Με έκπληξη ενημερωθήκαμε πρόσφατα σχετικά με την επιδιωκόμενη ίδρυση, με ταχύτατες διαδικασίες, ενός σημαντικού αριθμού ξενόγλωσσων προπτυχιακών προγραμμάτων με δίδακτρα (ΞΠΠΣ) στη Σχολή μας.
Αρχικά θα θέλαμε να εκφράσουμε την έντονη δυσαρέσκεια του Συλλόγου μας για το γεγονός ότι ένα τόσο σημαντικό ζήτημα προωθείται με υπερταχείες διαδικασίες και την εξής απαράδεκτη μεθόδευση: σε κάθε ένα από τα Τμήματα που εμφανίζονται εμπλεκόμενα σε ένα ΞΠΠΣ λέγεται χωριστά ότι όλα τα υπόλοιπα τμήματα είναι έτοιμα να προχωρήσουν, άρα δεν πρέπει το Τμήμα να μείνει εκτός νυμφώνος. Όπως βέβαια εξηγούμε παρακάτω, τα προγράμματα αυτά δεν θα λογοδοτούν στα τμήματα.
Θεωρούμε ότι τυχόν προτάσεις και αποφάσεις μείζονος σημασίας για τη φυσιογνωμία και το μέλλον του πανεπιστημίου, όπως αυτές που αφορούν νέα προγράμματα προπτυχιακών σπουδών, πρέπει, προφανώς, να γίνονται με απόλυτη διαφάνεια, με συμμετοχή όλης της κοινότητας του ΕΚΠΑ, με διαρκή συνεργασία και ενημέρωση σε όλα τα επίπεδα (Σύγκλητος, Σχολή, Τμήμα). Ώστε να συνυπολογίζεται το σύνολο των μεταβλητών και των πόρων, να εκτιμώνται επαρκώς και συνθετικά αλλαγές και δυνατότητες στο πεδίο της επιστήμης, να διασφαλίζεται ότι αξιοποιείται κατάλληλα τόσο το ανθρώπινο δυναμικό όσο και η ιστορία του ιδρύματος, καθώς και το εύρος των υλικών του πόρων. Σχεδιασμοί από κάποιες μικρές ομάδες μελών ΔΕΠ, χωρίς τα εχέγγυα μιας απόλυτα διαφανούς διαδικασίας, δεν διασφαλίζουν έναν τέτοιο συνυπολογισμό.
Είναι επίσης απολύτως απαραίτητο να υπάρχει a priori διαφάνεια και δεσμεύσεις ως προς τους αξιοσημείωτους επιπλέον πόρους που απαιτούνται για νέα προγράμματα σπουδών, από έναν μεγάλο αριθμό νέων μελών ΔΕΠ και μόνιμου προσωπικού μέχρι ένα πλήθος νέων εγκαταστάσεων και υποδομών. Νέα προγράμματα σπουδών με βάση ένα επισφαλώς εργαζόμενο προσωπικό, με προγραμματισμούς που βασίζονται σε ορίζοντα εξαμήνου, θα επιφέρουν επιβαρύνσεις και αλλοιώσεις που θα είναι ανεξέλεγκτα αρνητικές για το σύνολο του πανεπιστημίου μας. Θα θέλαμε να τονίσουμε ότι υπολογισμοί που βασίζονται σε δίδακτρα, οι οποίοι ανοίγουν την όρεξη για πλήρη απόσυρση κυβέρνησης-κράτους από την υποχρέωση για χρηματοδότηση του δημόσιου πανεπιστημίου είναι γενικότερα εξαιρετικά επικίνδυνοι.
Επίσης, θα θέλαμε να τονίσουμε ότι σύμφωνα με το νομικό πλαίσιο που θέσπισε η κυβέρνηση, αλλά και την εμπειρία από τη μέχρι τώρα λειτουργία τους, τα ΞΠΠΣ λειτουργούν σε καθεστώς διοικητικής και οικονομικής αυτοτέλειας και πλήρους θεσμικής απόσπασης από τα Τμήματα. Η Διοικούσα Επιτροπή τους δεν αναφέρεται και δεν ελέγχεται από την Συνέλευση κανενός Τμήματος αποστερώντας τα έτσι από εσωτερικό ακαδημαϊκό, εποπτικό μηχανισμό. Αντικειμενικά θα εκκολαφθούν σχέσεις εξάρτησης μεταξύ της Επιτροπής και των διδασκόντων που συμμετέχουν στα προγράμματα αυτά.
Στο έδαφος της πολυετούς μισθολογικής απαξίωσης και, ας είμαστε ειλικρινείς, φτωχοποίησης των μελών ΔΕΠ, η κυβέρνηση και οι Πρυτανικές Αρχές πολλών Πανεπιστημίων καλούν τα μέλη ΔΕΠ να συμπληρώσουν το εισόδημα τους με δεύτερες και τρίτες δουλειές, μεταξύ άλλων σε ΠΜΣ με δίδακτρα, παραρτήματα στο εξωτερικό, ΞΠΠΣ με δίδακτρα κοκ. Πέραν των σημαντικών επιπτώσεων της ετεροαπασχόλησης των μελών ΔΕΠ στην ποιότητα της ζωής τους, είναι απορίας άξιο πως μια τέτοια «διαστολή» του εργασιακού χρόνου, υπό το καθεστώς μάλιστα μιας αφόρητης και ολοένα αυξανόμενης γραφειοκρατίας στις διοικητικές διαδικασίες του Πανεπιστημίου, δεν θα έχει αρνητικές συνέπειες στην ποιότητα του ερευνητικού τους έργου, πόσο μάλλον του εκπαιδευτικού στα τρέχοντα ΠΠΣ χωρίς δίδακτρα.
Είναι μύθος ότι τα ΞΠΠΣ είναι οικονομικά αυτοχρηματοδοτούμενα. Ο λόγος είναι ότι δεν μπορούν να σταθούν ούτε στιγμή χωρίς τις υποδομές του Δημόσιου Πανεπιστημίου σε αίθουσες και εργαστήρια. Η εμπειρία από τα προγράμματα που έχουν λειτουργήσει δείχνει δέσμευση υποδομών σε βάρος των «κανονικών» ΠΠΣ και ένα εν γένει ιδιαίτερα χαμηλό επίπεδο φοιτητών. Η επιβίωση όμως ενός ΞΠΠΣ είναι άμεσα συνδεδεμένη με την ικανοποίηση των πελατών, όπως ακριβώς στα «άριστα» ιδιωτικά «πανεπιστήμια» που φτιάχτηκαν στη χώρα μας. Η ακαδημαϊκή επάρκεια έπεται. Εύλογα τίθεται το ερώτημα μέχρι πότε θα είναι δυνατό τα ίδια τμήματα να δίνουν πτυχία με διαφορετικά κριτήρια, άλλα για τα υπάρχοντα ΠΠΣ και άλλα για τα ΞΠΠΣ. Η εξίσωση προς τα κάτω είναι η λογική συνέπεια ειδικά όταν επιτραπεί και η εισδοχή Ελλήνων φοιτητών στα ξενόγλωσσα όπως ζητείται μετ’ επιτάσεως και είναι θέμα χρόνου να αποφασιστεί.
Η κυβερνητική πολιτική προωθεί με ένταση την ίδρυση των ΞΠΠΣ για την προώθηση της εμπορευματοποίησης και της ιδιωτικοποίησης εκ των έσω. Τί καλύτερο από ένα κολέγιο εντός του Δημοσίου Πανεπιστημίου; Πρόθυμες πρυτανικές αρχές μεταφέρουν την πίεση στα τμήματα με το αόριστο δέλεαρ κάποιων νέων θέσεων. Εν τέλει όμως η δημιουργία αυτών των προγραμμάτων δημιουργεί παρα-τμήματα μέσα στα τμήματα, γεγονός με σοβαρότατες και μακροπρόθεσμες συνέπειες. Διακινείται ευρέως ως πλεονέκτημα των ΞΠΠΣ με δίδακτρα ότι στο μέλλον αυτά τα παρα-τμήματα θα προικίζονται απευθείας με θέσεις μελών ΔΕΠ. Οι προεκτάσεις είναι πολλές, η σοβαρότητα στη διαδικασία απουσιάζει, κι εμείς ξεκάθαρα καλούμε τους συναδέλφους να καταψηφίσουν τις σχετικές εισηγήσεις, την πρώτη και ίσως τελευταία φορά που θα ερωτηθούν για το θέμα.
Δημήτρης Φασουλιώτης, Πρόεδρος
Σταύρος Κολλιόπουλος, Γραμματέας
