Ορισμένα τρόφιμα χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή, ενώ μικρά λάθη στην κουζίνα μπορούν να ευνοήσουν την ανάπτυξη επικίνδυνων μικροοργανισμών. Από το μαγειρεμένο ρύζι και τα ωμά οστρακοειδή μέχρι τις έτοιμες σαλάτες και τα φαγητά που μένουν για ώρες εκτός ψυγείου, υπάρχουν αρκετές παγίδες που καλό είναι να γνωρίζουμε.
Τα βασικά λάθη στην προετοιμασία του φαγητού
Το πρώτο βήμα για την αποφυγή της τροφικής δηλητηρίασης είναι η καλή υγιεινή των χεριών. Το σχολαστικό πλύσιμο πριν από την προετοιμασία του φαγητού, αλλά και κάθε φορά που ερχόμαστε σε επαφή με ωμά τρόφιμα, περιορίζει τη μεταφορά μικροβίων.
Εξίσου σημαντικός είναι ο έλεγχος των συσκευασιών. Πριν χρησιμοποιήσουμε ένα προϊόν, πρέπει να ελέγχουμε την ημερομηνία λήξης, αλλά και την κατάσταση της συσκευασίας του. Εάν είναι φουσκωμένη ή κατεστραμμένη, ή εάν το τρόφιμο παρουσιάζει ασυνήθιστη μυρωδιά και εμφάνιση μετά το άνοιγμα, είναι προτιμότερο να μην το καταναλώσουμε, ακόμη κι αν δεν έχει παρέλθει η ημερομηνία λήξης.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στις επιφάνειες κοπής. Δεν πρέπει να χρησιμοποιούμε την ίδια σανίδα για ωμά και μαγειρεμένα τρόφιμα, καθώς υπάρχει κίνδυνος διασταυρούμενης μόλυνσης. Στο ψήσιμο του κρέατος, ειδικά στο μπάρμπεκιου, πρέπει να εξασφαλίζεται ότι έχει ψηθεί καλά και στο εσωτερικό του. Ένα θερμόμετρο μαγειρέματος μπορεί να βοηθήσει στον έλεγχο της θερμοκρασίας, με τους 70°C να αποτελούν το ενδεικτικό όριο που αναφέρεται στο σχετικό δημοσίευμα.
Το μαγειρεμένο ρύζι που μπορεί να προκαλέσει δηλητηρίαση
Ένα τρόφιμο που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή είναι το ρύζι. Το ωμό ρύζι μπορεί να περιέχει σπόρους του βακτηρίου Bacillus cereus, οι οποίοι είναι δυνατόν να επιβιώσουν ακόμη και μετά το μαγείρεμα.
Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν το μαγειρεμένο ρύζι παραμένει για αρκετές ώρες σε θερμοκρασία δωματίου. Σε αυτές τις συνθήκες, οι σπόροι μπορούν να αναπτυχθούν και να δημιουργήσουν βακτήρια που παράγουν τοξίνες. Η κατανάλωσή τους ενδέχεται να προκαλέσει εμετούς και διάρροια, συχνά μέσα σε λίγες ώρες.
Για τον λόγο αυτό, το μαγειρεμένο ρύζι δεν πρέπει να μένει για μεγάλο χρονικό διάστημα εκτός ψυγείου. Η σωστή και γρήγορη συντήρησή του είναι απαραίτητη, ώστε να περιορίζεται ο κίνδυνος ανάπτυξης μικροοργανισμών.
Ωμά οστρακοειδή: Ο κίνδυνος που δεν φαίνεται
Τα ωμά οστρακοειδή, και ιδιαίτερα τα στρείδια, συγκαταλέγονται στα τρόφιμα που απαιτούν αυξημένη προσοχή. Μπορούν να συγκεντρώνουν επικίνδυνους μικροοργανισμούς, όπως το βακτήριο Vibrio και ο νοροϊός.
Το πιο ανησυχητικό είναι ότι ένα μολυσμένο στρείδι μπορεί να μην παρουσιάζει καμία διαφορά στην εμφάνιση, τη μυρωδιά ή τη γεύση του. Παρ' όλα αυτά, η κατανάλωσή του μπορεί να προκαλέσει σοβαρή λοίμωξη.
Σύμφωνα με στοιχεία των αμερικανικών Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), περίπου 80.000 άνθρωποι στις ΗΠΑ μολύνονται κάθε χρόνο από το βακτήριο Vibrio μέσω ωμών στρειδιών, ενώ περίπου 100 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους. Η καλή θερμική επεξεργασία αποτελεί τον ασφαλέστερο τρόπο περιορισμού του κινδύνου, καθώς η υψηλή θερμοκρασία καταστρέφει τους επιβλαβείς μικροοργανισμούς.
Οι έτοιμες σαλάτες δεν είναι πάντα τόσο αθώες
Οι συσκευασμένες σαλάτες αποτελούν ακόμη μία κατηγορία τροφίμων που χρειάζεται προσοχή. Το μαρούλι και άλλα φυλλώδη λαχανικά μπορεί να επιμολυνθούν με παθογόνα βακτήρια, όπως το E. coli και η σαλμονέλα.
Ερευνητικά ευρήματα έχουν δείξει ότι οι χυμοί που απελευθερώνονται από τα κομμένα φύλλα μπορούν να ευνοήσουν την ανάπτυξη αυτών των μικροοργανισμών, ακόμη και όταν η σαλάτα βρίσκεται στο ψυγείο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα βακτήρια μπορεί να γίνουν ακόμη πιο λοιμογόνα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποκλείσουμε τις έτοιμες σαλάτες από τη διατροφή μας. Χρειάζεται, όμως, να τις διατηρούμε σωστά στο ψυγείο, να τις πλένουμε καλά πριν από την κατανάλωση, όπου αυτό ενδείκνυται, και να τις καταναλώνουμε όσο το δυνατόν συντομότερα μετά την αγορά τους.
Το λάθος να αφήνουμε το φαγητό εκτός ψυγείου
Η θερμοκρασία και ο τρόπος συντήρησης παίζουν καθοριστικό ρόλο στην ασφάλεια των τροφίμων. Τα ευαλλοίωτα προϊόντα πρέπει να διατηρούνται κρύα και σκεπασμένα, καθώς η παραμονή τους σε θερμές συνθήκες για αρκετή ώρα ευνοεί τον πολλαπλασιασμό των μικροβίων.
Αυξημένη προσοχή απαιτείται και στα γεύματα σε εξωτερικούς χώρους, όπως τα πικνίκ και τα μπάρμπεκιου. Η έκθεση των τροφίμων στον αέρα, η σκόνη και τα έντομα μπορούν να διευκολύνουν τη μεταφορά μικροοργανισμών, όπως η σαλμονέλα και το E. coli. Επομένως, τα φαγητά πρέπει να παραμένουν καλυμμένα και να μην αφήνονται για μεγάλα χρονικά διαστήματα εκτός ψυγείου.
Τι πρέπει να προσέχουμε στους μπουφέδες
Οι μπουφέδες, είτε πρόκειται για εκδηλώσεις είτε για γεύματα σε ξενοδοχεία και εστιατόρια, χρειάζονται επίσης προσοχή. Τα τρόφιμα εκτίθενται συχνά για αρκετή ώρα, ενώ μπορεί να έρθουν σε επαφή με έντομα, σκόνη ή επιφάνειες που έχουν αγγίξει πολλοί άνθρωποι.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ο χρόνος παραμονής των ευαλλοίωτων τροφίμων εκτός ψυγείου. Ο κανόνας των δύο ωρών προβλέπει ότι δεν πρέπει να παραμένουν σε θερμοκρασία δωματίου για περισσότερο από αυτό το διάστημα, εφόσον δεν διατηρούνται στις κατάλληλες συνθήκες. Αντίστοιχα, τα ζεστά φαγητά πρέπει να παραμένουν σε θερμοκρασία τουλάχιστον 60°C, ώστε να περιορίζεται ο πολλαπλασιασμός των βακτηρίων.
Η ασφάλεια των τροφίμων ξεκινά από τις καθημερινές μας συνήθειες. Το σωστό πλύσιμο των χεριών, ο προσεκτικός έλεγχος των προϊόντων, το καλό μαγείρεμα και η κατάλληλη συντήρηση μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τον κίνδυνο τροφικής δηλητηρίασης.
