Η στήριξη που δίνει ελπίδα στις οικογένειες
Η αντιδήμαρχος Φούρνων, Μαριγούλα Κοτταρά, αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι το πρόγραμμα έχει ενισχύσει την αισιοδοξία των νέων ζευγαριών. Όπως εξηγεί, οι οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν αρκετές οικογένειες σε ένα μικρό και απομακρυσμένο νησί μπορούν να επηρεάσουν καθοριστικά την απόφασή τους να αποκτήσουν παιδιά.
Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία, σύμφωνα με την ίδια, προσφέρει στα ζευγάρια μεγαλύτερη ασφάλεια και τα ενθαρρύνει να προχωρήσουν στην απόκτηση όχι μόνο ενός, αλλά και περισσότερων παιδιών. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργούνται προϋποθέσεις για μια απόφαση που είναι προσωπική, αλλά έχει παράλληλα ιδιαίτερη σημασία για το μέλλον της τοπικής κοινωνίας.
Ένας νεαρός πατέρας, κρατώντας στην αγκαλιά του την τρίχρονη κόρη του, επισημαίνει ότι γνωρίζει νέους ανθρώπους οι οποίοι δεν θα είχαν αποφασίσει να αποκτήσουν παιδί χωρίς τη βοήθεια του προγράμματος. Όπως τονίζει, η κατάσταση αυτή αναδεικνύει την ανάγκη να υπάρξει και από την πλευρά της Πολιτείας ένα πιο οργανωμένο πλαίσιο υποστήριξης των οικογενειών.
Η σύζυγός του, η οποία περιμένει σύντομα να γεννήσει, περιγράφει τη σημασία της πρακτικής βοήθειας που έλαβε. Η κάλυψη των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων για τις μετακινήσεις στην Αθήνα, αλλά και η συνολική φροντίδα μέχρι να επιστρέψει στο σπίτι της με το μωρό, της έδωσαν την ασφάλεια που χρειαζόταν για να προχωρήσει στην εγκυμοσύνη της.
68 παιδιά έχουν γεννηθεί στα τρία νησιά
Τα αποτελέσματα της πρωτοβουλίας είναι ήδη ορατά. Στο Αγαθονήσι, στους Φούρνους και στους Λειψούς έχουν γεννηθεί συνολικά 68 παιδιά με τη στήριξη του προγράμματος, ενώ αναμένεται να έρθουν στον κόσμο ακόμη οκτώ μωρά μέσα στους επόμενους μήνες.
Ο επικεφαλής της HOPEgenesis, Στέφανος Χανδακάς, εξηγεί ότι η φιλοσοφία της οργάνωσης δεν περιορίζεται στην υποστήριξη των γυναικών κατά την εγκυμοσύνη ή στην κάλυψη του κόστους του τοκετού.
Όπως αναφέρει, στόχος είναι να διαμορφωθεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα φροντίδας, το οποίο θα βοηθά τις οικογένειες όχι μόνο να αποκτήσουν παιδιά, αλλά και να τα μεγαλώσουν στον τόπο τους, προσφέροντάς τους δυνατότητες εξέλιξης και εκπαίδευσης.
Η αρχική πρωτοβουλία της οργάνωσης αφορούσε την υποστήριξη 13 ακριτικών νησιών. Στο πλαίσιο αυτό, παρέχεται κάλυψη για ζητήματα που σχετίζονται με την εγκυμοσύνη, τον τοκετό, την εξωσωματική γονιμοποίηση και την ψυχολογική υποστήριξη. Βασικός στόχος είναι να περιοριστούν οι ανασφάλειες και οι πρακτικές δυσκολίες που μπορεί να αποτρέψουν ένα ζευγάρι από την απόφαση να αποκτήσει παιδί.
Ο κ. Χανδακάς σημειώνει ότι κατά την πρόσφατη επίσκεψη στα νησιά διαπιστώθηκε εκ νέου η θετική επίδραση αυτής της προσπάθειας στις τοπικές κοινωνίες.
Υποτροφίες 12.000 ευρώ τον χρόνο για νέους από 13 νησιά
Η στήριξη, ωστόσο, δεν σταματά στη γέννηση ενός παιδιού. Όπως επισημαίνει ο επικεφαλής της HOPEgenesis, η εμπειρία από την εφαρμογή του προγράμματος ανέδειξε την ανάγκη για διαρκή βοήθεια προς τις οικογένειες, καθώς οι απαιτήσεις της ανατροφής ενός παιδιού σε μια ακριτική περιοχή είναι πολλές.
Για τον λόγο αυτό, η οργάνωση σχεδιάζει μια νέα πρωτοβουλία υποτροφιών, η οποία θα αφορά τα πρώτα παιδιά που υποστηρίχθηκαν από το πρόγραμμα και θα εισαχθούν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση μέσα στα επόμενα έξι χρόνια.
Το σχέδιο προβλέπει την παροχή υποτροφίας ύψους 12.000 ευρώ ετησίως, δηλαδή 1.000 ευρώ τον μήνα, για διάστημα τεσσάρων ετών. Δικαιούχοι θα είναι νέοι και νέες από 13 μικρά νησιά του Αιγαίου που θα πετύχουν την εισαγωγή τους σε ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα.
Η πρωτοβουλία αποσκοπεί στο να προσφέρει στους νέους περισσότερες δυνατότητες να συνεχίσουν τις σπουδές τους, χωρίς οι οικονομικές δυσκολίες να αποτελούν καθοριστικό εμπόδιο.
Παράλληλα, επιδιώκεται να διατηρηθεί η σύνδεσή τους με τον τόπο καταγωγής τους, ώστε μετά την ολοκλήρωση των σπουδών τους να έχουν τη δυνατότητα να επιστρέψουν και να συμβάλουν στην ανάπτυξη των νησιών.
Τα σχολεία και οι εκπαιδευτικοί καθορίζουν το μέλλον των νησιών
Η υπογεννητικότητα στην Ελλάδα αποτελεί ένα ζήτημα με κοινωνικές, εθνικές και πολιτισμικές διαστάσεις. Στα ακριτικά νησιά, η παρουσία των παιδιών συνδέεται άμεσα με τη διατήρηση της κοινωνικής ζωής, τη λειτουργία των σχολείων και τη δυνατότητα των οικογενειών να παραμείνουν στον τόπο τους.
Ο Στέφανος Χανδακάς υπογραμμίζει ότι η διατήρηση της εκπαιδευτικής δραστηριότητας, με σχολικές μονάδες που λειτουργούν και εκπαιδευτικούς που υπηρετούν στις περιοχές αυτές, αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την παραμονή του πληθυσμού.
Αντίθετα, το ενδεχόμενο αναστολής λειτουργίας ενός σχολείου μπορεί να επιταχύνει την πληθυσμιακή συρρίκνωση, καθώς οι οικογένειες ενδέχεται να αναγκαστούν να αναζητήσουν αλλού καλύτερες συνθήκες για την εκπαίδευση των παιδιών τους.
Η παρουσία μαθητών στα σχολεία των μικρών νησιών δεν αφορά, επομένως, μόνο την εκπαιδευτική διαδικασία. Αποτελεί και ένδειξη ότι οι τοπικές κοινωνίες εξακολουθούν να έχουν προοπτική και δυνατότητα συνέχειας.
Η καθημερινότητα των ακριτών και οι δυσκολίες του χειμώνα
Παρά την ομορφιά που παρουσιάζουν τα νησιά κατά τη θερινή περίοδο, η καθημερινότητα των κατοίκων μπορεί να γίνει ιδιαίτερα δύσκολη τους χειμερινούς μήνες. Οι καιρικές συνθήκες, οι περιορισμένες συγκοινωνίες και η απόσταση από τις μεγάλες υγειονομικές μονάδες δημιουργούν προβλήματα που επηρεάζουν άμεσα την ασφάλεια των οικογενειών.
Χαρακτηριστική είναι η μαρτυρία της Ειρήνης Καμίτση, νοσηλεύτριας που ζει μόνιμα στους Φούρνους και είναι μητέρα τεσσάρων παιδιών.
Κατά τη διάρκεια ενημερωτικής εκδήλωσης στο νησί, αναφέρθηκε στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι γονείς εξαιτίας της έλλειψης παιδιάτρου, ιδιαίτερα όταν οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες δεν επιτρέπουν τη μετακίνησή τους προς τη Σάμο ή την Ικαρία για την αναζήτηση ιατρικής βοήθειας.
Όπως επισήμανε, η υποστήριξη των οικογενειών ώστε να αποκτήσουν παιδιά είναι ένα σημαντικό βήμα, όμως χρειάζεται να συνοδεύεται από μέτρα που θα εξασφαλίζουν την υγεία και την ασφάλειά τους κατά την ανατροφή τους.
Το αίτημα των κατοίκων είναι σαφές: η βοήθεια δεν πρέπει να περιορίζεται στην εγκυμοσύνη και τον τοκετό, αλλά να επεκτείνεται στις πραγματικές ανάγκες της καθημερινής ζωής στα ακριτικά νησιά.
Η συνεργασία κράτους, ιδιωτικού τομέα και κοινωνίας των πολιτών
Η αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος απαιτεί συντονισμένη προσπάθεια και συνεργασία διαφορετικών φορέων. Οι πρωτοβουλίες οργανώσεων, όπως η HOPEgenesis, μπορούν να λειτουργήσουν ως πιλοτικά παραδείγματα, καθώς εντοπίζουν συγκεκριμένες ανάγκες, εφαρμόζουν στοχευμένες λύσεις και αξιολογούν τα αποτελέσματά τους.
Παράλληλα, ολοένα περισσότερες ιδιωτικές επιχειρήσεις παρέχουν οικονομικά κίνητρα και παροχές στους εργαζομένους τους για την απόκτηση πρώτου ή δεύτερου παιδιού, ενισχύοντας έμπρακτα τις οικογένειες.
Η Πολιτεία, από την πλευρά της, καλείται να αξιοποιήσει τις πρωτοβουλίες που αποδίδουν, να τις εντάξει σε ένα ευρύτερο πλαίσιο και να διευρύνει την εφαρμογή τους σε εθνικό επίπεδο.
Η συνεργασία ανάμεσα στην κοινωνία των πολιτών, τον ιδιωτικό τομέα και το κράτος θεωρείται καθοριστική για τη δημιουργία μακροπρόθεσμων λύσεων. Στα ακριτικά νησιά, όπου κάθε γέννηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για το μέλλον του τόπου, η στήριξη των οικογενειών συνδέεται άμεσα με τη δυνατότητα των τοπικών κοινωνιών να παραμείνουν ζωντανές.
Τα 68 παιδιά που έχουν ήδη γεννηθεί στα τρία νησιά και τα οκτώ που αναμένονται τους επόμενους μήνες αποτελούν μια χειροπιαστή ένδειξη ότι η οργανωμένη υποστήριξη μπορεί να προσφέρει ελπίδα. Για να μετατραπεί, όμως, αυτή η ελπίδα σε σταθερή προοπτική, χρειάζονται και οι κατάλληλες συνθήκες για να μεγαλώσουν τα παιδιά με ασφάλεια, πρόσβαση στην υγεία και δυνατότητες εκπαίδευσης στον τόπο τους.
