Η φράση «εξ απαλών ονύχων» χρησιμοποιείται αρκετά συχνά στην καθημερινή γλώσσα, όμως δεν είναι λίγοι εκείνοι που αποδίδουν σε αυτήν λανθασμένη σημασία.
Συγκεκριμένα, η έκφραση χρησιμοποιείται πολλές φορές για να περιγράψει κάτι που γνωρίζουμε ή έχουμε κάνει επιφανειακά, χωρίς να έχουμε ασχοληθεί σε βάθος. Ωστόσο, η πραγματική της σημασία είναι διαφορετική.
Σύμφωνα με την ερμηνεία που έχει δώσει ο γλωσσολόγος Νίκος Σαραντάκος, η φράση «εξ απαλών ονύχων» σημαίνει «από τότε που ήμουν μωρό», δηλαδή από την εποχή που τα νύχια ήταν ακόμη απαλά. Με άλλα λόγια, δηλώνει ότι κάποιος γνωρίζει ή ασχολείται με κάτι από πολύ μικρή ηλικία, ήδη από τα παιδικά του χρόνια. Η έκφραση, επομένως, μπορεί να θεωρηθεί συνώνυμη με το «παιδιόθεν», που σημαίνει «από παιδί».
Τι σημαίνει η κατάληξη «-θεν»
Η ίδια λογική συναντάται και σε αρκετά επιρρήματα που καταλήγουν σε «-θεν». Η συγκεκριμένη κατάληξη δηλώνει προέλευση ή κατεύθυνση και έχει τη σημασία «από».
Γι’ αυτό και η χρήση της λέξης «από» πριν από τέτοιες εκφράσεις θεωρείται πλεοναστική. Για παράδειγμα, σωστό είναι να λέμε «ανέκαθεν» και όχι «από ανέκαθεν».
Στην ίδια κατηγορία ανήκουν λέξεις όπως «έμπροσθεν», «όπισθεν», «άνωθεν», «κάτωθεν», «έξωθεν», «δεξιόθεν», «εκατέρωθεν», «πόθεν» και «μακρόθεν».
Και μια γλωσσική λεπτομέρεια με ενδιαφέρον: ενώ υπάρχει το «μακρόθεν», δεν υπάρχει αντίστοιχο «κοντόθεν». Όταν θέλουμε να αναφερθούμε σε κάτι που γίνεται από κοντά, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την έκφραση «εκ του σύνεγγυς».
