Οι σημερινοί 55άρηδες βρίσκονται στο «στόχαστρο» των επικείμενων αλλαγών στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης, που θα τεθούν υπό αξιολόγηση και πιθανή εφαρμογή από το 2027.
Η ελληνική κυβέρνηση, βασιζόμενη στα στοιχεία της Αναλογιστικής Αρχής, καλείται να αποφασίσει αν και πώς θα αναπροσαρμοστούν τα όρια ηλικίας για έξοδο σε σύνταξη, συνδέοντάς τα πλέον άμεσα με το προσδόκιμο ζωής του πληθυσμού άνω των 65 ετών.
Με άλλα λόγια, η Ελλάδα κινείται προς ένα μοντέλο ευρωπαϊκού τύπου, όπου η αύξηση του προσδόκιμου ζωής θα συνεπάγεται αναπόφευκτα και αναπροσαρμογή των ηλικιών συνταξιοδότησης. Η πρόσφατη μελέτη της Εθνικής Αναλογιστικής Αρχής δείχνει ότι μέχρι το 2030 τα νομοθετημένα όρια ηλικίας των 62 και 67 ετών θα έχουν αυξηθεί κατά ενάμισι έτος.
Σταδιακή ή μονομερής αύξηση στα όρια;
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η αύξηση στις συντάξεις θα εφαρμοστεί σταδιακά από το 2027 έως το 2030, όπως συνέβη μεταξύ 2015 και 2021, ή αν θα ισχύσει απότομα από 1/1/2027.
Σε περίπτωση σταδιακής εφαρμογής, ασφαλισμένοι που θα συμπληρώνουν το 62ο έτος το 2027 ίσως συνταξιοδοτηθούν στα 62,6 έτη, το 2028 στα 62,9 και το 2030 στα 63,5.
Δύο κατηγορίες ηλικιών συνταξιοδότησης
Σήμερα τα όρια ηλικίας διακρίνονται σε δύο βασικές κατηγορίες:
62 έτη, με προϋπόθεση συμπλήρωσης 40 ετών ασφάλισης (12.000 ένσημα).
67 έτη, με τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης (4.500 ένσημα).
Πηγές του υπουργείου Εργασίας ξεκαθαρίζουν ότι δεν προβλέπεται άμεση αύξηση, καθώς η Ελλάδα διαθέτει περιθώριο χρόνου συγκριτικά με άλλες χώρες, κυρίως λόγω των βίαιων αυξήσεων των ορίων που επιβλήθηκαν μετά την πίεση της τρόικας το 2013 και των ενδιάμεσων αυξήσεων του Νόμου 4336/2015.
Οι τρεις δείκτες που θα κρίνουν το μέλλον των συντάξεων
Η δημογραφική πίεση είναι αμείλικτη. Τρεις δείκτες θα καθορίσουν τις αλλαγές μετά το 2027:
Δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων: Η αναλογία ηλικιωμένων άνω των 65 προς τον ενεργό πληθυσμό αυξάνεται από 39% σε περίπου 60%.
Δείκτης γήρανσης: Για κάθε 170 ηλικιωμένους αντιστοιχούν μόλις 100 νέοι εργάσιμης ηλικίας.
Δείκτης γονιμότητας: Μόλις 1,5 παιδί ανά γυναίκα το 2022, πολύ κάτω από το όριο 2,1 των αναπτυγμένων χωρών, ενώ η υπογεννητικότητα παραμένει η μεγαλύτερη πληγή της χώρας, με το ισοζύγιο γεννήσεων – θανάτων να καταγράφει διπλασιασμό ελλείμματος μέσα σε πέντε χρόνια (από -33.856 το 2018 σε -64.706 το 2022).
Η πραγματικότητα είναι σκληρή: η σύνταξη στα 62 χρόνια για τους σημερινούς 55άρηδες μοιάζει πια με παρελθόν. Το δημογραφικό πρόβλημα, η γήρανση του πληθυσμού και η αύξηση του προσδόκιμου ζωής δημιουργούν ένα ασφυκτικό πλαίσιο για τους εργαζόμενους που είχαν υπολογίσει να αποχωρήσουν νωρίτερα. Το ελληνικό ασφαλιστικό σύστημα, αν και διαθέτει περιθώριο, δεν μπορεί να αγνοεί τις εξελίξεις.
Η επιλογή θα είναι είτε η σταδιακή προσαρμογή, αφήνοντας λίγο «χρόνο προσαρμογής», είτε η αιφνίδια αναπροσαρμογή, με σοβαρές συνέπειες στην οικονομική και ψυχολογική ασφάλεια των εργαζομένων.
Η αλήθεια είναι μία: οι 55άρηδες σήμερα, με όνειρο τη σύνταξη στα 62, βρίσκονται πλέον σε έναν αδυσώπητο δημογραφικό λαβύρινθο, όπου οι αποφάσεις της κυβέρνησης θα καθορίσουν το μέλλον τους και την επόμενη γενιά συνταξιούχων.
