Alfavita Newsroom Έντονες αντιδράσεις προκαλεί στη Βρετανία η κυβερνητική επιλογή να επεκταθεί δραστικά η χρήση «έξυπνων» καμερών με τεχνητή νοημοσύνη και αναγνώριση προσώπου σε δημόσιους χώρους. Οργανώσεις προάσπισης δικαιωμάτων κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, προειδοποιώντας ότι η χώρα ολισθαίνει προς ένα καθεστώς γενικευμένης επιτήρησης, με χαρακτηριστικά που θυμίζουν τον δυστοπικό κόσμο του Τζορτζ Όργουελ.
Η κυβέρνηση Στάρμερ έχει θέσει σε δημόσια διαβούλευση σχέδιο του υπουργείου Εσωτερικών, που ανοίγει τον δρόμο για τη χρήση συστημάτων αναγνώρισης προσώπου από όλες τις αστυνομικές δυνάμεις της χώρας. Στην πράξη, αυτό σημαίνει κάμερες στους δρόμους που δεν θα περιορίζονται στην καταγραφή εικόνας, αλλά θα αναλύουν συμπεριφορές, εκφράσεις και κινήσεις, επιχειρώντας να εντοπίσουν «ύποπτους» μέσα από το βλέμμα, τη φωνή ή ακόμη και τον τρόπο βάδισης.
Οι υποστηρικτές της τεχνολογίας υποστηρίζουν ότι μπορεί να λειτουργήσει προληπτικά: από την αποτροπή εγκλημάτων μέχρι την ανεύρεση αγνοουμένων ή την πρόληψη αυτοκτονιών. Οι επικριτές, ωστόσο, βλέπουν ένα επικίνδυνο εργαλείο μαζικής παρακολούθησης χωρίς επαρκείς δικλείδες ασφαλείας.
Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα φαίνεται να ακολουθεί αντίστοιχη πορεία. Οι πρώτες κάμερες τεχνητής νοημοσύνης έχουν ήδη εγκατασταθεί σε σταθμούς του μετρό, με στόχο –επισήμως– τον εντοπισμό επιβατών χωρίς εισιτήριο. Παρόμοια συστήματα λειτουργούν σε λεωφορεία και κεντρικές οδικές αρτηρίες, ενώ μόνο στην Αθήνα εκτιμάται ότι πάνω από 1.000 κάμερες της τροχαίας αξιοποιούν τεχνολογίες αναγνώρισης προσώπου, προκαλώντας ανησυχία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων.
Από την ασφάλεια στο φακέλωμα
Η χρήση τέτοιων συστημάτων δεν είναι καινούργια. Στην πιο εξελιγμένη τους μορφή, κάμερες με ΑΙ χρησιμοποιήθηκαν ακόμη και στους Ολυμπιακούς Αγώνες στο Παρίσι, στο πλαίσιο αντιτρομοκρατικών μέτρων. Τότε, οργανώσεις όπως η Διεθνής Αμνηστία προειδοποίησαν ότι ανοίγει ο δρόμος για μαζικό φακέλωμα πολιτών.
Παρότι οι γαλλικές αρχές διαβεβαίωναν ότι δεν θα γίνεται αναγνώριση προσώπων αλλά μόνο «ανίχνευση ύποπτων κινήσεων», οι διαβεβαιώσεις αυτές δεν έπεισαν. Οι επικριτές επέμειναν ότι η τεχνολογία οδηγεί αναπόφευκτα στην ταυτοποίηση και την παρακολούθηση ατόμων.
Στη Βρετανία, το πρόβλημα εντείνεται από το γεγονός ότι η χρήση καμερών αναγνώρισης προσώπου δεν περιορίζεται μόνο στην αστυνομία, αλλά επεκτείνεται και σε ιδιώτες, ελλείψει σαφούς νομικού πλαισίου. Σύμφωνα με την οργάνωση Big Brother Watch, δεκάδες εκατομμύρια πολίτες έχουν «σαρωθεί» από τέτοια συστήματα, χωρίς να το γνωρίζουν ή να το έχουν εγκρίνει.
Λάθη, διακρίσεις και ρατσισμός αλγορίθμων
Οι φόβοι δεν είναι θεωρητικοί. Η Big Brother Watch καταγγέλλει ότι χιλιάδες άνθρωποι έχουν ήδη ταυτοποιηθεί λανθασμένα από τα αστυνομικά συστήματα. Έρευνες έχουν δείξει ότι οι αλγόριθμοι αναγνώρισης προσώπου δεν είναι ουδέτεροι: γυναίκες, νέοι και άτομα με πιο σκούρο δέρμα έχουν σημαντικά μεγαλύτερες πιθανότητες να χαρακτηριστούν εσφαλμένα ως ύποπτοι.
Αποκαλυπτικό ρεπορτάζ της Liberty Investigates σε συνεργασία με τον Guardian έφερε στο φως ότι η βρετανική αστυνομία χρησιμοποίησε, παρά τις προειδοποιήσεις, σύστημα αναγνώρισης προσώπου με αποδεδειγμένες φυλετικές προκαταλήψεις. Το σύστημα βασιζόταν σε βάση δεδομένων 19 εκατομμυρίων φωτογραφιών, πραγματοποιώντας εκ των υστέρων ταυτοποιήσεις «υπόπτων».
Ακόμη και κρατικές μελέτες επιβεβαίωσαν ότι συγκεκριμένες δημογραφικές ομάδες υφίστανται δυσανάλογα υψηλά ποσοστά λανθασμένων ταυτοποιήσεων. Παρ’ όλα αυτά, η χρήση του συστήματος συνεχίστηκε για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Το σήμερα και το αύριο της επιτήρησης
Σήμερα, τουλάχιστον οκτώ αστυνομικές δυνάμεις στην Αγγλία και την Ουαλία χρησιμοποιούν αναγνώριση προσώπου για τον εντοπισμό καταζητούμενων ή «ευάλωτων» ατόμων, αλλά και για την επιτήρηση μαζικών εκδηλώσεων. Οι αρχές μιλούν για αναγκαίο εργαλείο κατά του σοβαρού εγκλήματος. Οι οργανώσεις δικαιωμάτων, όμως, προειδοποιούν ότι το κόστος για τις ατομικές ελευθερίες μπορεί να αποδειχθεί δυσανάλογο.
Η κυβέρνηση εξετάζει τη δημιουργία ανεξάρτητης ρυθμιστικής αρχής για την εποπτεία των βιομετρικών τεχνολογιών. Ακόμη κι έτσι, οποιαδήποτε νομοθετική ρύθμιση απέχει χρόνια.
Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει επίκαιρο: πρόκειται για ένα εργαλείο ασφάλειας ή για την εγκαθίδρυση ενός σύγχρονου «Μεγάλου Αδελφού» που παρακολουθεί σιωπηλά τα πάντα;
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
48 νέες θέσεις Πιστοποιημένων Εκπαιδευτών ενηλίκων
Ρεβεγιόν με χιόνια στην Αττική - Προβλέψεις από Καλλιάνο και Κολυδά
Παν.Αιγαίου: Νέα Μοριοδοτούμενα σεμινάρια για Εκπαιδευτικούς με Υποτροφίες έως 31/12
