Πολλοί άνδρες επισκέπτονται τον γιατρό μόνο όταν εμφανιστεί κάποιο σύμπτωμα. Ωστόσο, η απουσία ενοχλήσεων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι όλα είναι καλά. Αρκετές παθήσεις μπορεί να εξελίσσονται χωρίς εμφανή σημάδια, με αποτέλεσμα να καθυστερεί η διάγνωσή τους και να χάνεται πολύτιμος χρόνος για την αντιμετώπισή τους.
Τα στοιχεία από το Ηνωμένο Βασίλειο δείχνουν ότι οι άνδρες ζουν κατά μέσο όρο σχεδόν τέσσερα χρόνια λιγότερο από τις γυναίκες. Όπως επισημαίνει ο δρ. Hugh Coyne, γενικός ιατρός και συνιδρυτής της Coyne Medical στο Λονδίνο, η συστηματική φροντίδα της υγείας και οι προληπτικοί έλεγχοι μπορούν να κάνουν ουσιαστική διαφορά.
Το μήνυμά του είναι χαρακτηριστικό: «Φροντίστε σήμερα την υγεία σας, ώστε να σας ευγνωμονεί ο 80χρονος εαυτός σας».
Ποιες εξετάσεις και ποια ζητήματα χρειάζονται, λοιπόν, προσοχή σε κάθε ηλικιακή ομάδα;
Στα 20 και τα 30: Ψυχική υγεία και καρκίνος των όρχεων
Η φροντίδα της υγείας δεν αφορά μόνο το σώμα. Η ψυχική υγεία είναι εξίσου σημαντική, ακόμη και στις νεότερες ηλικίες. Σύμφωνα με στοιχεία που παραθέτει το βρετανικό δημοσίευμα, σχεδόν ένας στους οκτώ άνδρες αντιμετωπίζει κατάθλιψη ή άγχος, ωστόσο λιγότεροι από τους μισούς αναζητούν θεραπεία.
Η δυσκολία στην αναζήτηση βοήθειας παραμένει σημαντικό εμπόδιο. Επιπλέον, η ψυχική επιβάρυνση δεν εκδηλώνεται πάντα με θλίψη. Μπορεί να εμφανιστεί μέσα από:
- Ευερεθιστότητα και έντονο θυμό.
- Απομόνωση και απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες.
- Αλλαγές στον ύπνο ή την όρεξη.
- Αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ.
Όταν τέτοιες αλλαγές επιμένουν, είναι σημαντικό να υπάρχει αξιολόγηση από ειδικό.
Στις νεαρές ηλικίες χρειάζεται, επίσης, επαγρύπνηση για τον καρκίνο των όρχεων, ο οποίος εμφανίζεται συχνότερα σε νεαρούς άνδρες και παρουσιάζει υψηλά ποσοστά ίασης.
Ένα ογκίδιο, ακόμη και αν δεν προκαλεί πόνο, πρήξιμο, αλλαγή στο μέγεθος ή αίσθημα βάρους στον όρχι αποτελούν ενδείξεις που χρειάζονται άμεσο ιατρικό έλεγχο. Δεν υπάρχει καθιερωμένο πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου για όλους τους άνδρες, γι' αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία να μην παραβλέπονται ασυνήθιστες αλλαγές.
Στα 40: Έλεγχος της καρδιάς και των παραγόντων κινδύνου
Η δεκαετία των 40 είναι μια καλή περίοδος για να αξιολογήσει ένας άνδρας τη συνολική καρδιαγγειακή του υγεία. Οι άνδρες εμφανίζουν συχνά στεφανιαία νόσο σε μικρότερη ηλικία από τις γυναίκες, ενώ το σπλαχνικό λίπος συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιοπάθειας, διαβήτη τύπου 2 και λιπώδους νόσου του ήπατος.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην αρτηριακή πίεση και τη χοληστερόλη, καθώς και οι δύο μπορεί να βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα χωρίς να προκαλούν συμπτώματα. Έτσι, κάποιος μπορεί να αισθάνεται απολύτως υγιής, χωρίς να γνωρίζει ότι αντιμετωπίζει αυξημένο κίνδυνο.
Στο πλαίσιο του ελέγχου μπορούν να αξιολογηθούν:
- Η αρτηριακή πίεση, για τον εντοπισμό υπέρτασης.
- Η χοληστερόλη, για την εκτίμηση του καρδιαγγειακού κινδύνου.
- Το σάκχαρο αίματος, για τον έλεγχο του κινδύνου διαβήτη.
- Το σωματικό βάρος και η περίμετρος μέσης, ως δείκτες που βοηθούν στην αξιολόγηση της συνολικής υγείας.
Στα 50: Έλεγχος για καρκίνο του εντέρου και του προστάτη
Μετά τα 50, η πρόληψη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, ιδιαίτερα όσον αφορά τον καρκίνο του παχέος εντέρου και του προστάτη.
Ο καρκίνος του παχέος εντέρου μπορεί να αναπτύσσεται για χρόνια χωρίς εμφανή συμπτώματα, καθώς συχνά ξεκινά από πολύποδες. Η έγκαιρη ανίχνευση μπορεί να επιτρέψει την αντιμετώπισή του σε αρχικό στάδιο.
Μία από τις εξετάσεις που χρησιμοποιούνται στον προσυμπτωματικό έλεγχο είναι η ανοσοχημική εξέταση κοπράνων (FIT), η οποία εντοπίζει μικρές ποσότητες αίματος που δεν είναι ορατές με γυμνό μάτι.
Προειδοποιητικά σημάδια που χρειάζονται διερεύνηση είναι:
- Αίμα στα κόπρανα.
- Επίμονες αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου.
- Κοιλιακός πόνος.
- Ανεξήγητη απώλεια βάρους.
- Έντονη κόπωση.
Τα συμπτώματα αυτά δεν πρέπει να αγνοούνται, ανεξάρτητα από την ηλικία.
Την ίδια περίοδο, ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και ο καρκίνος του προστάτη, ο οποίος μπορεί να παραμένει ασυμπτωματικός για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Η συχνουρία, η δυσκολία στην ούρηση, η αδύναμη ροή των ούρων ή η παρουσία αίματος στα ούρα είναι συμπτώματα που απαιτούν ιατρική αξιολόγηση. Δεν σημαίνουν απαραίτητα καρκίνο, καθώς μπορεί να σχετίζονται και με καλοήθεις παθήσεις του προστάτη.
Η εξέταση PSA μπορεί να συμβάλει στη διερεύνηση, ωστόσο δεν αποτελεί από μόνη της διαγνωστική εξέταση για τον καρκίνο. Η απόφαση για το αν και πότε χρειάζεται να γίνει πρέπει να λαμβάνεται σε συνεννόηση με τον γιατρό, ιδιαίτερα όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό ή αυξημένος κληρονομικός κίνδυνος, όπως μετάλλαξη BRCA2.
Μετά τα 60: Το ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής που μπορεί να μην εμφανίσει συμπτώματα
Ένα ακόμη πρόβλημα υγείας που χρειάζεται προσοχή στις μεγαλύτερες ηλικίες είναι το ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής. Πρόκειται για παθολογική διάταση της αορτής, του μεγαλύτερου αιμοφόρου αγγείου του σώματος.
Εμφανίζεται συχνότερα στους άνδρες και μπορεί να εξελίσσεται χωρίς προειδοποιητικά συμπτώματα. Ωστόσο, σε περίπτωση ρήξης μπορεί να προκαλέσει σοβαρή, απειλητική για τη ζωή αιμορραγία.
Η εξέταση που μπορεί να εντοπίσει το ανεύρυσμα είναι ένα απλό υπερηχογράφημα κοιλίας. Η ανάγκη διενέργειάς του πρέπει να συζητείται με τον γιατρό, ιδιαίτερα από άνδρες μεγαλύτερης ηλικίας που έχουν ιστορικό καπνίσματος ή οικογενειακό ιστορικό ανευρύσματος.
Η πρόληψη δεν έχει ηλικιακά όρια
Οι παραπάνω ηλικιακές ομάδες αποτελούν έναν χρήσιμο οδηγό, αλλά δεν σημαίνουν ότι κάθε εξέταση είναι απαραίτητη για όλους στην ίδια ηλικία. Η ψυχική υγεία, η καρδιαγγειακή προστασία και η έγκαιρη διερεύνηση πιθανών συμπτωμάτων χρειάζονται προσοχή σε κάθε στάδιο της ζωής.
Το ζητούμενο δεν είναι να γίνονται όσο το δυνατόν περισσότερες εξετάσεις, αλλά να επιλέγονται οι κατάλληλες, στον σωστό χρόνο και με βάση το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό. Όπως τονίζει ο δρ. Coyne, οι άνδρες δεν πρέπει να περιμένουν την εμφάνιση ενός σοβαρού συμπτώματος για να απευθυνθούν στον γιατρό τους.
