Μαρία Δούση Ένα ζήτημα με σοβαρές υγειονομικές και ηθικές προεκτάσεις συγκλονίζει ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα. Δότης σπέρματος από τη Δανία, ο οποίος αγνοούσε ότι έφερε γενετική μετάλλαξη που αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου, έχει αποκτήσει τουλάχιστον 197 παιδιά σε όλη την Ευρώπη – και ορισμένα από αυτά έχουν ήδη χάσει τη ζωή τους.
Η υπόθεση αποκαλύφθηκε μέσα από κοινή δημοσιογραφική έρευνα 14 δημόσιων ευρωπαϊκών ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών, ανάμεσά τους και το BBC. Τα ευρήματα δείχνουν ότι δείγματα του δότη είχαν σταλεί και στην Ελλάδα, χωρίς οι κλινικές να γνωρίζουν την επικίνδυνη γενετική μετάλλαξη. Συνολικά επτά μονάδες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής στη χώρα μας χρησιμοποίησαν το υλικό του, με την Εθνική Αρχή Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής να επιβεβαιώνει πως έχουν γεννηθεί 18 παιδιά, σε ορισμένες περιπτώσεις περισσότερα από ένα στην ίδια οικογένεια.
Ο δότης, υγιής και με επιτυχείς ελέγχους την περίοδο της δωρεάς, ξεκίνησε να δίνει σπέρμα το 2005, στα φοιτητικά του χρόνια, και το υλικό του χρησιμοποιήθηκε επί σχεδόν 17 χρόνια. Ωστόσο, όπως αποδείχθηκε, μέρος των γαμετών του (10–19%) έφερε μια μετάλλαξη στο γονίδιο TP53, γνωστή για τη σύνδεσή της με το Σύνδρομο Li-Fraumeni, μια σπάνια γενετική διαταραχή που προκαλεί καρκίνους σε πολύ νεαρή ηλικία.
Τι διαπίστωσε η ελληνική Αρχή
Μετά την ενημέρωση από Τράπεζα Κρυοσυντήρησης του εξωτερικού, η αρμόδια Αρχή προχώρησε σε λεπτομερή έλεγχο. Οι επιστημονικές εισηγήσεις των καθηγητριών Μαρίας Σιμοπούλου και Μαρίας Γαζούλη επιβεβαίωσαν την ύπαρξη της επικίνδυνης παραλλαγής του TP53.
Λόγω της σοβαρότητας του ευρήματος, το Εποπτικό Συμβούλιο αποφάσισε:
- Οριστική απαγόρευση διάθεσης του γενετικού υλικού του δότη.
- Ενημέρωση όλων των οικογενειών που έχουν ολοκληρώσει κύκλους υποβοηθούμενης αναπαραγωγής με το συγκεκριμένο σπέρμα.
Οι θεράποντες ιατροί καλούνται να ζητήσουν:
- Γραπτή ενημέρωση για την έκβαση των κύκλων,
- Πληροφορίες σχετικά με την υγεία των παιδιών,
- Και, κυρίως, στοχευμένο μοριακό-γονιδιακό έλεγχο, ώστε να διαπιστωθεί αν έχουν κληρονομήσει τη μετάλλαξη.
Η υπόθεση εγείρει καίρια ερωτήματα για τα πρωτόκολλα ελέγχου σε διεθνείς τράπεζες γενετικού υλικού και για το πόσο ασφαλής είναι η διαδικασία όταν το γενετικό ιστορικό δεν μπορεί να εντοπιστεί εγκαίρως. Τα επόμενα βήματα των Αρχών θεωρούνται κρίσιμα για την υγεία των παιδιών και την αποτροπή αντίστοιχων περιστατικών στο μέλλον.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
