Αυτή η προσδοκία δεν είναι αφέλεια που πρέπει να διορθωθεί με μια δύσκολη προσγείωση, αλλά πολύτιμο παιδαγωγικό απόθεμα, το οποίο το σχολείο χρειάζεται να υποδεχθεί και να καλλιεργήσει.
Μια αρχή γεμάτη αθέατες απαιτήσεις
Η διδασκαλία έχει απαιτήσεις που γίνονται κατανοητές μέσα στην πράξη, όταν ο σχεδιασμός συναντά μια πραγματική ομάδα παιδιών και ο εκπαιδευτικός χρειάζεται να αλλάξει πορεία επειδή μια εξήγηση δεν λειτούργησε ή μια απρόσμενη ερώτηση άνοιξε διαφορετική συζήτηση.
Στις δυσκολίες αυτές προστίθεται, όμως, ένα πλήθος υποχρεώσεων που μπορεί να αιφνιδιάσει τον νεοεισερχόμενο: καταχωρίσεις, υπηρεσιακά έγγραφα, προθεσμίες, πλατφόρμες και διαδικασίες, τις οποίες καλείται να μάθει ενώ ακόμη προσπαθεί να συγκρατήσει τα ονόματα των μαθητών του.
Όταν η ενημέρωση δίνεται αποσπασματικά και όλα παρουσιάζονται ως επείγοντα, η πρώτη περίοδος κινδυνεύει να μετατραπεί σε διαρκή αγώνα αποφυγής λαθών, αφήνοντας λιγότερη ενέργεια για την προετοιμασία του μαθήματος.
Εξίσου καθοριστικό είναι το κλίμα στο γραφείο των εκπαιδευτικών, εκεί όπου μια απλή εξήγηση μπορεί να λύσει μια αγωνία πριν αυτή μεγαλώσει, αλλά και μια απαξιωτική αντίδραση να κάνει τον νέο συνάδελφο να διστάσει να ξαναρωτήσει.
Σε έναν σύλλογο με διάθεση συνεργασίας, η εμπειρία μοιράζεται χωρίς επίδειξη υπεροχής, οι δυσκολίες συζητιούνται και η αβεβαιότητα αντιμετωπίζεται ως μέρος της επαγγελματικής μάθησης. Εκεί ο νεότερος μπορεί να παραδεχθεί ότι δυσκολεύεται να οργανώσει μια δραστηριότητα ή να επικοινωνήσει με έναν γονέα, γνωρίζοντας ότι θα βρει συνομιλητή.
Το ενοίκιο μπαίνει μαζί στην τάξη
Για όσους αναλαμβάνουν υπηρεσία μακριά από τον τόπο κατοικίας τους, η επαγγελματική αρχή περιλαμβάνει παράλληλα την αναζήτηση στέγης, την οργάνωση μετακινήσεων και τον υπολογισμό εξόδων που πρέπει να καλυφθούν πριν σταθεροποιηθεί η καθημερινότητά τους.
Κάποιος μπορεί να προετοιμάζει το μάθημα σε προσωρινό δωμάτιο, να αναζητεί σπίτι στα διαλείμματα και να υπολογίζει αν μπορεί να επισκεφθεί την οικογένειά του, ενώ την επόμενη ημέρα χρειάζεται να εμφανιστεί στην τάξη συγκεντρωμένος και διαθέσιμος.
Η οικονομική ασφάλεια επηρεάζει τη δυνατότητα ανάπαυσης, προγραμματισμού και παραμονής στο επάγγελμα, γι’ αυτό η αξιοπρεπής στέγαση και διαβίωση ανήκουν στις προϋποθέσεις στήριξης της εκπαιδευτικής εργασίας.
Μπροστά στις ιστορίες των παιδιών
Μέσα στην αίθουσα, ο νέος εκπαιδευτικός συναντά επίσης πλευρές της παιδικής ζωής που καμία θεωρητική προετοιμασία δεν μπορεί να εξαντλήσει, όπως ένα πένθος που εκφράζεται με σιωπή, μια οικογενειακή δυσκολία που εμφανίζεται ως θυμός ή έναν μαθητή που έχει πάψει να πιστεύει ότι μπορεί να τα καταφέρει.
Η επιθυμία να βοηθήσει μπορεί να τον οδηγήσει να αναλαμβάνει περισσότερα από όσα μπορεί να διαχειριστεί, ιδίως όταν απουσιάζουν οι κατάλληλες υποστηρικτικές δομές και η πρόσβαση σε ειδικούς.
Χρειάζεται επομένως να γνωρίζει πού μπορεί να απευθυνθεί, ποια είναι τα όρια του ρόλου του και πώς μοιράζεται η ευθύνη, ώστε η φροντίδα για τα παιδιά να στηρίζεται σε συνεργασία και να μη γίνεται προσωπική δοκιμασία αντοχής.
Μια ουσιαστική αρχή προϋποθέτει σαφή ενημέρωση, οργανωμένη εισαγωγική υποστήριξη, έμπειρο συνάδελφο με χρόνο για καθοδήγηση, περιορισμό περιττών διοικητικών απαιτήσεων και πρόσβαση σε παιδαγωγική και επιστημονική βοήθεια.
Προϋποθέτει ακόμη ένα περιβάλλον όπου η δυσκολία μπορεί να ειπωθεί χωρίς φόβο και ένα μάθημα που δεν πήγε καλά γίνεται αφορμή επεξεργασίας, αντί να μετατρέπεται σε ετυμηγορία για την αξία εκείνου που το δίδαξε.
Ένας νέος εκπαιδευτικός που βρίσκει στήριξη έχει περισσότερες δυνατότητες να εξελιχθεί, να δοκιμάσει και να διατηρήσει τη χαρά της δουλειάς του. Και αυτή η χαρά επιστρέφει στα παιδιά, μέσα από την υπομονή μιας δεύτερης εξήγησης, την προσοχή σε μια δυσκολία και την εμπιστοσύνη ότι η αυριανή σχολική ημέρα μπορεί να γίνει καλύτερη
