Μια πειθαρχική υπόθεση που ξεκίνησε από κάτι τόσο απλό όσο η αδυναμία σύνδεσης στο διαδίκτυο εξελίσσεται πλέον σε υπόθεση με πολύ ευρύτερη σημασία για τα εργασιακά δικαιώματα των εκπαιδευτικών, καθώς εκπαιδευτικός της Α΄ Αθήνας τιμωρήθηκε επειδή δεν πραγματοποίησε τηλεκπαίδευση σε ημέρες κατάληψης του σχολείου του, παρότι είχε ενημερώσει εγκαίρως και εγγράφως ότι δεν διέθετε την απαραίτητη σύνδεση, ενώ στη συνέχεια αναπλήρωσε πλήρως τις διδακτικές ώρες που είχαν χαθεί.
Η υπόθεση αφορά τον Θανάση Παπαδόπουλο, ο οποίος τον Ιανουάριο του 2024 υπηρετούσε στο 57ο Γυμνάσιο Αθήνας, όταν το σχολείο βρέθηκε σε τετραήμερη κατάληψη και ζητήθηκε από τους εκπαιδευτικούς να πραγματοποιήσουν εξ αποστάσεως διδασκαλία. Ο ίδιος ενημέρωσε εγγράφως τη σχολική μονάδα ότι, λόγω αντικειμενικού τεχνικού κωλύματος και συγκεκριμένα έλλειψης πρόσβασης στο internet, δεν ήταν σε θέση να συνδεθεί για να πραγματοποιήσει τα μαθήματά του.
Ακολούθησε κλήση του σε απολογία, στην οποία κατέθεσε αναλυτικό υπόμνημα εξηγώντας τους λόγους της αδυναμίας του, ενώ παράλληλα ενημέρωσε ότι, σύμφωνα με απόφαση του Συλλόγου Διδασκόντων, οι χαμένες ώρες θα αναπληρώνονταν με δια ζώσης διδασκαλία μετά τη λήξη της κατάληψης.
Και αυτό ακριβώς συνέβη.
Σύμφωνα με τις εκπαιδευτικές ενώσεις που στηρίζουν τον συνάδελφο, ο Θανάσης Παπαδόπουλος αναπλήρωσε όλες τις χαμένες διδακτικές ώρες, ακολουθώντας το πρόγραμμα που είχε καταρτίσει το σχολείο, φτάνοντας μάλιστα να πραγματοποιήσει μάθημα αναπλήρωσης ακόμη και μετά τη σχολική γιορτή της 25ης Μαρτίου.
Παρά τα παραπάνω, τον Μάιο του 2024 ο τότε Διευθυντής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Α΄ Αθήνας του επέβαλε ποινή στέρησης μισθού τριών ημερών, αποδίδοντάς του πειθαρχική ευθύνη για παράβαση καθήκοντος, ενώ σύμφωνα με την Α΄ ΕΛΜΕ Αθήνας στην αρχική πειθαρχική διαδικασία προστέθηκε και η κατηγορία της αδικαιολόγητης αποχής από τα καθήκοντα, η οποία, όπως καταγγέλλεται, δεν περιλαμβανόταν καν στην αρχική κλήση του σε απολογία.
Το Πειθαρχικό τον απαλλάσσει από τη μία κατηγορία αλλά τον τιμωρεί για την άλλη
Η ένσταση του εκπαιδευτικού εξετάστηκε τον Ιούλιο του 2026, με την παρουσία και τη συμπαράσταση δεκάδων εκπαιδευτικών, της ΟΛΜΕ και ΕΛΜΕ, οι οποίοι συγκεντρώθηκαν έξω από την Περιφερειακή Διεύθυνση Εκπαίδευσης Αττικής ζητώντας την πλήρη δικαίωσή του και την παύση της πειθαρχικής δίωξης.
Η απόφαση που ακολούθησε, όμως, κάθε άλλο παρά έβαλε τέλος στην υπόθεση.
Το Πειθαρχικό απάλλαξε τον εκπαιδευτικό από την κατηγορία της αδικαιολόγητης αποχής από την εκτέλεση των καθηκόντων του, διατήρησε όμως την κρίση ότι υπέπεσε σε παράβαση υπαλληλικού καθήκοντος, μειώνοντας απλώς την αρχική ποινή από τρεις ημέρες σε μία ημέρα στέρησης μισθού.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση που επισημαίνουν τα εκπαιδευτικά σωματεία: ο εκπαιδευτικός απαλλάσσεται από την κατηγορία ότι απουσίασε αδικαιολόγητα από τα καθήκοντά του, αλλά εξακολουθεί να τιμωρείται επειδή δεν κατάφερε να πραγματοποιήσει τηλεκπαίδευση, μολονότι είχε δηλώσει εγκαίρως ένα συγκεκριμένο τεχνικό εμπόδιο και είχε στη συνέχεια αναπληρώσει ολόκληρο τον χαμένο διδακτικό χρόνο.
«Η έλλειψη internet δεν συνιστά ανωτέρα βία»
Ακόμη μεγαλύτερο προβληματισμό προκαλεί, σύμφωνα με την Α΄ ΕΛΜΕ Αθήνας, το σκεπτικό της απόφασης.
Το Πειθαρχικό φέρεται να κρίνει ότι η έλλειψη σύνδεσης στο internet δεν αποτελεί ανωτέρα βία, ενώ παράλληλα θεωρεί ότι ο εκπαιδευτικός δεν είχε προβεί στις «κατάλληλες προετοιμασίες» ώστε να διαθέτει πρόσβαση στο διαδίκτυο.
Πρόκειται για μια κρίση που ανοίγει ένα πολύ ευρύτερο ζήτημα: μέχρι ποιο σημείο μπορεί να θεωρείται προσωπική ευθύνη ενός εργαζομένου η εξασφάλιση των τεχνικών μέσων που απαιτούνται για την παροχή της εργασίας του;
Τι σημαίνει στην πράξη ότι ο εκπαιδευτικός όφειλε να έχει κάνει «κατάλληλες προετοιμασίες»; Θα έπρεπε να διαθέτει δεύτερη σύνδεση στο διαδίκτυο; Εφεδρικό δίκτυο κινητής τηλεφωνίας; Δεύτερο υπολογιστή; Εναλλακτικό χώρο εργασίας; Και ποιος είναι αυτός που αποφασίζει εκ των υστέρων ότι τα μέτρα που έλαβε ένας εργαζόμενος ήταν ή δεν ήταν αρκετά;
Ακόμη περισσότερο προβληματισμό προκαλεί το γεγονός ότι στο σκεπτικό φαίνεται να επισημαίνεται πως ο εκπαιδευτικός είχε δηλώσει εκ των προτέρων ότι δεν μπορούσε να συμμετάσχει στην εξ αποστάσεως διδασκαλία, σαν η έγκαιρη ενημέρωση της υπηρεσίας για το πρόβλημα να λειτουργεί εναντίον του αντί να αποτελεί ένδειξη υπεύθυνης υπηρεσιακής συμπεριφοράς.
Το παράδοξο είναι προφανές: ένας εργαζόμενος διαπιστώνει ένα πραγματικό τεχνικό πρόβλημα, ενημερώνει εγκαίρως την υπηρεσία του και αντί αυτή να αναζητήσει τρόπο να τον υποστηρίξει, το γεγονός ότι την ενημέρωσε χρησιμοποιείται τελικά ως μέρος μιας πειθαρχικής αξιολόγησης της συμπεριφοράς του.
Αναπλήρωσε μέχρι και μετά τη γιορτή της 25ης Μαρτίου
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι στην υπόθεση δεν υπάρχει ζήτημα οριστικής απώλειας διδακτικού χρόνου.
Οι χαμένες ώρες αναπληρώθηκαν όλες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζουν τα εκπαιδευτικά σωματεία, ο εκπαιδευτικός ακολούθησε το πρόγραμμα αναπληρώσεων που είχε καταρτίσει το σχολείο και έφτασε να πραγματοποιήσει μάθημα ακόμη και μετά τη σχολική γιορτή της 25ης Μαρτίου προκειμένου να ολοκληρωθεί η αναπλήρωση.
Παρόλα αυτά, το Πειθαρχικό έκρινε ότι η μεταγενέστερη αναπλήρωση δεν αναιρεί το γεγονός ότι ο εκπαιδευτικός δεν έκανε όσα όφειλε ώστε να ξεπεράσει το πρόβλημα της σύνδεσης.
Με άλλα λόγια, ακόμη και όταν η εκπαιδευτική υποχρέωση καλύφθηκε τελικά στο σύνολό της, η πειθαρχική ευθύνη παρέμεινε.
Χρειάστηκε εξώδικο και εισαγγελική παραγγελία για τον φάκελο
Υπάρχει όμως και μια δεύτερη πλευρά της υπόθεσης, εξίσου σοβαρή, η οποία αφορά τη δυνατότητα του εγκαλούμενου εκπαιδευτικού να γνωρίζει εγκαίρως τα στοιχεία που είχαν χρησιμοποιηθεί εναντίον του.
Σύμφωνα με τις καταγγελίες των εκπαιδευτικών οργανώσεων, ο ίδιος και ο νομικός του εκπρόσωπος χρειάστηκε να αποστείλουν εξώδικο και στη συνέχεια να προσφύγουν ακόμη και στην Εισαγγελία, προκειμένου να αποκτήσουν πρόσβαση στα έγγραφα του πειθαρχικού φακέλου.
Ο πλήρης φάκελος φέρεται να παραδόθηκε σχεδόν έναν χρόνο αργότερα, ενώ σύμφωνα με την Α΄ ΕΛΜΕ Αθήνας προέκυψε από αυτόν ότι στην αρχική αναφορά προς τη Διεύθυνση Εκπαίδευσης δεν γινόταν αναφορά στον λόγο που είχε επικαλεστεί ο εκπαιδευτικός για τη μη πραγματοποίηση της τηλεκπαίδευσης, δηλαδή στην τεχνική αδυναμία σύνδεσης.
Αν αυτό αποτυπώνεται πράγματι στον υπηρεσιακό φάκελο, τότε το ζήτημα γίνεται ακόμη σοβαρότερο, γιατί ένας εργαζόμενος βρέθηκε αντιμέτωπος με πειθαρχική διαδικασία ενώ, σύμφωνα με την καταγγελία, κρίσιμο στοιχείο της δικής του εξήγησης δεν περιλαμβανόταν στην αρχική αναφορά που ενεργοποίησε την υπόθεση.
Δεν είναι η μία ημέρα μισθού το πραγματικό ζήτημα
Θα μπορούσε κάποιος να θεωρήσει ότι η τελική ποινή μιας ημέρας στέρησης μισθού είναι μικρή και ότι η υπόθεση έχει πλέον περιορισμένη σημασία.
Συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο.
Το πραγματικό ζήτημα δεν είναι το ύψος της ποινής αλλά η αρχή που εγκαθίσταται πίσω από αυτήν.
Εάν ένα αντικειμενικό τεχνικό κώλυμα δεν αρκεί για να απαλλάξει έναν εργαζόμενο από πειθαρχική ευθύνη και εάν η διοίκηση μπορεί εκ των υστέρων να αποφασίζει ότι «δεν έκανε αρκετά» για να το ξεπεράσει, τότε δημιουργείται μια εξαιρετικά επικίνδυνη περιοχή διοικητικής ερμηνείας.
Σήμερα το πρόβλημα είναι η πρόσβαση στο internet. Αύριο μπορεί να είναι μια βλάβη υπολογιστή, μια διακοπή ρεύματος, μια πτώση μιας ψηφιακής πλατφόρμας, μια αδυναμία σύνδεσης σε υπηρεσιακό σύστημα ή οποιαδήποτε άλλη τεχνική δυσλειτουργία που δεν βρίσκεται πραγματικά υπό τον έλεγχο του εργαζομένου.
Και τότε το κρίσιμο ερώτημα θα είναι ποιος θα αποφασίζει αν ο εργαζόμενος έκανε «ό,τι μπορούσε» και με ποια αντικειμενικά κριτήρια θα το αποδεικνύει.
Η υπόθεση και το νέο πειθαρχικό
Ακριβώς γι’ αυτό η συγκεκριμένη περίπτωση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα μέσα στο νέο περιβάλλον που δημιουργεί το πειθαρχικό πλαίσιο για τους δημοσίους υπαλλήλους.
Οι εκπαιδευτικές ενώσεις προειδοποιούν ότι όσο μεγαλύτερο περιθώριο ερμηνείας αφήνουν έννοιες όπως η «παράβαση καθήκοντος», η «υπηρεσιακή υποχρέωση» ή η κρίση για το αν ένα περιστατικό αποτελεί πράγματι «ανωτέρα βία», τόσο μεγαλύτερος γίνεται ο κίνδυνος καθημερινές υπηρεσιακές δυσκολίες να μετατρέπονται σε πειθαρχικά ζητήματα.
Και εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο της συγκεκριμένης απόφασης: δεν αφορά μια ακραία ή σπάνια συμπεριφορά, αλλά κάτι που μπορεί να συμβεί σε οποιονδήποτε εκπαιδευτικό και σε οποιονδήποτε εργαζόμενο.
Ένα τεχνικό πρόβλημα.
Από την υπηρεσιακή συνδρομή στην πειθαρχική ευθύνη
Υπάρχει τελικά ένα βαθύτερο ερώτημα που δεν μπορεί να παρακαμφθεί.
Όταν ένας εργαζόμενος δηλώνει εγκαίρως ότι ένα αντικειμενικό εμπόδιο δεν του επιτρέπει να εκτελέσει μια συγκεκριμένη υπηρεσιακή υποχρέωση, ποια πρέπει να είναι η πρώτη αντίδραση της διοίκησης;
Να αναζητήσει τρόπο να τον βοηθήσει να ξεπεράσει το εμπόδιο ή να αναζητήσει αν και με ποιον τρόπο μπορεί να του καταλογιστεί ευθύνη επειδή το εμπόδιο υπήρξε;
Στην περίπτωση του Θανάση Παπαδόπουλου, σύμφωνα με όσα καταγγέλλει η Α΄ ΕΛΜΕ Αθήνας, ο εκπαιδευτικός ενημέρωσε, εξήγησε, απολογήθηκε, αναπλήρωσε όλες τις ώρες και τελικά τιμωρήθηκε.
Γι’ αυτό και η υπόθεση έχει ήδη ξεπεράσει τα όρια μιας ατομικής διαφοράς.
Ο εκπαιδευτικός προτίθεται να συνεχίσει τον δικαστικό αγώνα για την πλήρη δικαίωσή του, έχοντας τη στήριξη της ΟΛΜΕ, των ΕΛΜΕ και εκπαιδευτικών σωματείων, ενώ η Α΄ ΕΛΜΕ Αθήνας ζητά και οικονομική ενίσχυση του δικαστικού αγώνα του.
Γιατί πίσω από τη μία ημέρα στέρησης μισθού βρίσκεται ένα πολύ μεγαλύτερο διακύβευμα: αν ένας εργαζόμενος μπορεί να τιμωρείται για ένα εμπόδιο που δηλώνει ότι δεν προκάλεσε, παρότι ενημέρωσε την υπηρεσία του και αποκατέστησε πλήρως τις συνέπειές του, τότε η υπόθεση παύει να αφορά μόνο έναν εκπαιδευτικό. Αφορά το όριο ανάμεσα στην πραγματική υπηρεσιακή ευθύνη και στην αυθαίρετη μεταφορά κάθε κινδύνου στον ίδιο τον εργαζόμενο.
