Η αγορά εργασίας αλλάζει με γρήγορους ρυθμούς, καθώς η Τεχνητή Νοημοσύνη και τα αυτοματοποιημένα συστήματα επαναπροσδιορίζουν τόσο τις ανάγκες των επιχειρήσεων όσο και το περιεχόμενο πολλών επαγγελμάτων.
Σύμφωνα με τον δείκτη Iceberg Index που αξιοποιούν ερευνητές του MIT, η ΑΙ έχει τη δυνατότητα να επηρεάσει ή να αντικαταστήσει περίπου το 11,7% του εργατικού δυναμικού, γεγονός που μεταβάλλει σταδιακά τα κριτήρια επιλογής προσωπικού και τις δεξιότητες που ζητούνται στην αγορά.
Η μετάβαση στη νέα εργασιακή πραγματικότητα
Καθώς η ψηφιακή μετάβαση επιταχύνεται, η επιλογή επαγγελματικής κατεύθυνσης από τους νέους συνδέεται ολοένα και περισσότερο με τομείς που εμφανίζουν αυξημένη ζήτηση στο μέλλον. Η πληροφορική παραμένει στο επίκεντρο, ενώ σταθερή ανάγκη καταγράφεται και σε κλάδους όπως η υγεία, η εκπαίδευση, η προσωπική φροντίδα και οι τεχνικές ειδικότητες.
Παρά τη διεθνή άνοδο των ψηφιακών επαγγελμάτων, η Ελλάδα εμφανίζει χαμηλή συμμετοχή ειδικών Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ICT), με ποσοστό 2,5% της συνολικής απασχόλησης το 2025, έναντι 5% κατά μέσο όρο στην Ε.Ε., σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat. Στην κορυφή της ευρωπαϊκής κατάταξης βρίσκονται χώρες όπως η Σουηδία (8,9%), το Λουξεμβούργο (8,7%) και η Φινλανδία (7,8%), ενώ στον αντίποδα βρίσκονται η Ελλάδα, η Ρουμανία και η Ιταλία.
Σε επίπεδο φύλου, οι ειδικοί της τεχνολογίας στην Ε.Ε. είναι κατά 80,5% άνδρες και μόλις 19,5% γυναίκες, γεγονός που αναδεικνύει τη σημαντική ανισορροπία στον κλάδο.
Γιατί η Ελλάδα υστερεί στα ψηφιακά επαγγέλματα
Η χαμηλή διείσδυση των ειδικοτήτων πληροφορικής στη χώρα αποδίδεται σε πολλαπλούς παράγοντες:
- Μετανάστευση εξειδικευμένου προσωπικού (brain drain): πολλοί επαγγελματίες επιλέγουν εργασία στο εξωτερικό ή σε ξένες εταιρείες εξ αποστάσεως, λόγω υψηλότερων αποδοχών και καλύτερων προοπτικών.
- Μισθολογικές αποκλίσεις: οι αμοιβές στην ελληνική αγορά τεχνολογίας παραμένουν χαμηλότερες από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
- Δομή της οικονομίας: η κυριαρχία μικρομεσαίων επιχειρήσεων περιορίζει τη ζήτηση για εξειδικευμένα ψηφιακά στελέχη.
- Ασυμβατότητα δεξιοτήτων: συχνά παρατηρείται απόσταση ανάμεσα στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση και στις απαιτήσεις της αγοράς, ιδίως σε νέες τεχνολογίες.
Παρεμβάσεις στην εκπαίδευση και ενημέρωση μαθητών
Το υπουργείο Εργασίας έχει ξεκινήσει τα τελευταία χρόνια δράσεις ενημέρωσης σε σχολεία, με στόχο την καθοδήγηση των μαθητών σχετικά με τα επαγγέλματα που αναμένεται να έχουν υψηλή ζήτηση την επόμενη δεκαετία. Οι παρεμβάσεις αυτές βασίζονται σε μελέτες για την αγορά εργασίας έως το 2035 και σε συνεργασία με το υπουργείο Παιδείας, με στόχο τη σύνδεση εκπαιδευτικών επιλογών και μελλοντικών αναγκών.
Επαγγέλματα που αναμένεται να έχουν ζήτηση
Σύμφωνα με τον Μηχανισμό Διάγνωσης Αναγκών της Αγοράς Εργασίας, μεταξύ των επαγγελμάτων με προοπτική περιλαμβάνονται:
- Μηχανικοί λογισμικού και δικτύων
- Τεχνικοί αυτοματισμών και βιομηχανικών εγκαταστάσεων
- Επαγγελματίες υγείας και φροντίδας
- Τεχνικοί ιατρικού εξοπλισμού
- Στελέχη logistics και εξαγωγών
- Εργοδηγοί και τεχνίτες εξειδικευμένων κλάδων
- Μηχανικοί IoT και συστημάτων συνδεσιμότητας
Επαγγέλματα που επηρεάζονται από την Τεχνητή Νοημοσύνη
Με βάση τη μελέτη του MIT, οι επιπτώσεις της ΑΙ διαφοροποιούνται ανά κλάδο:
- Υψηλή έκθεση: λογιστές, διοικητική υποστήριξη, data entry, call centers, back office τραπεζών.
- Μεσαία έκθεση: marketing, παραγωγή περιεχομένου, υποστήριξη πωλήσεων.
- Χαμηλή έκθεση: μηχανικοί, ιατροί, τεχνίτες, αγροτικές εργασίες, κατασκευές και υπηρεσίες φροντίδας.
Προβλέψεις έως το 2035
Σύμφωνα με το CEDEFOP, στην Ελλάδα αναμένεται να δημιουργηθούν εκατοντάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας την επόμενη δεκαετία, κυρίως λόγω ανανέωσης προσωπικού και μεταβολών στην οικονομική δραστηριότητα. Ζήτηση εκτιμάται ότι θα καταγραφεί σε τομείς όπως εκπαίδευση, υγεία, πωλήσεις, υπηρεσίες και τεχνικά επαγγέλματα, ενώ ορισμένες διοικητικές ειδικότητες αναμένεται να συρρικνωθούν.
Η συνολική εικόνα δείχνει μια αγορά εργασίας σε φάση μετάβασης, όπου η τεχνολογία αναδιαμορφώνει όχι μόνο τα επαγγέλματα, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αυτά δημιουργούνται και εξελίσσονται.
