Το τελευταίο μάθημα τελειώνει, αλλά η εργασία του εκπαιδευτικού συνεχίζεται. Υπάρχουν γραπτά που πρέπει να διορθωθούν, δραστηριότητες που χρειάζονται προετοιμασία, μαθητές για τους οποίους απαιτείται διαφορετικό υλικό, απουσίες και βαθμολογίες που πρέπει να καταχωριστούν. Όσα δεν προλαβαίνουν να ολοκληρωθούν στο σχολείο μεταφέρονται στο σπίτι, στο απόγευμα και συχνά στο Σαββατοκύριακο.
Αυτή η εργασία παραμένει σε μεγάλο βαθμό αθέατη, επειδή δεν πραγματοποιείται πάντοτε μπροστά σε μαθητές. Το διδακτικό ωράριο, όμως, αποτυπώνει τις ώρες διδασκαλίας και όχι το σύνολο της εκπαιδευτικής εργασίας. Η σύγχυση ανάμεσα στα δύο τροφοδοτεί την αντίληψη ότι κάθε ώρα χωρίς μάθημα αποτελεί διαθέσιμο χρόνο για οποιαδήποτε πρόσθετη ανάθεση.
Η επόμενη ημέρα στην τάξη προετοιμάζεται από την προηγούμενη
Ένα μάθημα χρειάζεται επιλογή υλικού, σχεδιασμό δραστηριοτήτων και προσαρμογή στις δυνατότητες του τμήματος. Το ίδιο αντικείμενο μπορεί να απαιτεί διαφορετική προσέγγιση για παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες, διαφορετικό γλωσσικό υπόβαθρο ή κενά προηγούμενων ετών.
Αντίστοιχα, η διόρθωση ενός τεστ δεν εξαντλείται στην καταχώριση βαθμού. Περιλαμβάνει παρατηρήσεις, εντοπισμό δυσκολιών και αποφάσεις για όσα χρειάζεται να επαναληφθούν. Είναι εργασία που διαμορφώνει το επόμενο μάθημα.
Οι ενδιάμεσες ώρες του σχολικού προγράμματος αξιοποιούνται επίσης για συνεργασία μεταξύ συναδέλφων, ενημέρωση οικογενειών, διορθώσεις και διοικητικές εκκρεμότητες. Όταν αυτός ο χρόνος αφαιρείται, οι εργασίες παραμένουν και μεταφέρονται αργότερα μέσα στην ημέρα.
Το ανώτατο όριο παραμονής δεν είναι αυτόματο καθημερινό ωράριο
Στο επίκεντρο των πρόσφατων αντιδράσεων εκπαιδευτικών φορέων βρίσκεται η προσπάθεια επιβολής γενικευμένης παραμονής από τις 08:00 έως τις 14:00, ανεξάρτητα από το ατομικό πρόγραμμα και τις συγκεκριμένες ανατεθειμένες εργασίες.
Η νομική γνωμοδότηση που δημοσιοποιήθηκε για τις σχετικές κινητοποιήσεις στη Θεσσαλονίκη υποστηρίζει ότι η παραμονή πέραν της διδασκαλίας πρέπει να συνδέεται με συγκεκριμένα εξωδιδακτικά καθήκοντα, μέσα στα προβλεπόμενα όρια των έξι ωρών ημερησίως ή τριάντα εβδομαδιαίως. Απορρίπτει, επομένως, την ερμηνεία ότι τα όρια αυτά επιβάλλουν αδιακρίτως καθημερινή εξάωρη φυσική παρουσία. Πρόκειται για νομική γνωμοδότηση, όχι για δικαστική απόφαση.
Η διάκριση είναι ουσιαστική: οι εκπαιδευτικοί έχουν εξωδιδακτικές υποχρεώσεις, αλλά η ύπαρξή τους δεν δικαιολογεί απεριόριστη διαθεσιμότητα ή παραμονή χωρίς προσδιορισμένο έργο.
Η αναπλήρωση απόντος δεν μπορεί να βαφτίζεται διοικητική εργασία
Αντίστοιχο ζήτημα δημιουργείται όταν ζητείται κάλυψη τμήματος λόγω ασθένειας ή άδειας συναδέλφου από εκπαιδευτικό που έχει ήδη συμπληρώσει το υποχρεωτικό διδακτικό του ωράριο.
Τόσο η ΟΛΜΕ όσο και η ΔΟΕ και οι νομικές τους υπηρεσίες έχουν επισημάνει ότι η αντικατάσταση απόντος και η απασχόληση μαθητών συνιστούν διδακτικό έργο και ότι η υπέρβαση του διδακτικού ωραρίου υπόκειται σε συγκεκριμένες προϋποθέσεις και διαδικασίες. Συνεπώς, η πρόσθετη διδασκαλία δεν μπορεί να εμφανίζεται απλώς ως εξωδιδακτική υποχρέωση.
Σε διασυλλογική ανακοίνωση του Οκτωβρίου, εκπαιδευτικοί σύλλογοι καταγγέλλουν ακριβώς την επιβολή πρόσθετων αναπληρώσεων σε συναδέλφους που έχουν συμπληρώσει το ωράριό τους. Οι καταγγελίες για προφορικές εντολές χρειάζονται συγκεκριμένη καταγραφή και έλεγχο· μια προφορική οδηγία δεν αρκεί για να θεμελιώσει τη νομιμότητα κάθε ανάθεσης.
Τα κενά οργάνωσης δεν καλύπτονται με διαρκή επέκταση της εργασίας
Οι έκτακτες απουσίες απαιτούν ασφαλή, οργανωμένη αντιμετώπιση. Οι μεγαλύτερες ανάγκες αναπλήρωσης χρειάζονται έγκαιρες προσλήψεις και μηχανισμό γρήγορης κάλυψης, ενώ οι πάγιες διοικητικές εργασίες χρειάζονται γραμματειακή υποστήριξη.
Η συνεχής μεταφορά αυτών των βαρών στο υπάρχον προσωπικό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο: περισσότερες αναθέσεις στο σχολείο, περισσότερες εκκρεμότητες στο σπίτι, λιγότερος χρόνος ανάπαυσης και προετοιμασίας.
Η προστασία του εργασιακού χρόνου υπηρετεί και την ποιότητα της εκπαίδευσης. Ο εκπαιδευτικός χρειάζεται χρόνο για να προετοιμάσει αυτό που το σχολείο περιμένει να προσφέρει την επόμενη ημέρα. Αυτός ο χρόνος αξίζει να αναγνωρίζεται πριν χαρακτηριστεί «κενός».
