Δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι οι εκφράσεις "επί ξυρού ακμής" και "κομίζω γλαύκα εις Αθήνας".
"Επί ξυρού ακμής"
Όταν λέμε σήμερα ότι κάποιος βρίσκεται "επί ξυρού ακμής", εννοούμε ότι βρίσκεται σε εξαιρετικά δύσκολη ή κρίσιμη κατάσταση. Πρόκειται για μια κατάσταση οριακή, όπου ακόμη και μια μικρή αλλαγή μπορεί να οδηγήσει σε διαφορετική εξέλιξη.
Η έκφραση παραπέμπει κυριολεκτικά στην κόψη ενός ξυραφιού, δηλαδή σε ένα εξαιρετικά λεπτό και επικίνδυνο σημείο.
Η φράση έχει ομηρική προέλευση και συναντάται στην "Ιλιάδα" του Ομήρου. Εκεί ο Νέστορας απευθύνεται στον Διομήδη, παροτρύνοντάς τον να συνεχίσει τη συμμετοχή του στη μάχη εναντίον των Τρώων.
Με την πάροδο των αιώνων, η αρχική εικόνα διατηρήθηκε και η έκφραση πέρασε στη νεότερη ελληνική ως ένας τρόπος να περιγράψουμε μια κατάσταση που βρίσκεται στο όριο.
Παράδειγμα:
"Η συμφωνία βρίσκεται επί ξυρού ακμής και όλα θα κριθούν στις επόμενες ημέρες."
"Κομίζω γλαύκα εις Αθήνας"
Η δεύτερη έκφραση είναι ίσως ακόμη πιο χαρακτηριστική της διαχρονικής παρουσίας της αρχαίας ελληνικής γλώσσας.
Το "κομίζω γλαύκα εις Αθήνας" χρησιμοποιείται όταν κάποιος παρουσιάζει ως καινούργια μια πληροφορία ή μια ιδέα που είναι ήδη γνωστή σε όλους.
Η λέξη "γλαύκα" σημαίνει κουκουβάγια. Στην αρχαία Αθήνα η γλαύκα ήταν στενά συνδεδεμένη με την πόλη και τη θεά Αθηνά. Αποτελούσε χαρακτηριστικό σύμβολο της Αθήνας και εμφανιζόταν σε διάφορα σημεία, μεταξύ άλλων και στα νομίσματα της πόλης.
Επομένως, το να "φέρνει κάποιος κουκουβάγια στην Αθήνα" ήταν σαν να μεταφέρει κάτι που υπήρχε ήδη παντού και ήταν απολύτως γνωστό στους κατοίκους.
Η έκφραση χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα με την ίδια περίπου σημασία: λέω κάτι αυτονόητο ή γνωστό, παρουσιάζοντάς το σαν καινούργια πληροφορία.
Παράδειγμα:
"Δεν χρειάζεται να μας εξηγήσεις ότι η Αθήνα έχει αυξημένη κίνηση· κομίζεις γλαύκα εις Αθήνας."
