Από τον Μάρτιο μαθητές σχολείων της Μαγνησίας θα μπορούν να αναλαμβάνουν ρόλο διαμεσολαβητή σε συγκρούσεις μεταξύ συμμαθητών τους, στο πλαίσιο πιλοτικού προγράμματος που προωθεί η Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Μαγνησίας, σε συνεργασία με τον Δικηγορικό Σύλλογο Βόλου.
Οι μαθητές που θα συμμετάσχουν στο πρόγραμμα θα εκπαιδεύονται για τουλάχιστον 20 ώρες, προκειμένου να αποκτήσουν τις απαραίτητες δεξιότητες επικοινωνίας και διαχείρισης συγκρούσεων. Στη συνέχεια, υπό την καθοδήγηση και την εποπτεία εκπαιδευτικού, θα μπορούν να παρεμβαίνουν ως ουδέτεροι διαμεσολαβητές σε διαφωνίες μεταξύ συμμαθητών τους.
Η πρωτοβουλία αποσκοπεί στην πρόληψη και την αντιμετώπιση περιστατικών σχολικής βίας, αλλά και στην καλλιέργεια μιας διαφορετικής κουλτούρας διαχείρισης των συγκρούσεων μέσα στη σχολική κοινότητα, με έμφαση στον διάλογο, την αλληλοκατανόηση και τη συναινετική επίλυση των διαφορών.
Συνάντηση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και Δικηγορικού Συλλόγου Βόλου
Η προετοιμασία του πιλοτικού προγράμματος βρέθηκε στο επίκεντρο συνάντησης εργασίας που πραγματοποιήθηκε στα γραφεία της Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Μαγνησίας.
Στη συνάντηση συμμετείχαν εκπρόσωποι του Δικηγορικού Συλλόγου Βόλου, εκπαιδευτικοί Νομικών και Κοινωνικών Επιστημών, καθώς και εκπαιδευτικοί διαφόρων ειδικοτήτων που έχουν ήδη επιμορφωθεί στη σχολική διαμεσολάβηση.
Ο διευθυντής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Μαγνησίας, κ. Σαβελλίδης, αναφέρθηκε στη σημασία του θεσμού για την αντιμετώπιση της βίας στο σχολικό περιβάλλον, επισημαίνοντας ότι θα προηγηθεί η εκπαίδευση των μαθητών που θα αναλάβουν τον ρόλο του διαμεσολαβητή.
Όπως ανέφερε, η εφαρμογή του προγράμματος στα σχολεία προγραμματίζεται να ξεκινήσει τον Μάρτιο.
Από την πλευρά της, η πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Βόλου, Έρτζη Χρυσοχού, έδωσε έμφαση στην ανάγκη ανάπτυξης μιας κουλτούρας ειρηνικής επίλυσης των διαφορών.
Ενεργό ρόλο στην υλοποίηση του προγράμματος θα έχει και η δικηγόρος και διαπιστευμένη διαμεσολαβήτρια Στέλλα Χαραλαμπίδου.
Μιλώντας στον Ταχυδρόμο, η κ. Χαραλαμπίδου εξήγησε τους λόγους που οδήγησαν στην ανάληψη της πρωτοβουλίας:
«Πήραμε την πρωτοβουλία διότι δεν μπορούμε να είμαστε αμέτοχοι στην παραβατικότητα των ανηλίκων. Είναι σημαντικό ότι τα παιδιά θα κληθούν μέσα από διάλογο να λύνουν τις διαφορές τους πάνω σε ένα θεσμικό πλαίσιο, το οποίο τα ίδια θα συμφωνήσουν».
Ποιες συγκρούσεις θα μπορούν να επιλύουν οι μαθητές
Η σχολική διαμεσολάβηση θα αφορά διαπροσωπικές συγκρούσεις, διαφορές και δυσκολίες επικοινωνίας χαμηλής έως μέσης έντασης μεταξύ μαθητών.
Στη διαδικασία θα μπορούν να υπάγονται, μεταξύ άλλων:
- Περιστατικά χρήσης απρεπών ή προσβλητικών χαρακτηρισμών.
- Παρεξηγήσεις και διαφωνίες μεταξύ συμμαθητών.
- Δυσκολίες επικοινωνίας και διαπροσωπικές αντιπαραθέσεις.
- Περιστατικά διάδοσης αναληθών ή ανακριβών πληροφοριών.
- Συγκρούσεις που εκδηλώνονται κατά τη διάρκεια σχολικών ή εξωσχολικών δραστηριοτήτων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η διαμεσολάβηση δεν θα περιορίζεται αποκλειστικά σε περιστατικά που συμβαίνουν μέσα στο σχολείο.
Θα μπορεί να αφορά και διαφωνίες που εκδηλώνονται εκτός της σχολικής μονάδας ή στο ψηφιακό περιβάλλον, εφόσον επηρεάζουν τις σχέσεις των μαθητών εντός ή εκτός της σχολικής κοινότητας.
Οι μαθητές-διαμεσολαβητές δεν θα αναλαμβάνουν ρόλο κριτή ή τιμωρού. Αντίθετα, θα διευκολύνουν την επικοινωνία των εμπλεκόμενων πλευρών, ώστε οι ίδιοι οι μαθητές να αναζητούν μια κοινά αποδεκτή λύση.
Πώς θα ξεκινά η διαδικασία διαμεσολάβησης
Η συμμετοχή στη σχολική διαμεσολάβηση θα βασίζεται αποκλειστικά στην εθελοντική συμμετοχή και τη συναίνεση των εμπλεκόμενων μαθητών.
Κανένας μαθητής δεν θα υποχρεώνεται να συμμετάσχει, ενώ η άρνηση συμμετοχής δεν θα συνεπάγεται κύρωση ή άλλη δυσμενή συνέπεια.
Η διαδικασία θα ξεκινά με την ενημέρωση του Συντονιστή από τους μαθητές-διαμεσολαβητές.
Ο Συντονιστής θα εξετάζει το περιστατικό και θα αξιολογεί εάν είναι κατάλληλο για σχολική διαμεσολάβηση, λαμβάνοντας υπόψη την ένταση της σύγκρουσης, τις συνθήκες υπό τις οποίες εκδηλώθηκε και την ασφάλεια των συμμετεχόντων.
Εφόσον κριθεί ότι το περιστατικό μπορεί να αντιμετωπιστεί με τη συγκεκριμένη διαδικασία, θα ζητείται η συναίνεση των εμπλεκόμενων μαθητών.
Η διαμεσολάβηση θα πραγματοποιείται εντός της σχολικής μονάδας, κατά τη διάρκεια του διαλείμματος, σε κατάλληλα διαμορφωμένο χώρο.
Εμπιστευτικότητα: Δεν θα τηρούνται πρακτικά των συζητήσεων
Βασική αρχή της σχολικής διαμεσολάβησης θα αποτελεί η εμπιστευτικότητα.
Κατά τη διάρκεια των συναντήσεων δεν θα τηρούνται πρακτικά, ενώ τυχόν σημειώσεις των συμμετεχόντων θα καταστρέφονται μετά την ολοκλήρωση της συνεδρίας.
Εφόσον οι εμπλεκόμενοι μαθητές το επιθυμούν, θα μπορούν να συντάσσουν έγγραφο συμφωνίας, στο οποίο θα αποτυπώνεται η λύση στην οποία κατέληξαν.
Το έγγραφο αυτό θα παραδίδεται στον Συντονιστή και θα φυλάσσεται σε ειδικό αρχείο της σχολικής μονάδας, με τήρηση της εμπιστευτικότητας.
Ωστόσο, προβλέπεται συγκεκριμένη υποχρέωση ενημέρωσης σε περιπτώσεις κινδύνου.
Εάν οι μαθητές-διαμεσολαβητές λάβουν γνώση πληροφοριών που, κατά την εύλογη κρίση τους, ενδέχεται να συνιστούν κίνδυνο για την υγεία, την ασφάλεια ή τη ζωή κάποιου προσώπου, θα πρέπει να ενημερώνουν αμέσως τον Συντονιστή.
Τι θα περιλαμβάνει η εκπαίδευση των μαθητών-διαμεσολαβητών
Πριν αναλάβουν τον νέο τους ρόλο, οι μαθητές θα πρέπει να ολοκληρώσουν ειδική εκπαίδευση, η οποία θα πραγματοποιείται από τον Συντονιστή και θα έχει ελάχιστη διάρκεια 20 ωρών.
Το πρόγραμμα θα περιλαμβάνει την εξοικείωση με την έννοια και τα στάδια της σχολικής διαμεσολάβησης, καθώς και βασικά στοιχεία της θεωρίας των συγκρούσεων.
Ιδιαίτερη έμφαση θα δίνεται στην αναγνώριση των θέσεων, των συναισθημάτων και των αναγκών των εμπλεκόμενων πλευρών.
Οι μαθητές θα εκπαιδεύονται επίσης στην ενεργητική ακρόαση, στις τεχνικές διατύπωσης ερωτήσεων και στους τρόπους διευκόλυνσης του διαλόγου.
Η εκπαίδευση δεν θα περιορίζεται στη θεωρία, καθώς θα περιλαμβάνει πρακτικές ασκήσεις και προσομοιώσεις περιστατικών, ώστε οι μαθητές να εξοικειώνονται με καταστάσεις που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν στο σχολικό περιβάλλον.
Σκοπός είναι να μπορούν να ακούν με αμεροληψία, να αναγνωρίζουν τις διαφορετικές οπτικές μιας σύγκρουσης και να βοηθούν τους συμμαθητές τους να επικοινωνούν χωρίς αντιπαραθέσεις.
Το 10ο Γυμνάσιο Βόλου εφαρμόζει ήδη τη σχολική διαμεσολάβηση από το 2025
Παρότι η πιλοτική εφαρμογή σε σχολεία της Μαγνησίας προγραμματίζεται να ξεκινήσει τον Μάρτιο, υπάρχει ήδη εμπειρία από την εφαρμογή του θεσμού στην περιοχή.
Στο 10ο Γυμνάσιο Βόλου, η καθηγήτρια Ευγενία Μπάλλα εφαρμόζει από το 2025 τη σχολική διαμεσολάβηση, εκπαιδεύοντας μαθητές ώστε να συμμετέχουν ενεργά στην αντιμετώπιση διαφωνιών μεταξύ των συμμαθητών τους.
Σύμφωνα με την εμπειρία από την εφαρμογή της δράσης, οι μαθητές έχουν ανταποκριθεί θετικά στον θεσμό, αναλαμβάνοντας τον ρόλο του ουδέτερου διαμεσολαβητή.
Μέσα από τη διαδικασία μαθαίνουν να «μπαίνουν στα παπούτσια» των συμμαθητών τους που συγκρούονται, να κατανοούν τα συναισθήματα και τις ανάγκες τους και να αντιμετωπίζουν τις διαφωνίες με αμεροληψία.
Η εμπειρία του συγκεκριμένου σχολείου αποτελεί ήδη ένα παράδειγμα εφαρμογής της σχολικής διαμεσολάβησης στη Μαγνησία, πριν από την προγραμματισμένη πιλοτική επέκταση του θεσμού σε σχολικές μονάδες της περιοχής.
