Με παρέμβασή της προς το Υπουργείο Παιδείας και τη ΔΔΕ Ανατολικής Θεσσαλονίκης, η ΕΛΤΕΕ Ανατολικής Θεσσαλονίκης αντιδρά με υπόμνημα στην οδηγία για αυστηρή τήρηση του ωρολογίου προγράμματος και για απαγόρευση της πρόωρης αποχώρησης των μαθητών ή της λήξης των μαθημάτων.
Η Ένωση Λειτουργών Τεχνικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης ξεκαθαρίζει ότι αναγνωρίζει πλήρως πως η οδηγία έχει ως μοναδικό σκοπό την ασφάλεια και την προστασία των μαθητών, ωστόσο, υπογραμμίζει ότι η εφαρμογή της προσκρούει σε σοβαρότατα δομικά και αντικειμενικά προβλήματα – την υποστελέχωση και την έλλειψη υποδομών που χαρακτηρίζουν την καθημερινή λειτουργία των σχολικών μονάδων.
Πότε – και υπό ποιες προϋποθέσεις – μπορεί να εφαρμοστεί
Σύμφωνα με το υπόμνημα, η απαρέγκλιτη τήρηση του εγκεκριμένου ωρολογίου προγράμματος προϋποθέτει αναγκαστικά:
- Πλήρη στελέχωση της σχολικής μονάδας με εκπαιδευτικό προσωπικό όλων των απαιτούμενων κλάδων και ειδικοτήτων, χωρίς κενά στο ωρολόγιο πρόγραμμα.
- Κανονική, αδιάλειπτη λειτουργία του προγράμματος, χωρίς έκτακτες απουσίες εκπαιδευτικών που αφήνουν τμήματα ή ομάδες χωρίς εποπτεία (συμμετοχή σε προγράμματα, Erasmus, άδειες κ.λπ.).
- Επαρκή αριθμό εκπαιδευτικών, ώστε να είναι δυνατή η εποπτεία μαθητών που έχουν κενό λόγω έκτακτης απουσίας συναδέλφου τους.
- Επάρκεια κατάλληλων χώρων τόσο για τη διεξαγωγή των μαθημάτων όσο και για την ασφαλή παραμονή και εποπτεία των μαθητών, όταν προκύπτουν λειτουργικές αδυναμίες.
- Τήρηση των ειδικών όρων λειτουργίας των εργαστηρίων, με δεύτερο εκπαιδευτικό όπου προβλέπεται, καθώς πρόκειται για χώρους με εξοπλισμό και εγκαταστάσεις που απαιτούν ειδική εποπτεία λόγω επικινδυνότητας.
Όταν οι προϋποθέσεις αυτές δεν εξασφαλίζονται λόγω εκπαιδευτικών κενών, η απαίτηση για πλήρη και απαρέγκλιτη εφαρμογή του προγράμματος καθίσταται – όπως τονίζεται – αντικειμενικά προβληματική έως αδύνατη. Και, όπως επισημαίνεται, η ευθύνη δεν μπορεί να μετακυλίεται στις σχολικές μονάδες και τους εκπαιδευτικούς.
Η ειδική περίπτωση των ΕΝΕΕΓΥ-Λ
Στα ΕΝΕΕΓΥ-Λ, σύμφωνα με την Ένωση, στα παραπάνω προστίθενται και επιπλέον παράγοντες:
- η διατάραξη της σταθερής ρουτίνας,
- η πολυκοσμία πέραν των 9 ατόμων ανά τμήμα,
- ο αυξημένος θόρυβος,
- η μεταβολή του προβλέψιμου ημερήσιου προγράμματος,
- η έκθεση σε αυξημένα ή απρόβλεπτα αισθητηριακά ερεθίσματα.
Όλα αυτά, όπως τονίζεται, προκαλούν στους μαθητές έντονη αισθητηριακή και ψυχοσυναισθηματική επιβάρυνση και αποδιοργάνωση, με αρνητικές και επιζήμιες επιπτώσεις στην ψυχολογία τους, ακόμη και με ενδεχόμενη εκδήλωση βίαιων και επιθετικών συμπεριφορών.
Γι' αυτόν τον λόγο, η προσαρμογή του ωρολογίου προγράμματος – κατά τρόπο ώστε να διασφαλίζεται η ομαλή και συνεχής ροή των μαθημάτων, χωρίς κενά και ανάγκη αναπληρώσεων – χαρακτηρίζεται ως η μόνη λύση για τη σταθερότητα, την προβλεψιμότητα και την εύρυθμη λειτουργία της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
Τι ορίζει η Υπουργική Απόφαση
Η Ένωση υπενθυμίζει ότι η Υπουργική Απόφαση Φ.353.1/324/105657/Δ1/2002 παραμένει σε ισχύ, καθώς το Υπουργείο Παιδείας τη χρησιμοποιεί ως βασικό νομικό πλαίσιο. Το άρθρο 29, παράγραφος 8 ορίζει ότι ο Διευθυντής της σχολικής μονάδας: «Φροντίζει να καλύπτονται οι διδακτικές ώρες σε περίπτωση απουσίας εκπαιδευτικών, τροποποιώντας το ημερήσιο πρόγραμμα διδασκαλίας ή αναθέτοντας την κάλυψη του κενού σε διαθέσιμο εκπαιδευτικό».
Με βάση το διδακτικό και το εργασιακό ωράριο, «διαθέσιμος εκπαιδευτικός» θεωρείται αποκλειστικά ο εκπαιδευτικός που δεν έχει συμπληρώσει το υποχρεωτικό του εβδομαδιαίο διδακτικό ωράριο και βρίσκεται στο σχολείο προσωρινά ή με οδηγία συμπλήρωσης ωραρίου. Αυτοί οι εκπαιδευτικοί όντως μπορούν να λάβουν την εντολή του διευθυντή και να καλύψουν κενά.
Ο Διευθυντής, όμως, δεν μπορεί να αναθέσει κάλυψη κενού (αναπλήρωση) σε εκπαιδευτικό που έχει ήδη «γεμάτο» διδακτικό ωράριο – εκτός αν ακολουθηθεί η επίσημη διαδικασία ανάθεσης υπερωριακής απασχόλησης με την αντίστοιχη αμοιβή.
Επιπλέον, εφόσον δεν υπάρχει πραγματικά διαθέσιμος εκπαιδευτικός, η διάταξη ενεργοποιεί το πρώτο σκέλος της: την τροποποίηση/σύμπτυξη του ημερήσιου ωρολογίου προγράμματος και την αποχώρηση των μαθητών νωρίτερα, ώστε να μη μένουν μαθητές χωρίς επιτήρηση. Η συγκεκριμένη διάταξη, όπως σημειώνεται, καλύπτει και τις έκτακτες απουσίες εκπαιδευτικών, οι οποίες δεν μπορούν να προβλεφθούν.
Η αναφορά-υπόμνημα της ΕΛΤΕΕ
Αναφορά – Υπόμνημα επί της εφαρμογής του ωρολογίου προγράμματος και των αντικειμενικών δυσλειτουργιών στις σχολικές μονάδες ΕΠΑΛ, ΕΚ και ΕΝΕΕΓΥ-Λ
Η οδηγία της Διεύθυνσης και οι προϋποθέσεις εφαρμογής της
Με την παρούσα θέτουμε υπόψη της πολιτικής ηγεσίας και των Διευθύνσεων Εκπαίδευσης τα κρίσιμα ζητήματα που ανακύπτουν από την από 22-09-2026 οδηγία της Διεύθυνσης Β' βάθμιας Εκπαίδευσης Ανατολικής Θεσσαλονίκης περί αυστηρής και απαρέγκλιτης τήρησης του εγκεκριμένου ωρολογίου προγράμματος και της απαγόρευσης πρόωρης αποχώρησης των μαθητών ή λήξης των μαθημάτων.
Αναγνωρίζουμε πλήρως ότι η οδηγία αποσκοπεί αποκλειστικά στην ασφάλεια και την προστασία των μαθητών. Ωστόσο, η εφαρμογή της προσκρούει σε σοβαρότατα, δομικά και αντικειμενικά προβλήματα υποστελέχωσης και έλλειψης υποδομών που χαρακτηρίζουν την καθημερινή λειτουργία των σχολείων μας.
• Πότε και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί να εφαρμοστεί
Η απαρέγκλιτη τήρηση του εγκεκριμένου ωρολογίου προγράμματος προϋποθέτει αναγκαστικά:
- Την πλήρη στελέχωση της σχολικής μονάδας με εκπαιδευτικό προσωπικό όλων των απαιτούμενων κλάδων και ειδικοτήτων, για την κάλυψη των διδακτικών αναγκών, χωρίς κενά στο ωρολόγιο πρόγραμμα.
- Την κανονική, αδιάλειπτη λειτουργία του εγκεκριμένου προγράμματος, χωρίς έκτακτες απουσίες εκπαιδευτικών που αφήνουν τμήματα ή ομάδες χωρίς εποπτεία (συμμετοχή σε εκπαιδευτικά προγράμματα, Erasmus, άδειες, κλπ).
- Την ύπαρξη επαρκούς αριθμού εκπαιδευτικών ώστε να καταστεί δυνατή η εποπτεία των μαθητών που έχουν κενό λόγω έκτακτης απουσίας κάποιου εκπαιδευτικού.
- Την επάρκεια κατάλληλων χώρων τόσο για την πραγματοποίηση των μαθημάτων όσο και για την ασφαλή παραμονή και εποπτεία μαθητών όταν προκύπτουν λειτουργικές αδυναμίες (αίθουσες θεωρητικής διδασκαλίας, και χώρων συγκέντρωσης/εποπτείας των μαθητών που έχουν κενό).
- Την τήρηση των ειδικών όρων λειτουργίας των εργαστηρίων και με δεύτερο εκπαιδευτικό όπου προβλέπεται, όπου η εκπαιδευτική διαδικασία πραγματοποιείται με εξοπλισμό και εγκαταστάσεις που απαιτούν ειδική εκπαιδευτική εποπτεία λόγω επικινδυνότητας.
Όταν οι προϋποθέσεις αυτές δεν εξασφαλίζονται λόγω εκπαιδευτικών κενών, η απαίτηση για πλήρη και απαρέγκλιτη εφαρμογή του εγκεκριμένου ωρολογίου προγράμματος καθίσταται αντικειμενικά προβληματική έως αδύνατη και η ευθύνη για την αντιμετώπιση της κατάστασης δεν μπορεί να μετακυλίεται στις σχολικές μονάδες και τους εκπαιδευτικούς.
Στα ΕΝΕΕΓΥ-Λ, επιπροσθέτως των ανωτέρω: η διατάραξη της σταθερής ρουτίνας, η πολυκοσμία πέραν των 9 ατόμων ανά τμήμα, ο αυξημένος θόρυβος, η μεταβολή του προβλέψιμου ημερήσιου προγράμματος και η έκθεση σε αυξημένα ή απρόβλεπτα αισθητηριακά ερεθίσματα προκαλούν στους μαθητές, έντονη αισθητηριακή και ψυχοσυναισθηματική επιβάρυνση και αποδιοργάνωση με αρνητικές και επιζήμιες επιπτώσεις στην ψυχολογία των μαθητών αυτών, με ενδεχόμενη εκδήλωση βίαιων και επιθετικών συμπεριφορών.
Για τον λόγο αυτό η προσαρμογή του ωρολογίου προγράμματος, κατά τρόπο ώστε να διασφαλίζεται η ομαλή και συνεχής ροή των μαθημάτων, χωρίς κενά και ανάγκη αναπληρώσεων, είναι η μόνη λύση για τη διασφάλιση της σταθερότητας, της προβλεψιμότητας και της εύρυθμης λειτουργίας της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
• Η Υπουργική Απόφαση Φ.353.1/324/105657/Δ1/2002 παραμένει σε ισχύ, καθώς το Υπουργείο Παιδείας τη χρησιμοποιεί ως βασικό νομικό πλαίσιο. Το άρθρο 29 παράγραφος 8 ορίζει ότι ο Διευθυντής της σχολικής μονάδας: «Φροντίζει να καλύπτονται οι διδακτικές ώρες σε περίπτωση απουσίας εκπαιδευτικών, τροποποιώντας το ημερήσιο πρόγραμμα διδασκαλίας ή αναθέτοντας την κάλυψη του κενού σε διαθέσιμο εκπαιδευτικό».
Με βάση το διδακτικό και το εργασιακό ωράριο, «διαθέσιμος εκπαιδευτικός» θεωρείται αποκλειστικά ο εκπαιδευτικός που δεν έχει συμπληρώσει το υποχρεωτικό του εβδομαδιαίο διδακτικό ωράριο και βρίσκεται στο σχολείο προσωρινά ή με οδηγία συμπλήρωσης ωραρίου. Αυτοί οι εκπαιδευτικοί όντως μπορούν να λάβουν την εντολή του διευθυντή και να καλύψουν κενά μαθημάτων στο πρόγραμμα.
Ο Διευθυντής όμως δεν μπορεί να αναθέσει κάλυψη κενού (αναπλήρωση) σε εκπαιδευτικό που έχει ήδη «γεμάτο» διδακτικό ωράριο, εκτός αν ακολουθηθεί η επίσημη διαδικασία ανάθεσης υπερωριακής απασχόλησης με την αντίστοιχη αμοιβή.
Επιπλέον, εφόσον δεν υπάρχει πραγματικά διαθέσιμος εκπαιδευτικός, η διάταξη ενεργοποιεί το πρώτο σκέλος της, την τροποποίηση/σύμπτυξη του ημερήσιου ωρολογίου προγράμματος και την αποχώρηση των μαθητών νωρίτερα, ώστε να μη μένουν οι μαθητές χωρίς επιτήρηση. Η συγκεκριμένη διάταξη καλύπτει και τις έκτακτες απουσίες εκπαιδευτικών, οι οποίες δεν μπορούν να προβλεφθούν.
ΠΡΟΤΑΣΗ – ΑΙΤΗΜΑ
- Άμεση και πλήρη κάλυψη των εκπαιδευτικών κενών. Η πλήρης στελέχωση αποτελεί την αναγκαία προϋπόθεση για την πραγματική εφαρμογή του εγκεκριμένου ωρολογίου προγράμματος και για την ασφαλή παραμονή των μαθητών στο σχολείο καθ' όλη τη διάρκεια λειτουργίας του.
- Ενεργοποίηση του πρώτου σκέλους της διάταξης της παραγράφου 8 του άρθρου 29 της Φ.353.1/324/105657/Δ1/2002 Υπουργικής Απόφασης, σύμφωνα με το οποίο ο Διευθυντής της σχολικής μονάδας έχει τη δυνατότητα να τροποποιεί το ημερήσιο πρόγραμμα διδασκαλίας και να επιτρέπει – κατόπιν ενημέρωσης των γονέων και κηδεμόνων – την αποχώρηση των μαθητών νωρίτερα.»
