Τι σας οδήγησε στη δημιουργία του μεταπτυχιακού Πολιτισμικές Σπουδές: Νέος Ελληνισμός και Βαλκάνια;
Το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Πολιτισμικές Σπουδές: Νέος Ελληνισμός και Βαλκάνια» λειτούργησε για πρώτη φορά το προηγούμενο ακαδημαϊκό έτος 2025-2026 και είναι ένα πολυετές ακαδημαϊκό εγχείρημα μελών ΔΕΠ του Τμήματος Ανθρωπιστικών Σπουδών του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, το οποίο συνεχίζει στην ίδια κατευθυντήρια γραμμή και στρατηγική που χάραξε το πρώην Τμήμα Ιστορίας και Εθνολογίας, έχοντας αποδώσει ήδη πολύ σημαντικούς επιστημονικούς καρπούς, με βασικό στόχο την προώθηση των πολιτισμικών, ιστορικών και λαογραφικών σπουδών, στο γενικότερο πλαίσιο των νεοελληνικών σπουδών, και φυσικά την ανάλογη ακαδημαϊκή εξειδίκευση.
Πρόκειται για ένα μεταπτυχιακό του οποίου η παρακολούθηση και λειτουργία είναι εξολοκλήρου, 100%, εξ αποστάσεως και αντικείμενο έχει την εφαρμογή της θεωρίας και της μεθοδολογίας των Πολιτισμικών Σπουδών στη διερεύνηση της σχέσης του Νέου Ελληνισμού και του πολιτισμού του με τους αντίστοιχους των Βαλκανίων. Ειδικότερα, αντικείμενο του μεταπτυχιακού αυτού προγράμματος σπουδών είναι η σύγκριση του νεοελληνικού πολιτισμού με τα βαλκανικά του συμφραζόμενα και η μελέτη του πυκνού διαλόγου του με τα ποικίλα πολιτισμικά συστήματα στην περιφέρεια της Νοτιοανατολικής Ευρώπης κατά τους τελευταίους έξι αιώνες, από το 1453 έως σήμερα.
Παράλληλα, το ΠΜΣ απαντά στο κυρίαρχο αίτημα της επιστήμης του καιρού μας για πολυεπίπεδη διεπιστημονική προσέγγιση των πράξεων και των δημιουργημάτων του ανθρώπου. Η διεπιστημονική προσέγγιση των Πολιτισμικών Σπουδών στα πολιτισμικά συστήματα των Βαλκανίων επιχειρείται στο πλαίσιο των γνωστικών αντικειμένων των ανθρωπολογικών, λαογραφικών, ιστορικών, μουσειολογικών, λογοτεχνικών, κινηματογραφικών σπουδών και της ιστορίας της τέχνης. Μεταπτυχιακά προγράμματα με όμοιο ή αντίστοιχο περιεχόμενο και γνωστικό αντικείμενο δεν προσφέρονται σε άλλα πανεπιστημιακά ιδρύματα της ημεδαπής, γεγονός που καθιστά αναγκαία και σημαντική τη λειτουργία του παρόντος ΠΜΣ.
Ποιο είναι το προφίλ και οι θέσεις των υποψήφιων μεταπτυχιακών φοιτητών που μπορείτε να δεχτείτε και ποια η διάρκεια και το ύψος των διδάκτρων του προγράμματος;
Στο ΠΜΣ γίνονται δεκτοί πτυχιούχοι με τίτλους σπουδών που είναι συναφείς με το ευρύτερο γνωστικό αντικείμενο των Πολιτισμικών Σπουδών, δηλαδή απόφοιτοι από σχολές Ανθρωπιστικών, Παιδαγωγικών και Διαπολιτισμικών Σπουδών, Κοινωνικών, Πολιτικών και Οικονομικών Επιστημών, Μετάφρασης, Καλών και Εφαρμοσμένων Τεχνών, Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, Πολιτισμικής Διαχείρισης, καθώς και άλλων αντικειμένων που αναφέρονται αναλυτικά στην Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για το έτος 2026-2027:
https://he.duth.gr/culturalstudies/2026/05/01/prosklisi-pms-2026-2027/
Θα επιλεγούν συνολικά σαράντα (40) επιτυχόντες υποψήφιοι και οι ισοβαθμήσαντες στην τελευταία θέση μπορούν να εισαχθούν στο ΠΜΣ ως υπεράριθμοι. Οι αιτήσεις στο μεταπτυχιακό έχουν ανοίξει και οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να υποβάλουν την αίτηση εγγραφής τους μαζί με τα απαραίτητα δικαιολογητικά, έως και την Κυριακή 13 Σεπτεμβρίου, συμπληρώνοντας την ηλεκτρονική φόρμα στην ιστοσελίδα του Π.Μ.Σ.:
https://he.duth.gr/culturalstudies/aitisieggrafis2026-2027/
Επιπλέον, είναι πολύ σημαντικό να αναφέρουμε ότι στο ΠΜΣ δεχόμαστε φοιτητές από το εξωτερικό και κυρίως τις βαλκανικές χώρες, οι οποίοι έχουν γνώση της νεοελληνικής γλώσσας, καθώς τα τελευταία χρόνια έχει ιδρυθεί σημαντικός αριθμός πανεπιστημιακών τμημάτων νεοελληνικών σπουδών σε αρκετές βαλκανικές χώρες και οι απόφοιτοί τους αναζητούν μεταπτυχιακές σπουδές στην Ελλάδα. Η εξ αποστάσεως διδασκαλία στο ΠΜΣ, ασφαλώς, διευκολύνει ουσιαστικά αυτήν την κατηγορία αλλοδαπών φοιτητών.
Αναφορικά με τη διάρκεια και τα δίδακτρα, το ΠΜΣ «Πολιτισμικές Σπουδές: Νέος Ελληνισμός και Βαλκάνια» είναι ένα μεταπτυχιακό σύντομης διάρκειας με προσιτά δίδακτρα. Η πλήρης χρονική διάρκεια φοίτησης στο ΠΜΣ είναι τρία (3) εξάμηνα, από τα οποία στα δύο πρώτα εξάμηνα πραγματοποιούνται τα υποχρεωτικά μαθήματα, τέσσερα (4) σε κάθε εξάμηνο, με επιμέρους επιστημονικά αντικείμενα τη Λαογραφία, την Ιστορία, τη Μουσειολογία, την Κοινωνική και Πολιτισμική Ανθρωπολογία, τη Νεοελληνική Λογοτεχνία, την Ιστορία της Τέχνης, τις Κινηματογραφικές Σπουδές και τη Σημειωτική. Στο τρίτο εξάμηνο οι μεταπτυχιακοί φοιτητές καλούνται να εκπονήσουν και να υποστηρίξουν τη Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία τους.
Περισσότερες πληροφορίες μπορούν να αναζητήσουν οι ενδιαφερόμενοι στα περιγράμματα των μαθημάτων εδώ:
https://he.duth.gr/culturalstudies/perigrammata-mathimaton/
Τα τέλη φοίτησης ανέρχονται στα 2000€, το οποίο ποσό καταβάλλεται σε τρείς δόσεις, στην αρχή του Α’, του Β’ και του Γ’ εξαμήνου σπουδών.
Ποιες είναι οι δεξιότητες που αποκτούν οι φοιτητές και ποιο το αντίκρισμά τους στην αγορά εργασίας;
Στο ΠΜΣ οι μεταπτυχιακοί φοιτητές καταρτίζονται σε βάθος στη διεπιστημονική προσέγγιση, στις θεωρητικές αρχές και τη μεθοδολογία των επιστημονικών πεδίων που μελετούν τη σχέση του νεότερου ελληνικού πολιτισμού με τους όμορούς του βαλκανικούς και θεραπεύονται στο ΠΜΣ, υπό την οπτική της πολιτισμικής θεωρίας, με σκοπό να συνδεθούν ερευνητικά και επαγγελματικά με τους θεσμούς πολιτισμικής πολιτικής της Ελλάδας και των Βαλκανίων, δηλαδή μουσεία, ιδρύματα, αρχεία, συλλογές, πολιτιστικούς φορείς, ερευνητικά κέντρα κ.α.
Η ερευνητική δραστηριότητα των φοιτητών στο επίπεδο των μαθημάτων και της διπλωματικής εργασίας προσανατολίζεται σε υλικό και θέματα που σχετίζονται με πλήθος ανάλογων θεσμών και ιδρυμάτων στο εσωτερικό και στο εξωτερικό και η ερευνητική σύνδεσή τους με τους συναφείς φορείς αναμένεται να προετοιμάσει αποφοίτους υψηλού επιπέδου, στους οποίους θα τους ανοίξει νέες επαγγελματικές κατευθύνσεις, ιδίως στο πεδίο των πολιτιστικών στελεχών και των στελεχών διαχείρισης της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Ωστόσο, το ΠΜΣ απευθύνεται και σε έμπειρους επαγγελματίες στον χώρο του πολιτισμού, που ήδη εργάζονται ως πολιτιστικά στελέχη φορέων και συλλόγων, οι οποίοι μπορούν να ενισχύσουν την επιστημονική τους κατάρτιση μέσα από τη διερεύνηση της σχέσης του νεοελληνικού πολιτισμού με τα Βαλκάνια υπό το πρίσμα των Πολιτισμικών Σπουδών.
Επιπλέον, δίνεται η δυνατότητα στους εισακτέους στο μεταπτυχιακό διορισμένους ή αδιόριστους εκπαιδευτικούς να εξειδικευτούν στον σχεδιασμό και στην υλοποίηση πολιτιστικών προγραμμάτων, προγραμμάτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, πολιτιστικών θεμάτων και διαθεματικών προσεγγίσεων στο σχολείο.
Παρέχει το ΠΜΣ επιπλέον εκπαιδευτικές δραστηριότητες στους φοιτητές;
Επειδή, το ΠΜΣ πραγματοποιείται εξ ολοκλήρου με μεθόδους εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, η Συντονιστική Επιτροπή του μεταπτυχιακού επιδιώκει κάθε έτος να διοργανώνει προαιρετική εκπαιδευτική εκδρομή σε βαλκανικές χώρες ως μοναδική δια ζώσης εκπαιδευτική δραστηριότητα, η οποία αποτελεί εξαιρετική ευκαιρία για τους μεταπτυχιακούς φοιτητές του προγράμματος να αποκομίσουν βιωματικές εμπειρίες που τους βοηθούν να συνειδητοποιήσουν την αμφίδρομη σχέση του Νέου Ελληνισμού και του πολιτισμού του με τους αντίστοιχους των Βαλκανίων.
Πέρσι, τον Φεβρουάριο του 2025, πραγματοποιήθηκε η πρώτη πενθήμερη οδική εκπαιδευτική εκδρομή στην Αλβανία και τη Βόρεια Μακεδονία (Περισσότερες πληροφορίες:
https://he.duth.gr/culturalstudies/2026/03/05/ekpedeutiki-ekdromi-2025-2026/).
Φέτος. Τον Φεβρουάριο του 2026, σχεδιάζουμε εκπαιδευτική εκδρομή στα παράλια της Μαύρης Θάλασσας, δηλαδή στη Βουλγαρία και στη Ρουμανία.
(Εκπαιδευτική εκδρομή του ΠΜΣ στην Αλβανία-Βόρεια Μακεδονία (Φεβρουάριος 2025)
Επιπλέον, επειδή δεν προβλέπεται υποχρεωτική πρακτική άσκηση στους φοιτητές ως αυτοτελές μάθημα στο μεταπτυχιακό, εξαιτίας των συνθηκών και των ιδιαιτεροτήτων της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, το ΠΜΣ φροντίζει συστηματικά και αδιαλείπτως να διερευνά επαφές με πολιτισμικούς φορείς βαλκανικών χωρών, έτσι ώστε να δίνεται η δυνατότητα στους μεταπτυχιακούς φοιτητές μας να μεταβούν εκεί και να πραγματοποιήσουν πρακτική άσκηση, διάρκειας έως 3 μηνών, μέσω του προγράμματος Erasmus+. Ήδη, στο πλαίσιο της περσινής εκπαιδευτικής εκδρομής, έχουμε συμφωνήσει με το Τμήμα Ελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αργυροκάστρου Eqrem Çabej και τη Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών και Γλωσσικής Επικοινωνίας του Logos University College στα Τίρανα να υποδεχτούν μεταπτυχιακούς φοιτητές μας για να πραγματοποιήσουν την πρακτική τους άσκηση στο πλαίσιο του προγράμματος Erasmus+.
Μια ακόμη σημαντική εκπαιδευτική δραστηριότητα που παρέχουμε από το φετινό ακαδημαϊκό έτος στους φοιτητές μας, είναι η παρακολούθηση του υποχρεωτικού Σεμιναρίου Επιστημονικής Τεχνογραφίας, στο πλαίσιο της εκπόνησης της διπλωματικής εργασίας τους στο Γ’ εξάμηνο σπουδών. Μέσω των εξ αποστάσεως συναντήσεων του σεμιναρίου, αποσκοπούμε στην εμπεριστατωμένη πρακτική υποστήριξη των φοιτητών μας στη συγγραφή της διπλωματικής εργασίας τους, συμπληρωματικά προς τις πληροφορίες και οδηγίες που παρέχονται στο πλαίσιο των μαθημάτων του προγράμματος σπουδών.
(Το Εργαστήριο Λαογραφίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας)
Ποιο είναι το όραμά σας για το μέλλον του προγράμματος;
Αρχικώς να σημειώσουμε ότι το ΠΜΣ «Πολιτισμικές Σπουδές: Νέος Ελληνισμός και Βαλκάνια» βρίσκεται σε άμεση σχέση ερευνητικά με το «Εργαστήριο Λαογραφίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας» του Τμήματος Ανθρωπιστικών Σπουδών, του οποίου είμαι διευθυντής, και είναι συνδεμένο οργανικά με το μεγάλο, διεθνές κίνημα των Νέων Ελληνικών Σπουδών, ιδιαίτερα δε με το κομμάτι του το στραμμένο προς τον βαλκανικό χώρο.
Την κατεύθυνση αυτή ενισχύει και η προϋπάρχουσα συνεργασία του Εργαστηρίου αλλά και του Τμήματος Ανθρωπιστικών Σπουδών και των διδασκόντων του με Πανεπιστήμια των Βαλκανίων, με τα οποία υπάρχουν ενεργά πρωτόκολλα συνεργασίας και ένα ευρύ δίκτυο ανθρώπων που ως προσκεκλημένοι διδάσκοντες και ομιλητές συμμετέχουν κάθε έτος στα μαθήματά του ΠΜΣ και διαφωτίζουν, με εξειδικευμένο τρόπο, τους φοιτητές μας για μια σειρά πολιτισμικών ζητημάτων που άπτονται της σύγκρισης του Νέου Ελληνισμού με τα Βαλκάνια.
Επομένως, όραμά μας για το μεταπτυχιακό είναι να συνεχιστεί και στα επόμενα έτη λειτουργίας του η προσπάθεια διεθνοποίησης των Νεοελληνικών Σπουδών και μάλιστα αυτών που καλλιεργούνται στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης. Με αυτό τον τρόπο μπορούμε να καταστήσουμε το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και την Κομοτηνή ειδικότερα κόμβο μελέτης του νεοελληνικού πολιτισμού στον ευρύτερο χώρο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, κάτι που αποτελεί βασικό στρατηγικό στόχο μας εδώ και δεκαετίες.
