Τα νοσήματα που αποτελούν τη μεγαλύτερη απειλή
Η μελέτη δείχνει ότι τα μη μεταδοτικά νοσήματα αποτελούν πλέον το μεγαλύτερο βάρος για την υγεία του πληθυσμού. Οι βασικές κατηγορίες που ευθύνονται για το μεγαλύτερο μέρος της νοσηρότητας είναι:
οι καρδιαγγειακές παθήσεις,
ο καρκίνος,
ο σακχαρώδης διαβήτης,
τα χρόνια αναπνευστικά νοσήματα,
η χρόνια νεφρική νόσος.
Συνολικά, τα συγκεκριμένα νοσήματα αντιστοιχούν περίπου στο 85% του συνολικού φορτίου ασθενειών στη χώρα.
Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι περισσότεροι από 4 στους 10 ενήλικες αντιμετωπίζουν ήδη κάποιο χρόνιο πρόβλημα υγείας, ενώ στους πολίτες άνω των 65 ετών ένας στους δύο έχει δύο ή περισσότερες χρόνιες παθήσεις ταυτόχρονα.
Ένα σύστημα υγείας που δίνει μεγαλύτερο βάρος στη θεραπεία
Παρά την αυξανόμενη ανάγκη για πρόληψη, η Ελλάδα εξακολουθεί να διαθέτει ένα σύστημα υγείας που βασίζεται κυρίως στη νοσοκομειακή περίθαλψη.
Πάνω από το 40% των συνολικών δαπανών υγείας κατευθύνεται στα νοσοκομεία, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος βρίσκεται περίπου στο 28%. Αντίθετα, οι επενδύσεις στην πρόληψη παραμένουν περιορισμένες, καθώς το 2023 αντιστοιχούσαν μόλις στο 3,1% των συνολικών δαπανών υγείας.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η χώρα συχνά παρεμβαίνει όταν η ασθένεια έχει ήδη εμφανιστεί, αντί να επενδύει περισσότερο στην αποτροπή της.
Κάπνισμα και παιδική παχυσαρκία επιβαρύνουν την εικόνα
Η Ελλάδα παρουσιάζει υψηλές επιδόσεις σε αρνητικούς παράγοντες κινδύνου για την υγεία. Το κάπνισμα παραμένει ιδιαίτερα διαδεδομένο, ενώ η παιδική παχυσαρκία εξελίσσεται σε σημαντική απειλή για το μέλλον.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, περίπου το 34% των παιδιών και των εφήβων ηλικίας 5 έως 19 ετών είναι υπέρβαρα, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Παράλληλα, η χρόνια νεφρική νόσος αυξάνεται σταθερά, με την επιβάρυνση στη χώρα να ξεπερνά σημαντικά τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Μεγάλες διαφορές στην πρόσβαση στην υγεία
Ένα ακόμη σημαντικό πρόβλημα που καταγράφει η έκθεση είναι οι ανισότητες στην παροχή ιατρικής φροντίδας.
Περίπου 9% των πολιτών δηλώνουν ότι δεν κατάφεραν να λάβουν την απαραίτητη περίθαλψη λόγω οικονομικών δυσκολιών, μεγάλων αναμονών ή απόστασης από τις διαθέσιμες υπηρεσίες. Το αντίστοιχο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι μόλις 2,2%.
Οι διαφορές είναι ακόμη μεγαλύτερες ανάμεσα στις περιοχές της χώρας. Περισσότερο από το 60% των γιατρών εργάζεται στην Αττική και την Κεντρική Μακεδονία, ενώ οι νησιωτικές περιοχές διαθέτουν μόλις περίπου το 10% του ιατρικού δυναμικού.
Πολλοί γιατροί, αλλά λίγοι οικογενειακοί γιατροί και νοσηλευτές
Ένα από τα παράδοξα του ελληνικού συστήματος υγείας είναι ότι, ενώ η χώρα διαθέτει τον υψηλότερο αριθμό γιατρών ανά κάτοικο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, εμφανίζει σημαντική έλλειψη νοσηλευτικού προσωπικού.
Επιπλέον, μόνο το 6% των γιατρών είναι γενικοί ή οικογενειακοί γιατροί, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος φτάνει το 21%. Αυτό δυσκολεύει την πρόληψη, την παρακολούθηση των ασθενών και τη σωστή διαχείριση των χρόνιων παθήσεων.
Οι αλλαγές που μπορούν να βελτιώσουν την κατάσταση
Η μελέτη αναγνωρίζει ότι έχουν γίνει σημαντικά βήματα τα τελευταία χρόνια, όπως τα προγράμματα προληπτικών εξετάσεων, η ψηφιοποίηση των υπηρεσιών υγείας, ο ηλεκτρονικός φάκελος ασθενούς και η ανάπτυξη της τηλεϊατρικής.
Ωστόσο, οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι απαιτείται μεγαλύτερη έμφαση στην πρόληψη, στην έγκαιρη διάγνωση και στην ενίσχυση της πρωτοβάθμιας φροντίδας.
Μεταξύ των βασικών προτάσεων περιλαμβάνονται:
περισσότερη πρόληψη από μικρή ηλικία,
μείωση των κοινωνικών και γεωγραφικών ανισοτήτων,
καλύτερη παρακολούθηση των χρόνιων ασθενών,
ενίσχυση του ρόλου των οικογενειακών γιατρών,
αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων και της τεχνητής νοημοσύνης,
μεγαλύτερη συμμετοχή των ασθενών στις αποφάσεις για την υγεία.
