Όπως αποκάλυψαν οι New York Times στις 3 Νοεμβρίου, η εταιρεία σχεδιάζει από τις αρχές του 2027 να απενεργοποιήσει αρχικά τα εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης στους σχολικούς λογαριασμούς, αφήνοντας στις σχολικές διοικήσεις την επιλογή να τα ενεργοποιήσουν. Αν όμως ένα σχολείο θελήσει να αποκλείσει πλήρως την Τεχνητή Νοημοσύνη, οι μαθητές και οι μαθήτριές του θα χάσουν και την πρόσβαση στην αναζήτηση Google μέσω αυτών των λογαριασμών.
Με άλλα λόγια, η Google θέτει στα σχολεία ένα εκβιαστικό δίλημμα: ή θα δεχτείτε την Τεχνητή Νοημοσύνη μας ή δεν θα χρησιμοποιείτε τη μηχανή αναζήτησής μας.
Υποστηρίζει ότι η αναζήτηση και η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν μπορούν πλέον να διαχωριστούν και αυτό επειδή η ίδια επέλεξε να τις συνδέσει τόσο στενά. Αυτό όμως δεν εξηγεί γιατί ένα σχολείο πρέπει να αποδεχτεί τον συγκεκριμένο σχεδιασμό. Από πότε ο προμηθευτής ενός εκπαιδευτικού εργαλείου αποφασίζει και τους όρους της διδασκαλίας;
Το πρόβλημα δεν είναι θεωρητικό. Η Google έχει ήδη ισχυρότατη παρουσία στα αμερικανικά σχολεία. Εκατομμύρια μαθητές χρησιμοποιούν καθημερινά φορητούς υπολογιστές με το λειτουργικό της σύστημα, ψηφιακές τάξεις και εφαρμογές για τη σύνταξη και την υποβολή σχολικών εργασιών. Όταν τόσες καθημερινές λειτουργίες εξαρτώνται από μία εταιρεία, η δυνατότητα του σχολείου να πει «όχι» περιορίζεται. Η πρώην επικεφαλής της αμερικανικής Ομοσπονδιακής Επιτροπής Εμπορίου, Λίνα Καν, κατηγόρησε την Google ότι χρησιμοποιεί την κυριαρχία της στην αναζήτηση για να πιέσει τα σχολεία να υιοθετήσουν την Τεχνητή Νοημοσύνη της.
Η ίδια εταιρεία προωθεί στα σχολεία το Gemini, το δικό της πρόγραμμα Τεχνητής Νοημοσύνης, παρουσιάζοντάς το ως εργαλείο που βοηθά τους μαθητές να μαθαίνουν. Μια λειτουργία του, η «Καθοδηγούμενη Μάθηση», υπόσχεται ότι δεν θα δίνει έτοιμες λύσεις, αλλά θα βοηθά τον μαθητή να βρίσκει τις απαντήσεις βήμα βήμα.
Ωστόσο, όταν οι δημοσιογράφοι των New York Times δοκίμασαν την έκδοση που διατίθεται στο κοινό, ζήτησαν βοήθεια για μια εργασία Ιστορίας και το πρόγραμμα τους έδωσε ένα ολοκληρωμένο, αναλυτικό κείμενο. Η Google απαντά ότι η ειδική έκδοση για τα σχολεία, που βρίσκεται ακόμη σε δοκιμαστικό στάδιο, διαθέτει αυστηρότερους περιορισμούς. Αυτό μένει να αποδειχθεί στην πράξη, καθώς η δοκιμή των δημοσιογράφων δεν αφορούσε τη σχολική έκδοση. Το μεγάλο ερώτημα όμως παραμένει: θα βοηθά το Gemini τους μαθητές να σκέφτονται και να γράφουν μόνοι τους ή θα κάνει τις εργασίες στη θέση τους; Γιατί αν συμβαίνει το δεύτερο, δεν μιλάμε για ενίσχυση της μάθησης, αλλά για υποκατάστασή της.
Οι ανησυχίες αυτές δεν στερούνται επιστημονικής βάσης. Όπως είχα επισημάνει σε άρθρο μου στην Εφημερίδα των Συντακτών (27.5.2026), ανασκόπηση του αμερικανικού Πανεπιστημίου Stanford διαπιστώνει ότι παραμένουν λίγες οι αξιόπιστες μελέτες που μπορούν να αποδείξουν ότι οι μαθητές μαθαίνουν πραγματικά καλύτερα χρησιμοποιώντας Τεχνητή Νοημοσύνη. Παράλληλα, πρόσφατη επιστημονική προδημοσίευση από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, Irvine και τη McGraw Hill συνδέει την ταχύτερη ολοκλήρωση μαθηματικών ασκήσεων με ασθενέστερη μάθηση. Οι μαθητές μπορεί να τελειώνουν γρηγορότερα, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι κατανοούν περισσότερα. Γιατί η προσπάθεια, το λάθος και η αναζήτηση λύσης δεν είναι χαμένος χρόνος, αλλά μέρος της μάθησης.
Παραμένοντας στις ΗΠΑ, όπου εκτυλίσσεται η συγκεκριμένη υπόθεση, δεν είναι τυχαίο ότι οι δύο μεγαλύτερες σχολικές περιφέρειες των ΗΠΑ, της Νέας Υόρκης και του Λος Άντζελες, προσωρινά περιόρισαν σημαντικά την πρόσβαση των μαθητών σε εφαρμογές παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης από τις σχολικές συσκευές. Ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης, Ζόραν Μαμντάνι, αντέδρασε στην απόφαση της Google, τονίζοντας ότι καμία εταιρεία δεν πρέπει να καθορίζει πώς διδάσκονται τα παιδιά.
Εδώ βρίσκεται και η βαθύτερη πολιτική σύγκρουση. Ποιος αποφασίζει για το δημόσιο σχολείο, η εκπαιδευτική κοινότητα ή οι πολυεθνικές εταιρείες τεχνολογίας;
Η αναζήτηση πληροφοριών, η σύγκριση πηγών και η αμφισβήτηση μιας απάντησης αποτελούν βασικά στοιχεία της εκπαίδευσης. Δεν είναι αποδεκτό μια εταιρεία να συνδέει τη δυνατότητα αναζήτησης με την αποδοχή της δικής της Τεχνητής Νοημοσύνης. Ούτε να απαιτεί από εκπαιδευτικούς και γονείς να εμπιστευτούν πρώτα το προϊόν της και να εξετάσουν μετά τις συνέπειές του.
Η συζήτηση αφορά άμεσα και την Ελλάδα, όπου η κυβέρνηση προωθεί την Τεχνητή Νοημοσύνη στην εκπαίδευση μέσα από συνεργασίες με τεχνολογικούς κολοσσούς όπως η OpenAI, η Microsoft και η ίδια η Google. Πρόκειται για επιλογές που δεν μπορούν να θεωρούνται αυτονόητα ωφέλιμες για τη μάθηση, μόνο και μόνο επειδή οι εταιρείες διαθέτουν την τεχνολογία. Και η εισαγωγή τέτοιων εφαρμογών δεν μπορεί να προηγείται της παιδαγωγικής τους τεκμηρίωσης. Απαιτούνται ανεξάρτητη επιστημονική αξιολόγηση, σαφείς κανόνες και ουσιαστική συμμετοχή των εκπαιδευτικών στις αποφάσεις. Το δημόσιο σχολείο δεν μπορεί να μετατραπεί σε χώρο δοκιμής εμπορικών προϊόντων, ούτε οι μαθητές σε πελάτες μιας αγοράς που διεκδικεί ολοένα μεγαλύτερο μέρος της εκπαίδευσης.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να έχει θέση στο σχολείο, εφόσον αποδεικνύεται ότι υπηρετεί τη μάθηση. Δεν μπορεί όμως η χρήση της να επιβάλλεται με οικονομική ή τεχνολογική πίεση. Γιατί η παιδεία είναι δημόσιο αγαθό, όχι αγορά στην οποία οι εταιρείες υπαγορεύουν τους όρους συμμετοχής.
Το σχολείο πρέπει να αποφασίζει τι υπηρετεί τη μάθηση. Όχι η κάθε πολυεθνική εταιρεία τεχνολογίας.
Πηγές
