Ποια φάλαινα θα μπορούσε να καταπιεί έναν άνθρωπο;
Ο φυσητήρας είναι ένα από τα μεγαλύτερα οδοντοφόρα θαλάσσια θηλαστικά. Τα ενήλικα αρσενικά μπορούν να φτάσουν σε μήκος περίπου τα 18 μέτρα και τρέφονται με μεγάλα θηράματα, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται και τα γιγάντια καλαμάρια.
Το μέγεθος του σώματός τους και, κυρίως, η ανατομία του πεπτικού τους συστήματος τούς διαφοροποιούν από άλλα είδη φαλαινών. Ο οισοφάγος ενός μεγάλου φυσητήρα μπορεί να έχει αρκετά μεγάλη διάμετρο ώστε να περάσει από μέσα του ένας άνθρωπος, κάτι που δεν ισχύει για τα περισσότερα άλλα είδη.
Η Τζόι Ρέιντενμπεργκ, συγκριτική ανατόμος στην Ιατρική Σχολή Icahn της Νέας Υόρκης, η οποία συμμετείχε ως επιστημονική σύμβουλος στην ταινία, έχει επισημάνει ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο είναι ανατομικά πιθανό υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Όπως εξηγεί, θα έπρεπε να πρόκειται για έναν ιδιαίτερα μεγάλο, πλήρως ανεπτυγμένο αρσενικό φυσητήρα. Επομένως, παρότι η κατάποση ενός ανθρώπου δεν μπορεί να αποκλειστεί εντελώς, αφορά μια εξαιρετικά ειδική περίπτωση και όχι κάτι που θα μπορούσε να συμβεί με οποιαδήποτε φάλαινα.
Γιατί οι περισσότερες φάλαινες δεν μπορούν να καταπιούν άνθρωπο
Ένα μεγάλο στόμα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ένα ζώο μπορεί να καταπιεί οτιδήποτε χωράει σε αυτό. Καθοριστικό ρόλο παίζει το μέγεθος του οισοφάγου, από τον οποίο πρέπει να περάσει η τροφή για να φτάσει στο στομάχι.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ένα περιστατικό που σημειώθηκε το 2021, όταν ο αστακοδύτης Μάικλ Πάκαρντ από τη Μασαχουσέτη βρέθηκε για λίγο μέσα στο στόμα μιας μεγάπτερης φάλαινας.
Παρότι το στόμα της συγκεκριμένης φάλαινας είναι αρκετά μεγάλο ώστε να χωρέσει έναν άνθρωπο, ο οισοφάγος της είναι πολύ στενότερος. Η Νίκολα Χότζινς, από την οργάνωση Whale and Dolphin Conservation, έχει αναφέρει στο National Geographic ότι ο οισοφάγος μιας μεγάπτερης φάλαινας έχει περίπου το μέγεθος μιας ανθρώπινης γροθιάς.
Αυτό σημαίνει ότι ο δύτης δεν καταπόθηκε πραγματικά. Πιθανότατα βρέθηκε μέσα στο στόμα του ζώου, το οποίο στη συνέχεια αντιλήφθηκε ότι είχε παγιδεύσει κάτι που δεν αποτελούσε τη συνηθισμένη τροφή του και τον απελευθέρωσε.
Το περιστατικό αναδεικνύει τη διαφορά ανάμεσα στο να βρεθεί κάποιος μέσα στο στόμα μιας φάλαινας και στο να καταλήξει στο πεπτικό της σύστημα.
Το πρώτο μεγάλο εμπόδιο είναι το οξυγόνο
Ακόμη και στην περίπτωση ενός μεγάλου φυσητήρα που θα μπορούσε να καταπιεί άνθρωπο, η επιβίωση στο εσωτερικό του θα ήταν ένα εντελώς διαφορετικό ζήτημα.
Οι φυσητήρες κυνηγούν κυρίως καλαμάρια, τα οποία συχνά καταπίνουν ολόκληρα. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι χρησιμοποιούν μηχανισμούς αναρρόφησης για να προσελκύσουν τη λεία τους προς το στόμα, πριν αυτή περάσει στον οισοφάγο.
Για έναν άνθρωπο που θα βρισκόταν σε αυτή τη θέση, το πρώτο πρόβλημα θα ήταν η αναπνοή. Το εσωτερικό του στομάχου θα ήταν σκοτεινό, υγρό, περιορισμένο και γεμάτο πεπτικά υγρά. Δεν θα υπήρχε εύκολη πρόσβαση σε αναπνεύσιμο αέρα, ενώ η έλλειψη χώρου θα δυσκόλευε ακόμη περισσότερο οποιαδήποτε προσπάθεια διαφυγής.
Στην ταινία Whalefall, ο δύτης προσπαθεί να αξιοποιήσει το οξυγόνο που απομένει στη φιάλη του για να κερδίσει χρόνο. Αυτό θα μπορούσε θεωρητικά να καθυστερήσει την εξάντληση των αποθεμάτων του, όμως δεν θα έλυνε τα υπόλοιπα προβλήματα που θα αντιμετώπιζε.
Μόλις τελείωνε το οξυγόνο, οι πιθανότητες επιβίωσης θα μειώνονταν δραματικά, καθώς το εσωτερικό του ζώου δεν προσφέρει τις συνθήκες που απαιτούνται για την αναπνοή ενός ανθρώπου.
Τι θα συνέβαινε στα μεγάλα βάθη του ωκεανού;
Ένας ακόμη σημαντικός κίνδυνος θα ήταν το βάθος στο οποίο μπορεί να καταδυθεί ο φυσητήρας. Τα συγκεκριμένα θηλαστικά είναι εξαιρετικά προσαρμοσμένα στη ζωή στα μεγάλα βάθη και πραγματοποιούν καταδύσεις για να αναζητήσουν τροφή σε συνθήκες που θα ήταν επικίνδυνες για έναν άνθρωπο χωρίς τον κατάλληλο εξοπλισμό.
Εάν ένας άνθρωπος βρισκόταν στο εσωτερικό της φάλαινας, θα μπορούσε ενδεχομένως να μην έρχεται σε άμεση επαφή με το θαλασσινό νερό. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι θα ήταν προστατευμένος από όλους τους κινδύνους που σχετίζονται με την κατάδυση του ζώου.
Η κίνηση της φάλαινας, οι πιέσεις που αναπτύσσονται στο περιβάλλον της και οι συνθήκες στο εσωτερικό του σώματός της θα δημιουργούσαν ένα εξαιρετικά αφιλόξενο περιβάλλον. Η επιβίωση θα εξαρτιόταν από πολλούς παράγοντες, χωρίς να υπάρχει κάποια εγγύηση ότι ένας δύτης θα μπορούσε να αντέξει.
Το στομάχι της φάλαινας δεν είναι μια τεράστια κοιλότητα
Η εικόνα που συχνά παρουσιάζεται στη μυθοπλασία, με έναν άνθρωπο να βρίσκεται μέσα σε έναν μεγάλο, άδειο χώρο στην κοιλιά μιας φάλαινας, δεν ανταποκρίνεται στην πραγματική ανατομία του ζώου.
Το πεπτικό σύστημα του φυσητήρα αποτελείται από διαφορετικά τμήματα και διαμερίσματα, τα οποία συμβάλλουν στην επεξεργασία της τροφής. Είναι προσαρμοσμένο στην πέψη θηραμάτων όπως τα καλαμάρια, τα οποία μπορεί να διαθέτουν σκληρά ράμφη και πλοκάμια.
Ένας άνθρωπος που θα έφτανε στο στομάχι του ζώου θα αντιμετώπιζε πολλαπλούς κινδύνους. Εκτός από την έλλειψη οξυγόνου, θα υπήρχε έκθεση σε πεπτικά υγρά, θερμότητα και συνεχείς κινήσεις καθώς η φάλαινα θα κολυμπούσε και θα καταδυόταν.
Ακόμη κι αν κάποιος κατάφερνε να περάσει από τον οισοφάγο, δεν θα υπήρχε ένας εύκολος τρόπος να κινηθεί ή να βρει έξοδο από το πεπτικό σύστημα. Η ανατομία του ζώου και οι συνθήκες στο εσωτερικό του θα καθιστούσαν την επιβίωση εξαιρετικά δύσκολη.
Πόσο ρεαλιστικό είναι τελικά το σενάριο της ταινίας;
Η κατάποση ενός ανθρώπου από φάλαινα δεν είναι εξίσου πιθανή για όλα τα είδη. Για τις περισσότερες φάλαινες, το μικρό μέγεθος του οισοφάγου καθιστά την κατάποση ανατομικά αδύνατη, ακόμη κι αν ένας άνθρωπος μπορεί να χωρέσει στο στόμα τους.
Ο φυσητήρας αποτελεί μια σπάνια εξαίρεση, καθώς ένας ιδιαίτερα μεγάλος ενήλικος μπορεί να διαθέτει τον απαραίτητο χώρο για να καταπιεί έναν άνθρωπο. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι θα μπορούσε κανείς να επιβιώσει μέσα του.
Η έλλειψη οξυγόνου, οι συνθήκες στο στομάχι, η λειτουργία του πεπτικού συστήματος και οι καταδύσεις σε μεγάλα βάθη δημιουργούν ένα σύνολο κινδύνων που θα καθιστούσαν μια τέτοια εμπειρία εξαιρετικά απειλητική για τη ζωή.
Έτσι, ενώ η υπόθεση της ταινίας Whalefall βασίζεται σε ένα ανατομικά πιθανό ενδεχόμενο, η επιβίωση και η διαφυγή ενός ανθρώπου από το εσωτερικό μιας φάλαινας παραμένουν ένα εξαιρετικά απίθανο σενάριο στην πραγματική ζωή.
