Σας έχει συμβεί να δυσκολεύεστε να θυμηθείτε μια απλή λέξη, να χάνετε εύκολα τη συγκέντρωσή σας ή να αισθάνεστε πως το μυαλό σας δεν αποδίδει όπως συνήθως; Οι περισσότεροι αποδίδουν αυτές τις στιγμές στην έλλειψη ύπνου, στην πίεση της καθημερινότητας ή στην έντονη κόπωση. Ωστόσο, νέα επιστημονικά ευρήματα δείχνουν ότι αυτή η αίσθηση μειωμένης πνευματικής διαύγειας ίσως αποτελεί έναν πιο αξιόπιστο δείκτη της λειτουργίας του εγκεφάλου απ' ό,τι πιστεύαμε μέχρι σήμερα.
Σύμφωνα με έρευνα του University of California, Davis, η προσωπική εκτίμηση που έχουμε για τη νοητική μας κατάσταση φαίνεται να συνδέεται στενά με την πραγματική γνωστική μας απόδοση.
Τι έδειξε η έρευνα
Στη μελέτη συμμετείχαν 161 άτομα, ηλικίας περίπου 72 ετών, τα οποία είχαν παρατηρήσει μικρές αλλαγές στη μνήμη ή στη σκέψη τους, χωρίς όμως να παρουσιάζουν ενδείξεις γνωστικής διαταραχής στις καθιερωμένες εξετάσεις.
Για μία εβδομάδα οι συμμετέχοντες φορούσαν Apple Watch και, τέσσερις φορές την ημέρα, αξιολογούσαν πόσο «καθαρό» και γρήγορο αισθάνονταν ότι ήταν το μυαλό τους, χρησιμοποιώντας μια κλίμακα από το 1 έως το 5. Αμέσως μετά ολοκλήρωναν ένα σύντομο τεστ γνωστικών δεξιοτήτων διάρκειας περίπου 45 δευτερολέπτων, ενώ οι ερευνητές κατέγραφαν και τη διάθεσή τους, ώστε να αποκλείσουν την πιθανότητα τα αποτελέσματα να επηρεάζονται αποκλειστικά από την ψυχολογική τους κατάσταση.
Τα ευρήματα της μελέτης έδειξαν ότι, όταν οι συμμετέχοντες ένιωθαν πως η πνευματική τους διαύγεια ήταν χαμηλότερη από το συνηθισμένο, οι επιδόσεις τους στα γνωστικά τεστ παρουσίαζαν επίσης πτώση.
Αυτό το μοτίβο διατηρήθηκε ακόμη και μετά τη συνεκτίμηση παραγόντων όπως η διάθεση ή η ώρα της ημέρας, γεγονός που υποδηλώνει ότι η υποκειμενική αίσθηση πως «το μυαλό δεν λειτουργεί σωστά» μπορεί να αντανακλά πραγματικές μεταβολές στη γνωστική λειτουργία.
Η συγκεκριμένη έρευνα, διαφοροποιείται, καθώς δεν βασίστηκε στις αναμνήσεις των συμμετεχόντων, αλλά κατέγραψε σε πραγματικό χρόνο το πώς ένιωθαν και πώς απέδιδαν γνωστικά εκείνη ακριβώς τη στιγμή. Με αυτόν τον τρόπο οι ερευνητές κατάφεραν να διαχωρίσουν τις πραγματικές διακυμάνσεις της γνωστικής λειτουργίας από τις απλές συναισθηματικές μεταπτώσεις.
Τι σημαίνει αυτό για την καθημερινότητα
Αν και η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε μεγαλύτερης ηλικίας άτομα, οι ερευνητές επισημαίνουν , ότι η αίσθηση πως ο εγκέφαλος δεν λειτουργεί όπως συνήθως μπορεί να αποτελεί έναν αξιόπιστο δείκτη της πραγματικής γνωστικής απόδοσης. Αν και οι περιστασιακές δυσκολίες στη μνήμη ή στη συγκέντρωση είναι συχνά φυσιολογικές, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι επίμονες αλλαγές δεν πρέπει να περνούν απαρατήρητες, καθώς η έγκαιρη αναγνώρισή τους μπορεί να αποδειχθεί σημαντική για την παρακολούθηση της γνωστικής υγείας.
