή δεν εξαλείφεται εύκολα με στρατιωτικά μέσα. Αντιθέτως, η αποδυνάμωσή της συνδέεται κυρίως με πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Λίβανος, όπου, παρά τις επίσημες τοποθετήσεις περί «αφοπλισμού» της Χεζμπολάχ, η κυβέρνηση δεν διαθέτει τα μέσα για να επιβάλει μια τέτοια εξέλιξη. Το χάσμα μεταξύ δηλώσεων και πραγματικής ισχύος παραμένει έντονο.
Φθίνουσα αποτελεσματικότητα και ρίσκα
Σε επιχειρησιακό επίπεδο, οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να αντιμετωπίζουν σταδιακά μειούμενη αποτελεσματικότητα. Οι πρώτοι στόχοι που επλήγησαν είχαν υψηλή στρατηγική αξία, σε αντίθεση με τους επόμενους.
Ταυτόχρονα, οι επιλογές για περαιτέρω κλιμάκωση είναι περιορισμένες και ενέχουν αυξημένο ρίσκο. Σενάρια όπως μια χερσαία επέμβαση ή η κατάληψη κρίσιμων ενεργειακών υποδομών θα απαιτούσαν σημαντική στρατιωτική ενίσχυση και θα αύξαναν κατακόρυφα την επικινδυνότητα.
Από την άλλη πλευρά, και το Ιράν έχει δεχθεί σοβαρά πλήγματα σε στρατιωτικό, πολιτικό και θεσμικό επίπεδο. Παρά την επιθετική ρητορική, διαθέτει ισχυρό κίνητρο να επιδιώξει αποκλιμάκωση, υπό την προϋπόθεση ότι θα διατηρήσει την αποτρεπτική του ισχύ.
Η «μάχη της αφήγησης»
Σε αυτό το περιβάλλον, κομβικό ρόλο διαδραματίζει και η διαχείριση της εικόνας της σύγκρουσης. Και οι δύο πλευρές επιχειρούν να διαμορφώσουν ένα αφήγημα που θα τους επιτρέψει να παρουσιάσουν το αποτέλεσμα ως επιτυχία.
Για τον Τραμπ, η δυνατότητα να διακηρύξει «νίκη» δεν εξαρτάται απαραίτητα από αντικειμενικά δεδομένα στο πεδίο. Εφόσον μειωθεί η ένταση, σταθεροποιηθούν οι αγορές ενέργειας και διασφαλιστεί η λειτουργία κρίσιμων θαλάσσιων οδών, μπορεί να παρουσιάσει το αποτέλεσμα ως επιτυχία της στρατηγικής του.
Αντίστοιχα, η Τεχεράνη μπορεί να ισχυριστεί ότι άντεξε την πίεση και διατήρησε την αποτρεπτική της ισχύ.
Προς μια ασαφή διέξοδο
Η μέχρι τώρα πορεία της κρίσης καταδεικνύει ότι καμία πλευρά δεν φαίνεται διατεθειμένη — ή ικανή — να προχωρήσει σε πλήρη κλιμάκωση, αλλά ούτε και να υποχωρήσει πρώτη.
Το σκηνικό αυτό ευνοεί μια σταδιακή μετάβαση σε διαπραγματεύσεις, πιθανότατα χωρίς μια ξεκάθαρη και οριστική λύση. Αντί για μια θεαματική κατάληξη τύπου «άνευ όρων παράδοση», το πιθανότερο αποτέλεσμα είναι μια συμφωνία που θα περιορίζει την ένταση, χωρίς να αντιμετωπίζει τις βαθύτερες αιτίες της σύγκρουσης.
Σε τελική ανάλυση, όπως υπογραμμίζει το CNN, οι περισσότεροι πόλεμοι δεν ολοκληρώνονται με καθαρές νίκες, αλλά με αργούς και ατελείς συμβιβασμούς — και η συγκεκριμένη περίπτωση δεν φαίνεται να αποτελεί εξαίρεση.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750€: Βγήκε το Μητρώο Ωφελουμένων - Μάθετε αν είστε μέσα και ξεκινήστε
Αλλαγή νόμου: ΝΕΑ εξ αποστάσεως Πιστοποίηση Η/Υ για Προσλήψεις Εκπαιδευτικών
