Παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνου Αν. Τασούλα, πραγματοποιήθηκε χθες, Δευτέρα 26 Οκτωβρίου 2026, στην Αίθουσα Τελετών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), ο επίσημος εορτασμός της ημέρας του Πολιούχου της Θεσσαλονίκης, Αγίου Δημητρίου, της 114ης επετείου της Απελευθέρωσης της πόλης και του Έπους του 1940.
Στο επίκεντρο της εκδήλωσης βρέθηκαν η σημασία της ελευθερίας, η ιστορική μνήμη και ο ρόλος του Πανεπιστημίου στη διαμόρφωση των νέων γενεών.
Ο Πρύτανης του ΑΠΘ, καθηγητής Κυριάκος Αναστασιάδης, στην προσφώνησή του, υπογράμμισε τη συμβολή της δημόσιας Ανώτατης Εκπαίδευσης στην ανάπτυξη, την επιστήμη και τη διεθνή επιρροή της χώρας, ενώ απηύθυνε μήνυμα προς τους φοιτητές για την υπεράσπιση της δημοκρατίας και της ελευθερίας.
Τον πανηγυρικό της ημέρας εκφώνησε ο ομότιμος καθηγητής του King's College London, Sir Roderick Beaton, με θέμα «Από τον Άγιο Δημήτριο στο “Όχι” του Μεταξά».
Πρύτανης ΑΠΘ: «Το Πανεπιστήμιο δεν είναι αποθήκη γνώσης»
Στην ομιλία του, ο Κυριάκος Αναστασιάδης αναφέρθηκε στην ελευθερία ως θεμελιώδη αξία, τονίζοντας ότι η διατήρησή της προϋποθέτει τρία βασικά στοιχεία: τη γνώση, την ισχύ και την τολμηρή πράξη.
Όπως επισήμανε, αυτά είναι και τα στοιχεία που υπηρετεί το Πανεπιστήμιο, μέσα από την εκπαίδευση, την έρευνα και την παραγωγή νέας γνώσης.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στον ρόλο της δημόσιας Ανώτατης Εκπαίδευσης, σημειώνοντας ότι αποτελεί παράγοντα διεθνούς επιρροής, οικονομικής ανάπτυξης και τεχνολογικής ανταγωνιστικότητας για τη χώρα.
«Η αμφισβήτηση, η έρευνα και η ανακάλυψη, η καινοτομία και η επιχειρηματικότητα» αποτελούν, σύμφωνα με τον Πρύτανη, εκφράσεις της μετατροπής της γνώσης σε πράξη.
Χαρακτηριστική ήταν η αναφορά του στον ρόλο των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων:
«Το Πανεπιστήμιο δεν είναι αποθήκη γνώσης. Είναι μηχανή ελευθερίας».
Ο Πρύτανης σημείωσε ότι το Πανεπιστήμιο αντλεί από τους νέους ανθρώπους της χώρας, επαναπατρίζει επιστήμονες, προσελκύει ταλέντα από το εξωτερικό και παράγει επιστημονικό έργο, συνδέοντας τη γνώση με την πράξη.
Το μήνυμα στους φοιτητές: «Ναι στη γνώση απέναντι στην άγνοια»
Απευθυνόμενος στις φοιτήτριες και στους φοιτητές του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, ο Κυριάκος Αναστασιάδης τους κάλεσε να αναλογιστούν τις επιλογές που καλείται να κάνει κάθε γενιά.
«Κάθε γενιά συναντά κάποια στιγμή τα δικά της μεγάλα ερωτήματα. Και τότε καλείται να επιλέξει. Σε τι θα πει όχι. Αλλά και σε τι θα πει ναι», ανέφερε.
Στη συνέχεια, υπογράμμισε: «Ναι στην ελευθερία. Ναι στη δημοκρατία. Ναι στη γνώση απέναντι στην άγνοια. Ναι στη δημιουργία απέναντι στην παραίτηση. Ναι στην αλήθεια απέναντι στην παραπληροφόρηση».
Ο Πρύτανης επισήμανε ότι η επέτειος της 26ης Οκτωβρίου δεν αποτελεί μόνο αφορμή αναδρομής στο παρελθόν, αλλά και υπενθύμιση της ευθύνης των νέων γενεών απέναντι στο μέλλον.
Όπως σημείωσε, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, στην αρχή του δεύτερου αιώνα της λειτουργίας του, δεσμεύεται να συνεχίσει να καλλιεργεί τη γνώση, την αμφισβήτηση και τη δημιουργία, προετοιμάζοντας τις επόμενες γενιές.
Sir Roderick Beaton: Από τον Άγιο Δημήτριο στο «Όχι» του 1940
Τον πανηγυρικό της ημέρας εκφώνησε ο Sir Roderick Beaton, ομότιμος καθηγητής της Έδρας Κοραή Νεοελληνικής και Βυζαντινής Ιστορίας, Γλώσσας και Λογοτεχνίας του King's College London.
Η ομιλία του είχε τίτλο «Από τον Άγιο Δημήτριο στο “Όχι” του Μεταξά» και επικεντρώθηκε στη σύνδεση της ιστορικής διαδρομής της Θεσσαλονίκης με τα γεγονότα που οδήγησαν στην 28η Οκτωβρίου 1940.
Ο διακεκριμένος ιστορικός αναφέρθηκε αρχικά στον διαχρονικό ρόλο του Αγίου Δημητρίου ως προστάτη της Θεσσαλονίκης, καθώς και στη χρονική εγγύτητα της γιορτής του με την Απελευθέρωση της πόλης το 1912 και την επέτειο του «Όχι».
Στη συνέχεια ανέλυσε τις γεωπολιτικές ισορροπίες στην Ευρώπη πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τις σχέσεις της Ελλάδας με τη Μεγάλη Βρετανία, τη Γερμανία και την Ιταλία, καθώς και τους διπλωματικούς χειρισμούς του Ιωάννη Μεταξά.
Οι ιστορικές συνθήκες πίσω από το «Όχι»
Ο Sir Roderick Beaton αναφέρθηκε στο καθεστώς της 4ης Αυγούστου, διακρίνοντας την αυταρχική εσωτερική διακυβέρνηση του Ιωάννη Μεταξά από τις επιλογές του στην εξωτερική πολιτική.
Στην ανάλυσή του στάθηκε ιδιαίτερα στις προσπάθειες του Μεταξά να διατηρήσει την Ελλάδα εκτός πολέμου, στις επαφές του με τη βρετανική κυβέρνηση και στην αυξανόμενη απειλή από την επεκτατική πολιτική της Ιταλίας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον τορπιλισμό της «Έλλης» τον Αύγουστο του 1940 και στις διπλωματικές εξελίξεις που ακολούθησαν.
Αναφερόμενος στην 28η Οκτωβρίου 1940, υπενθύμισε ότι η συνάντηση του Ιωάννη Μεταξά με τον Ιταλό πρεσβευτή Εμανουέλε Γκράτσι πραγματοποιήθηκε στις 3 τα ξημερώματα, στο σπίτι του Μεταξά στην Κηφισιά.
Όπως εξήγησε, η ιστορική συνομιλία έγινε στα γαλλικά και η απάντηση που αποδίδεται στον Μεταξά ήταν:
«Donc, Monsieur, c’est la guerre», δηλαδή «Σε αυτή την περίπτωση, κύριε, έχουμε πόλεμο».
Ο ιστορικός υπογράμμισε ότι η απόφαση της Ελλάδας να αντισταθεί στην ιταλική εισβολή συνδέθηκε με την υπεράσπιση της ελευθερίας και της εθνικής ανεξαρτησίας.
Στάθηκε επίσης στην ενότητα που διαμορφώθηκε στον ελληνικό λαό μετά την 28η Οκτωβρίου και στην αντίσταση των ελληνικών στρατευμάτων κατά τον χειμώνα του 1940-1941.
Μουσική από τη Συμφωνική Ορχήστρα και τις χορωδίες του ΑΠΘ
Η τελετή ξεκίνησε με το Απολυτίκιο του Αγίου Δημητρίου, το οποίο απέδωσε η Χορωδία «Γιάννης Μάντακας» του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, υπό τη διεύθυνση της Εριφύλης Δαμιανού.
Στο μουσικό μέρος της εκδήλωσης, η Συμφωνική Ορχήστρα του ΑΠΘ ερμήνευσε έργα των Aaron Copland, Μίκη Θεοδωράκη και Edward Elgar.
Με την Ορχήστρα συνέπραξαν η Χορωδία «Γιάννης Μάντακας» και το Χορωδιακό Εργαστήρι του Τμήματος Μουσικών Σπουδών, σε διδασκαλία της Εριφύλης Δαμιανού.
Τη Συμφωνική Ορχήστρα και τις χορωδίες διηύθυνε ο αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Μουσικών Σπουδών, Βλαδίμηρος Συμεωνίδης.
Η επίσημη τελετή για τον εορτασμό της 26ης Οκτωβρίου ολοκληρώθηκε με την ανάκρουση του Εθνικού Ύμνου από τα μουσικά σύνολα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου.
