Αλέξης Μητρόπουλος Ο Αλέξης Μητρόπουλος είναι διακεκριμένος Έλληνας πανεπιστημιακός, νομικός (εργατολόγος). Καθηγητής Εργατικού Δικαίου, και πρόεδρος της Ένωσης για την Υπεράσπιση της Εργασίας και του Κοινωνικού Κράτους (ΕΝΥΠΕΚΚ). Γνωστός για τη νομική του προσφορά στα εργασιακά δικαιώματα και τις παρεμβάσεις του για ασφαλιστικά/εργατικά ζητήματα.
Σε συνέντευξή του στο alfavita.gr ο Αλέξης Μητρόπουλος σημειώνει ότι το εφάπαξ αποτελούσε για δεκαετίες μια σημαντική οικονομική παροχή για τους εργαζομένους κατά τη συνταξιοδότησή τους, καθώς συνδεόταν άμεσα με τις εισφορές που είχαν καταβάλει κατά τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου. Στο παλαιότερο σύστημα, το ύψος του εφάπαξ δεν ήταν απλώς η επιστροφή των εισφορών, αλλά περιλάμβανε και προσαύξηση, δηλαδή έναν βαθμό ανταποδοτικότητας για τα χρήματα που το Ταμείο διαχειριζόταν όλα τα χρόνια της ασφάλισης.
Το πλαίσιο αυτό άλλαξε σημαντικά την τελευταία δεκαετία. Με νομοθετικές παρεμβάσεις που ξεκίνησαν το 2016 και διατηρήθηκαν τα επόμενα χρόνια, ο τρόπος υπολογισμού του εφάπαξ διαφοροποιήθηκε ριζικά, ιδιαίτερα για τον χρόνο ασφάλισης μετά το 2014. Ως αποτέλεσμα, για πολλούς εργαζομένους το εφάπαξ που θα λάβουν κατά τη συνταξιοδότηση είναι πλέον σημαντικά χαμηλότερο σε σχέση με εκείνο που λάμβαναν οι προηγούμενες γενιές συνταξιούχων.
Καθοριστικό σημείο στον υπολογισμό της παροχής είναι πλέον το έτος 2014, καθώς από τότε και μετά καταργήθηκε η ανταποδοτικότητα για το συγκεκριμένο τμήμα του εφάπαξ. Έτσι, το ποσό που λαμβάνει σήμερα ένας συνταξιούχος διαμορφώνεται από δύο διαφορετικά τμήματα: το ανταποδοτικό μέρος για τα έτη ασφάλισης έως το 2013 και το μη ανταποδοτικό για τα έτη από το 2014 και μετά. Αυτή η αλλαγή έχει δημιουργήσει νέες ανισότητες μεταξύ των ασφαλισμένων, με τις μεγαλύτερες απώλειες να καταγράφονται κυρίως για όσους έχουν πολλά χρόνια εργασίας μετά το 2014.
Η συνέντευξη με τον καθηγητή Αλέξη Μητρόπουλο
Χρήστος Κάτσικας - alfavita.gr: Τι σημαίνει «κατάργηση της ανταποδοτικότητας του εφάπαξ» για τα έτη ασφάλισης από 1-1-2014 και μετά; Τι ακριβώς προβλέπεται να λάβουν οι ασφαλισμένοι που μπήκαν στην αγορά εργασίας μετά την 1-1-2014;
Αλέξης Μητρόπουλος: Το ύψος τού εφάπαξ ήταν συνάρτηση του ύψους τού μισθού και των ασφαλιστικών εισφορών που κατέβαλε ο ασφαλισμένος στο Ταμείο του. Δηλαδή ο ασφαλισμένος λάμβανε ως εφάπαξ τις ασφαλιστικές εισφορές που είχε καταβάλλει αλλά έντοκα, δηλαδή μαζί με προσαύξηση (ανταποδοτικότητα) για τα χρήματα που τού είχε παρακρατήσει το Ταμείο όλα τα χρόνια τού εργασιακού του βίου.
Με το άρθρο 35 του ν. 4387/2016 (νόμος Κατρούγκαλου) καταργήθηκε η ανταποδοτικότητα στην εφάπαξ παροχή την 31-12-2013. Ειδικότερα, από 1-1-2014 και για όλα τα επόμενα έτη μέχρι το έτος τής συνταξιοδότησης, ορίστηκε ότι θα καταβάλλονται στον δικαιούχο τής παροχής ΜΟΝΟ άτοκες οι εισφορές που του είχαν παρακρατηθεί.
Με το άρθρο 31 του ν. 4670/2020 (νόμος Βρούτση), παρά τις αντίθετες διαβεβαιώσεις της ΝΔ όταν ήταν στην Αντιπολίτευση, διατηρήθηκε σε ισχύ και θωρακίστηκε η ανωτέρω συνταξιοκτόνα διάταξη του νόμου Τσίπρα-Κατρούγκαλου, που κατήργησε την ανταποδοτικότητα του εφάπαξ για ολόκληρο τον χρόνο ασφάλισης από 1-1-2014 και μετά τόσο για τους νέους όσο και τους παλαιούς ασφαλισμένους για την ασφάλισή τους μετά το 2014.
Σύμφωνα, επομένως, με τον ισχύοντα σήμερα νόμο Βρούτση 4670/2020 (άρθρο 31), που διατήρησε σε ισχύ την απαράδεκτη διάταξη του νόμου Κατρούγκαλου 4387/2016 (άρθρο 35), το εφάπαξ ενός δημοσίου ή ιδιωτικού υπαλλήλου που θα συνταξιοδοτηθεί φέτος (2026), αποτελείται από δύο ξεχωριστά τμήματα:
α) Από το τμήμα του εφάπαξ για τα έτη ασφάλισης μέχρι 31-12-2013, που αποτελεί το ανταποδοτικό μέρος τού εφάπαξ. Το ύψος τού εφάπαξ για τα έτη έως και το 2013 ισούται με το γινόμενο μεταξύ του 60% του μέσου όρου των μηνιαίων αποδοχών τής πενταετίας 2009-2013 επί τα έτη ασφάλισης έως το 2013.
β) Από το τμήμα του εφάπαξ για τα έτη από το 2014 έως το 2026, που αποτελεί το ΜΗ ανταποδοτικό μέρος του. Το ύψος τού εφάπαξ για τα έτη μετά το 2014, χωρίς την ανταποδοτικότητα, ισούται μόνο με το άθροισμα των εισφορών που καταβλήθηκαν για τα έτη αυτά, χωρίς ανταποδοτικότητα, χωρίς προσαύξηση 60% και χωρίς τόκο!!
Έτσι το ύψος τού εφάπαξ για τους συνταξιούχους μετά το 2014 θα είναι μειωμένο αναλόγως τα χρόνια εργασιακού βίου που έχουν διανύσει πριν και μετά το 2014.
Χρήστος Κάτσικας - alfavita.gr: Πώς «σπάει» το εφάπαξ σε δύο τμήματα για κάποιον που συνταξιοδοτείται το 2026 και ποιο είναι το κριτήριο που χωρίζει τα δύο μέρη (μέχρι 31-12-2013 και από 1-1-2014 και μετά);
Αλέξης Μητρόπουλος: Όπως προαναφέραμε η κατάργηση της ανταποδοτικότητας στο εφάπαξ θεσπίστηκε αρχικά το 2016 με τον νόμο Κατρούγκαλου και μάλιστα αναδρομικά(!) από 1-1-2014. Ξαναδιατυπώθηκε θωρακιζόμενο το 2020 με τον νόμο Βρούτση.
Δεν υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο κριτήριο. Κομβικό έτος για τον υπολογισμό τού εφάπαξ, βάσει των ανωτέρω νόμων, είναι το έτος 2014. Ο ασφαλισμένος που έχει περισσότερα χρόνια ασφάλισης ΠΡΙΝ το 2014 και λιγότερα μετά, θα λάβει υψηλότερο εφάπαξ.
Χρήστος Κάτσικας - alfavita.gr: Γιατί το κείμενο θεωρεί ότι οι μεγάλοι «χαμένοι» είναι όσοι έχουν λίγα χρόνια ασφάλισης πριν το 2014 και πολλά μετά; Ποιος ρόλος αποδίδεται στον πληθωρισμό και στην αγοραστική δύναμη σε αυτή την απώλεια;
Αλέξης Μητρόπουλος: Αφού η ανταποδοτικότητα ίσχυε μέχρι 31-12-2013 και καταργήθηκε από 1-1-2014, ο υπολογισμός τού εφάπαξ που γίνεται βάσει των ετών ασφάλισης και των αποδοχών αλλάζει. Όσο περισσότερα χρόνια στην εργασία έχει ο ασφαλισμένος ΠΡΙΝ το 2014, τόσο υψηλότερο εφάπαξ θα λάβει, αφού για τα χρόνια πριν το 2014 ισχύει η αρχή τής ανταποδοτικότητας που αυξάνει το ποσό τού εφάπαξ πολύ πάνω από το σύνολο των εισφορών που έχουν καταβληθεί.
Αν όμως κάποιος ξεκινήσει τον εργασιακό-ασφαλιστικό του βίο π.χ. το 2012, γίνεται κατανοητό ότι, αν συνταξιοδοτηθεί μετά από 40 χρόνια εργασίας και ασφάλισης, για τον υπολογισμό τού δικαιουμένου εφάπαξ θα έχει μόνο 2 χρόνια με ανταποδοτικότητα (επιστροφή των ασφαλιστικών του εισφορών προσαυξημένες κατά 60%) και 38 χρόνια χωρίς ανταποδοτικότητα. Για τα 38 δηλαδή χρόνια θα του επιστραφούν μόνο «στεγνές» οι ασφαλιστικές του εισφορές, η αξία των οποίων θα είναι πολύ χαμηλότερη λόγω του πληθωρισμού. Αυτός επομένως ο συνταξιούχος θα λάβει τραγικά χαμηλότερο εφάπαξ σε σύγκριση με αυτά που ίσχυαν πριν το 2016.
Τις δεκαετίες 1980-2000, με την είσπραξη τού εφάπαξ, ο συνταξιούχος είχε τη δυνατότητα να προβεί στην αγορά κατοικίας για κάποιο παιδί του ή να αγοράσει μία εξοχική κατοικία για τα γεράματά του. Στο μέλλον η είσπραξη του εφάπαξ θα ισούται με τις συντάξεις λίγων μηνών (ως αγοραστική δυνατότητα), δεδομένου του πληθωρισμού και της μειούμενης αξίας τού χρήματος.
Όλοι εξάλλου έχουμε φίλους, συγγενείς, γνωστούς που λαμβάνουν αισθητά χαμηλότερο εφάπαξ (όπως και συντάξεις) σε σχέση με αυτούς που συνταξιοδοτήθηκαν πριν το 2016 που ψηφίστηκε ο νόμος Κατρούγκαλου.
Αλέξης Π. Μητρόπουλος
Καθηγητής Εργατικού Δικαίου
Πρόεδρος ΕΝΥΠΕΚΚ
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ για εργαζόμενους ιδιωτικού: Ξεκινούν 10/3 οι αιτήσεις
