Κυρία Διευθύντρια,
Το πρωί του αγιασμού, ένα παιδί της Α΄ Γυμνασίου πέρασε για πρώτη φορά την πόρτα ενός άγνωστου σχολείου. Έψαξε την αίθουσά του, κάθισε δίπλα σε έναν συμμαθητή, γνώρισε τους καθηγητές του. Τις επόμενες ημέρες άρχισε να μαθαίνει τα ονόματα, να βρίσκει παρέα στο διάλειμμα, να πιστεύει ότι αυτή είναι πια η τάξη του.
Και ύστερα του είπαμε ότι η τάξη αυτή διαλύεται.
Η απόφαση για συγχώνευση τμημάτων μετά τον αγιασμό και την έναρξη των μαθημάτων δεν αλλάζει απλώς έναν αριθμό στο πρόγραμμα της Διεύθυνσης. Παίρνει μια σχολική κοινότητα που μόλις σχηματίστηκε και τη σκορπίζει. Υποχρεώνει παιδιά που προσπαθούν ακόμη να προσαρμοστούν στη μετάβαση από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο να αρχίσουν ξανά: άλλη αίθουσα, άλλη σύνθεση τμήματος, άλλες ισορροπίες. Το μήνυμα που λαμβάνουν στην πρώτη τους επαφή με τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση είναι πως ακόμη και το μέρος όπου κάθονται και οι άνθρωποι με τους οποίους μοιράζονται τη μέρα τους μπορούν να αλλάξουν απότομα.
Ας ανοίξουμε τώρα την πόρτα της αίθουσας που προκύπτει από αυτή την επιλογή. Είκοσι έξι μαθητές. Ένας εκπαιδευτικός γενικής εκπαίδευσης και δύο εκπαιδευτικοί ειδικής στήριξης. Σύνολο 29 άνθρωποι. Περίπου το ένα πέμπτο των παιδιών του τμήματος έχει πιστοποιημένη ανάγκη ειδικής στήριξης, ώστε να μπορεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του σχολείου.
Αυτά τα παιδιά έχουν δικαίωμα στη στήριξη που χρειάζονται και στην πλήρη συμμετοχή τους στην τάξη. Οι δύο εκπαιδευτικοί ειδικής στήριξης βρίσκονται εκεί για να υπηρετήσουν αυτό το δικαίωμα. Η παρουσία τους, όμως, δεν μετατρέπει ένα τμήμα 26 μαθητών σε μικρό τμήμα. Δεν προσθέτει χώρο ανάμεσα στα θρανία ούτε χρόνο στο σαρανταπεντάλεπτο. Δεν επιτρέπει στον εκπαιδευτικό γενικής εκπαίδευσης να ακούσει ταυτόχρονα 26 παιδιά, να διαπιστώσει τι κατάλαβε το καθένα και να προσαρμόσει το μάθημα στις ανάγκες όλων.
Όποιος θεωρεί ότι η παρουσία τριών εκπαιδευτικών λύνει αυτομάτως το πρόβλημα, ας παρακολουθήσει ένα μάθημα από την αρχή ως το τέλος. Ας δει πόση προσοχή χρειάζεται ένα παιδί που δυσκολεύεται να ακολουθήσει, πόσο χώρο χρειάζεται εκείνο που διστάζει να σηκώσει το χέρι, πόσο εύκολα χάνεται μια απορία μέσα στον θόρυβο μιας πολυπληθούς αίθουσας. Ας δει και τους εκπαιδευτικούς να προσπαθούν να συνεργαστούν ουσιαστικά, ενώ η ίδια η απόφαση της συγχώνευσης έχει κάνει την τάξη δυσκολότερη για όλους.
Αυτή είναι η αντιπαιδαγωγική πλευρά της πολιτικής των συγχωνεύσεων: πρώτα μεγαλώνει το τμήμα και ύστερα ζητείται από μαθητές και εκπαιδευτικούς να απορροφήσουν τις συνέπειες. Η ανάγκη ειδικής στήριξης καταγράφεται στα έγγραφα, αλλά δεν φαίνεται να βαραίνει αρκετά όταν αποφασίζεται πόσα παιδιά θα βρίσκονται στην ίδια αίθουσα. Η ψυχολογία ενός πρωτοετούς μαθητή του Γυμνασίου δεν χωρά στον υπολογισμό. Ούτε ο χρόνος που χρειάζεται ένας εκπαιδευτικός για να γνωρίσει την τάξη του.
Και όταν καταργείται ένα τμήμα, ανατρέπεται και η εργασία των εκπαιδευτικών που είχαν ήδη τοποθετηθεί και ξεκινήσει μαθήματα. Χάνουν ώρες από το σχολείο τους και καλούνται να τις συμπληρώσουν αλλού, σε δεύτερο ή τρίτο σχολείο. Το πρόγραμμά τους τεμαχίζεται σε μετακινήσεις, διαφορετικές τάξεις και διαφορετικούς συλλόγους διδασκόντων. Πώς θα υπάρχει σταθερή συνεργασία για τις ανάγκες ενός παιδιού, όταν οι άνθρωποι που το διδάσκουν μοιράζονται διαρκώς ανάμεσα σε σχολεία; Πώς θα χτιστεί σχέση εμπιστοσύνης, όταν η παρουσία του εκπαιδευτικού γίνεται αποσπασματική;
Κυρία Διευθύντρια, σας ζητούμε να μπείτε σε μία από αυτές τις αίθουσες πριν θεωρήσετε τη συγχώνευση ολοκληρωμένη διοικητική πράξη. Να δείτε τα 26 πρόσωπα πίσω από τον αριθμό και να ακούσετε τους εκπαιδευτικούς που καλούνται να διδάξουν, να στηρίξουν και να συνεργαστούν μέσα στις συνθήκες που διαμορφώθηκαν.
Σας ζητούμε να επανεξετάσετε τις συγχωνεύσεις τμημάτων που είχαν ήδη αρχίσει να λειτουργούν, να δημοσιοποιήσετε τα κριτήρια κάθε απόφασης και να λάβετε πραγματικά υπόψη τη σύνθεση των τάξεων, τις πιστοποιημένες ανάγκες στήριξης, τη μετάβαση των παιδιών στην Α΄ Γυμνασίου και τις συνέπειες για τους εκπαιδευτικούς.
Για ένα παιδί που μόλις πέρασε την πόρτα του Γυμνασίου, η τάξη του δεν είναι κελί σε υπολογιστικό φύλλο. Είναι το πρώτο μέρος όπου προσπαθεί να αισθανθεί ασφαλές. Μην του το πάρετε πριν προλάβει να πει ότι ανήκει εκεί.
