Με προτάσεις για καθορισμό του αριθμού εισακτέων από τα ίδια τα Πανεπιστήμια, μεγαλύτερη ευελιξία στην Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής και δεύτερη ευκαιρία πρόσβασης σε τμήματα με κενές θέσεις, ξεκίνησε η προετοιμασία της 113ης Συνόδου Πρυτάνεων, η οποία προγραμματίζεται να πραγματοποιηθεί στην Αθήνα τον Φεβρουάριο του 2027, θέτοντας στο επίκεντρο τόσο τις προϋποθέσεις εισαγωγής στην ανώτατη εκπαίδευση όσο και τα περιθώρια των δημόσιων ΑΕΙ να αποφασίζουν για τη λειτουργία και την ανάπτυξή τους.
Τη διοργάνωση και την προεδρία έχει αναλάβει το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, με προεδρεύοντα τον πρύτανή του, Γεράσιμο Σιάσο, και μέλος του προεδρείου τον πρύτανη του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος, Σταμάτη Αγγελόπουλο.
Η πρώτη προπαρασκευαστική συνεδρίαση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΠΑ τη Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2026, με τη συμμετοχή πρυτάνεων και αντιπρυτάνεων δημόσιων Πανεπιστημίων, καθώς και, κατόπιν πρόσκλησης, του προέδρου του Εθνικού Διαλόγου για την Παιδεία, Μιχαήλ Σφακιανάκη. Οι θέσεις που διαμορφώθηκαν αποτελούν προτάσεις προς την 113η Σύνοδο, χωρίς να συνιστούν αποφασισμένες αλλαγές στο σύστημα εισαγωγής ή στο θεσμικό πλαίσιο των ΑΕΙ.
Οι προτάσεις για εισακτέους και ΕΒΕ
Στο πεδίο της πρόσβασης στην ανώτατη εκπαίδευση, η πρώτη Προσύνοδος προτείνει τα Πανεπιστήμια να αποκτήσουν την αρμοδιότητα να καθορίζουν τον αριθμό εισακτέων και την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής ανά Σχολή ή Τμήμα, με διεύρυνση της δυνατότητας διακύμανσης της ΕΒΕ, ώστε οι σχετικές αποφάσεις να συνδέονται περισσότερο με τον ακαδημαϊκό σχεδιασμό των ιδρυμάτων.
Παράλληλα, προτείνεται η δυνατότητα δεύτερης ευκαιρίας εισαγωγής σε ενδεχόμενες κενές θέσεις, χωρίς, ωστόσο, στο κείμενο των προτάσεων να προσδιορίζονται η διαδικασία, τα κριτήρια ή το χρονοδιάγραμμα μιας τέτοιας δυνατότητας, στοιχεία που θα ήταν απαραίτητα για να αποσαφηνιστεί πώς θα λειτουργούσε στην πράξη.
Ιδιαίτερη θέση καταλαμβάνει και το αίτημα για αντίστοιχα κριτήρια εισαγωγής στα Νομικά Πρόσωπα Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ) και στα δημόσια Πανεπιστήμια, με ενδεικτική αναφορά στην ίδια ΕΒΕ, καθώς οι πρυτανικές αρχές θέτουν ζήτημα συγκρισιμότητας των προϋποθέσεων πρόσβασης.
Αυτοδιοίκητο με περισσότερες αρμοδιότητες
Στο δεύτερο βασικό πεδίο, εκείνο της αυτοδιοίκησης και της Συνταγματικής Αναθεώρησης, η Προσύνοδος υποστηρίζει ότι η πλήρης αυτοδιοίκηση των Πανεπιστημίων, παρότι αποτελεί συνταγματική επιταγή, δεν έχει υλοποιηθεί ουσιαστικά, αποδίδοντας τους περιορισμούς στην εκτεταμένη νομοθετική ρύθμιση της λειτουργίας των δημόσιων ιδρυμάτων.
Σύμφωνα με τις θέσεις που διαμορφώθηκαν, οι περιορισμοί αυτοί επηρεάζουν την εισαγωγή φοιτητών, την οικονομική διαχείριση, τη στελέχωση και την ακαδημαϊκή λειτουργία, ενώ ζητείται ενίσχυση της θεσμικής, οικονομικής και ακαδημαϊκής αυτοδιοίκησης, με μεγαλύτερες αρμοδιότητες και ευθύνη των πανεπιστημιακών οργάνων.
Στις ενδεικτικές παρεμβάσεις περιλαμβάνονται η δυνατότητα ανάπτυξης νέων Τμημάτων με αποφάσεις των οργάνων των ΑΕΙ, η θεσμοθέτηση Πρυτανικού Συμβουλίου μέσω των Εσωτερικών Κανονισμών και τροποποιήσεις στη διαδικασία εκλογής μελών ΔΕΠ. Προτείνεται, επίσης, εξαίρεση ερευνητικών προγραμμάτων των ΕΛΚΕ από το Δημόσιο Λογιστικό όταν δεν αφορούν ευρωπαϊκές ή εθνικές χρηματοδοτήσεις, αίτημα που αφορά συγκεκριμένη κατηγορία προγραμμάτων.
Στο ίδιο κείμενο εκφράζεται έντονη αντίθεση σε αυτό που χαρακτηρίζεται «ποινικοποίηση των ακαδημαϊκών διαδικασιών» που σχετίζονται με τις πιστοποιήσεις προγραμμάτων σπουδών από την ΕΘΑΑΕ, χωρίς να παρατίθενται αναλυτικά οι υποθέσεις στις οποίες αναφέρεται η διατύπωση.
Τι ακολουθεί τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο
Η προετοιμασία θα συνεχιστεί με δύο ακόμη Προσυνόδους, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας της προεδρίας να προηγηθεί συστηματική επεξεργασία των θεμάτων πριν από τη συνεδρίαση του Φεβρουαρίου.
Τον Νοέμβριο, η συζήτηση θα επικεντρωθεί στα προβλήματα της νομοθεσίας και της γραφειοκρατίας, καθώς και στην ενδυνάμωση του ανθρώπινου δυναμικού —μελών ΔΕΠ, ΕΔΙΠ, ΕΤΕΠ και διοικητικών υπαλλήλων— με εισηγητή τον αντιπρύτανη Χρήστο Καραγιάννη. Θα εξεταστεί ακόμη η πρόταση θεσμοθέτησης της Συνόδου Πρυτάνεων ως συμβουλευτικού οργάνου προς το υπουργείο Παιδείας, με εισηγητές τον Ευστάθιο Ευσταθόπουλο και τον Σπυρίδωνα Βλαχόπουλο.
Τον Δεκέμβριο, στο επίκεντρο θα βρεθούν το δημογραφικό πρόβλημα και οι επιπτώσεις του στα ΑΕΙ, με εισηγήτρια τη Σοφία Παπαϊωάννου, και η χρηματοδότηση των Πανεπιστημίων, με εισηγητή τον Αριστείδη Σάμιτα.
Ο κύκλος αυτός αναμένεται να οδηγήσει στη διαμόρφωση επεξεργασμένων θέσεων για τη Σύνοδο του Φεβρουαρίου, όπου το κρίσιμο ζητούμενο θα είναι πώς οι προτάσεις για περισσότερη αυτοδιοίκηση θα συνδεθούν με τις πραγματικές δυνατότητες των ιδρυμάτων, την ποιότητα των σπουδών και τις ευκαιρίες πρόσβασης των νέων στη δημόσια ανώτατη εκπαίδευση.
